Prodhimi 195-minutësh mbi fizikantin Lev Landau konkurron sot për Luanin e Artë, pas më shumë se 20 vjetësh pune. Kievi denoncon lidhjet e projektit me financues rusë, ndërsa drejtori i festivalit, Alberto Barbera, e cilëson filmin një denoncim të totalitarizmit... Festivali i Filmit në Venecia shfaq sot, më 9 shtator, premierën botërore të DAU, filmit që ka shkaktuar përplasjen më të fortë politike të edicionit të 83-të. Ilya Khrzhanovsky e ka shkruar dhe drejtuar veprën, ndërsa festivali e ka përfshirë mes 21 filmave që konkurrojnë për Luanin e Artë.
Shfaqja nis në orën 15:45 në Sala Grande. Filmi zgjat 195 minuta dhe përfshin një pushim 15-minutësh. Personazhet flasin rusisht, anglisht dhe greqisht, ndërsa kompanitë nga Gjermania, Franca dhe Suedia mbajnë firmën zyrtare të prodhimit. Në role kryesore interpretojnë dirigjenti Teodor Currentzis, Radmila Shchogolieva dhe Anatoly Vasiliev. Projekti përfshin edhe performanca nga Marina Abramović, regjisori italian Romeo Castellucci dhe artisti gjerman Carsten Höller
Khrzhanovsky e nisi projektin më shumë se dy dekada më parë, duke marrë si pikënisje jetën e fizikantit sovjetik Lev Landau dhe punën e shkencëtarëve që ndërtuan bombën atomike sovjetike. Historia ndjek një fizikant me origjinë greke gjatë katër dekadave, nga viti 1928, kur kërkimi shkencor, privilegjet, mbikëqyrja dhe dhuna shtetërore kontrollojnë jetën brenda një instituti sekret.
Regjisori xhiroi për katër vjet me mijëra figurantë dhe ndërtoi në Kharkiv një institut sovjetik me përmasa reale. Aktorët, shkencëtarët dhe pjesëmarrësit jetuan brenda tij sipas rregullave të periudhës që filmi rindërtonte. Nga ky eksperiment dolën mbi 700 orë material dhe disa filma të veçantë, ndërsa versioni që konkurron sot në Venecia bashkon xhirimet e vjetra me skena të realizuara gjatë viteve të fundit.
Më 17 gusht, ministritë ukrainase të Kulturës dhe të Jashtme kundërshtuan përfshirjen e filmit në konkurrimin kryesor. Ato e përshkruan DAU si projekt të lidhur me shtetin rus dhe rrjetet e tij të ndikimit kulturor.
Kievi paraqiti tri argumente konkrete. Biznesmeni rus Sergey Adonyev financoi projektin e gjerë DAU deri në vitin 2019, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Ukraina e kanë futur atë në listat e sanksioneve. Aktori kryesor Teodor Currentzis mori shtetësinë ruse në vitin 2014 dhe ndërtoi një pjesë të karrierës me mbështetjen e bankave dhe institucioneve shtetërore ruse. Autoritetet ukrainase kundërshtuan gjithashtu mënyrën se si filmi përdor Kharkivin vetëm si hapësirë sovjetike, pa evidentuar historinë dhe identitetin ukrainas të qytetit.
Ukraina nuk kërkoi censurimin e filmit. Dy ministritë kërkuan që festivalet të verifikojnë financuesit dhe lidhjet politike të projekteve përpara se t’u japin legjitimitet ndërkombëtar.
Drejtori artistik i Venecias, Alberto Barbera, i kundërshtoi akuzat. Ai deklaroi se DAU nuk përfaqëson Rusinë, nuk promovon Vladimir Putinin dhe denoncon ndërhyrjen e regjimeve totalitare në jetën private. Barbera theksoi se prodhuesit e kanë regjistruar filmin si bashkëprodhim të Gjermanisë, Francës dhe Suedisë.
Vetë Khrzhanovsky deklaroi se Adonyev kishte financuar projektin e gjerë, por nuk kishte paguar për përfundimin e versionit që konkurron në Venecia. Regjisori tha gjithashtu se kishte hequr dorë nga shtetësia ruse, kishte kundërshtuar pushtimin e Ukrainës dhe jetonte në Berlin. Këto deklarata përbëjnë qëndrimin e regjisorit dhe të festivalit, jo një auditim të pavarur financiar.
Kritikët nuk kanë publikuar ende recensione të mbështetura në premierën publike, sepse festivali e shfaq filmin pasditen e sotme. Debati deri tani ka trajtuar financimin, identitetin e projektit dhe përgjegjësinë e institucioneve kulturore, jo cilësinë e versionit përfundimtar.
Pamfleti e zgjedh DAU si ngjarjen kulturore të ditës për shkak të konkurrimit për Luanin e Artë, përmasave të prodhimit dhe përplasjes që ai ka krijuar ndërmjet lirisë artistike dhe përdorimit politik të kulturës. Filmi do të tregojë sot nëse ekrani mbështet argumentin e regjisorit për një denoncim të totalitarizmit, apo shqetësimin e Ukrainës për një histori që e paraqet Kharkivin vetëm përmes trashëgimisë sovjetike.
Programi zyrtar nuk evidenton pjesëmarrje shqiptare në film. Debati prek megjithatë një çështje që lidhet edhe me kulturën shqiptare, mënyrën se si kinemaja rindërton diktaturën dhe përgjegjësinë e autorit kur përdor qytete, histori dhe kujtesë që i përkasin një vendi tjetër./Pamfletidau venecia filmi ukraina Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Mevlan Shanaj ngre alarmin për ligjin e ri të kinematografisë: Rrezikon të varrosë prodhimin e filmit shqiptar 8 Shtator 2026, 15:1815:18Kulture Kush po ia ndryshon identitetin Vlorës? 7 Shtator 2026, 16:5016:50Kulture Venecia përkulet para Ellen Burstyn, 93-vjeçarja merr Luanin e Artë për një jetë në kinema 7 Shtator 2026, 13:5513:55Kulture Muzika operistike rikthehet me madhështi/ TKOBAP çel sezonin e ri artistik me një Gala të veçantë 7 Shtator 2026, 09:4809:48Kulture Një karrierë me mbi 200 role, Michael Mendl ndahet nga jeta në moshën 82-vjeçare 5 Shtator 2026, 13:2413:24Kulture Venecia çmonton televizionin e poshtërimit, Robert Pattinson hap dosjen e “To Catch a Predator” 5 Shtator 2026, 12:1612:16Kulture