Kancelari gjerman Friedrich Merz Merz mund të jetë duke e nënvlerësuar presionin që po shtohet brenda partisë së tij... Zgjedhjet rajonale të shtatorit dhe forcimi i AfD-së po shtojnë presionin mbi kancelarin gjerman. Brenda kampit konservator po diskutohet edhe mundësia e zëvendësimit të tij, megjithëse drejtuesit kryesorë të CDU/CSU-së vazhdojnë ta mbështesin publikisht. Kancelari gjerman Friedrich Merz nuk duket se mendon se posti i tij do të jetë në rrezik kur të kthehet nga pushimet verore.
“Po supozoj se gjërat do të jenë qetësuar disi deri në shtator”, tha ai javën e kaluar, pasi brenda kampit të tij politik shpërthyen mosmarrëveshje për mënyrën se si menaxhoi një riorganizim të kabinetit.
Megjithatë, Merz mund të jetë duke e nënvlerësuar presionin që po shtohet brenda partisë së tij. Përpara zgjedhjeve të rëndësishme rajonale të shtatorit, ku Alternativa për Gjermaninë (AfD), parti e ekstremit të djathtë, ka një mundësi reale të marrë drejtimin e një landi gjerman për herë të parë, po flitet gjithnjë e më hapur për një Kanzlertausch, ose zëvendësim të kancelarit, gjatë vjeshtës.
Kritikat publike kanë ardhur kryesisht nga politikanët që humbën postet qeveritare gjatë riorganizimit. Por prapa skenave, një numër në rritje politikanësh nga Unioni Kristian Demokrat (CDU), partia e qendrës së djathtë e Merz-it, po diskutojnë një skenar që do të ishte i pazakontë për standardet gjermane: zëvendësimin e kancelarit pas pak më shumë se një viti në detyrë.
Ekonomia më e madhe e Evropës ka qenë prej kohësh një nga demokracitë më të qëndrueshme të kontinentit dhe nuk ka një histori ndryshimesh të shpeshta të udhëheqësve, si Italia e pasluftës apo Britania e Madhe pas Brexit-it. Por suksesi që pritet të arrijë AfD-ja në zgjedhjet ku CDU-ja rrezikon të humbasë terren po ndryshon dinamikën tradicionale të politikës gjermane.
Ideja që qëndron pas një Kanzlertausch është se konservatorëve mund t’u duhet të kufizojnë pasojat politike të zgjedhjeve në lindje të vendit dhe t’i japin një shtysë partisë duke zëvendësuar një kancelar që deri tani nuk ka arritur të përmirësojë mbështetjen e tij shumë të ulët në sondazhe.
Por rreziqet janë të mëdha. AfD-ja, aktualisht partia më popullore në sondazhet kombëtare, do të përpiqej të përfitonte nga trazirat e mëtejshme brenda koalicionit. Zëvendësimi i një kancelari disa vite përpara përfundimit të mandatit do ta çonte Gjermaninë në një territor politik kryesisht të panjohur.
Vetëm tri herë në Gjermaninë e pasluftës një kancelar në detyrë është pasuar nga një politikan i të njëjtit kamp politik: në vitin 1963, kur 87-vjeçari Konrad Adenauer dha dorëheqjen për t’i hapur rrugën Ludwig Erhardit; në vitin 1966, pasi koalicioni i Erhardit u shemb; dhe në vitin 1974, kur socialdemokrati Willy Brandt dha dorëheqjen për shkak të një skandali spiunazhi.
Skenari aktual i një Kanzlertausch, ku Hendrik Wüst, kryeministri i landit perëndimor të Renanisë Veriore-Vestfalisë, përmendet si pasardhësi më i mundshëm i Merz-it, është diskutuar gjerësisht në mediat gjermane. Revista Der Spiegel, ndër të tjera, i kushtoi së fundmi një artikull me titull “Revolta e Pallatit”.
Politikanë konservatorë konfirmuan për POLITICO-n se ky debat po zhvillohet brenda partisë. Ata folën në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së diskutimeve. Sipas tyre, pakënaqësia në rritje pasqyron rënien e besimit tek aftësia e kancelarit për të qeverisur dhe shqetësimin se ai mund të mos jetë në gjendje ta mbajë partinë të bashkuar nëse AfD-ja merr pushtetin në një land në shtator. Sondazhet tregojnë se AfD-ja mund të sigurojë shumicën absolute në Saksoni-Anhalt më 6 shtator, ndërsa është në pozicion të favorshëm për të fituar në Mecklenburg-Pomeraninë Perëndimore dhe për të shënuar një rezultat të fortë në Berlin më 20 shtator.
Një tjetër shqetësim është mundësia që politikanë të veçantë të CDU-së në Gjermaninë lindore të mbështesin pas zgjedhjeve një qeveri rajonale të drejtuar nga AfD-ja. Një zhvillim i tillë do të binte ndesh me zotimin e kahershëm të Merz-it për të mos lejuar hyrjen e ekstremit të djathtë në qeverisje. Një prej politikanëve konservatorë e cilësoi debatin si “spekulativ” në këtë fazë dhe tha se rezultati dhe pasojat e zgjedhjeve në Gjermaninë lindore do të jenë “vendimtare” për të ardhmen e kancelarit. Ata theksuan gjithashtu se deri tani asnjë figurë e lartë e partisë nuk është pozicionuar publikisht kundër Merz-it. Megjithatë, shqetësimi në rritje është i dukshëm brenda një partie që tradicionalisht njihet për disiplinën e saj.
-Thirrje për ruajtjen e qetësisë
Nëse Merz do të detyrohej të largohej, kjo do të trondiste ndjeshëm sistemin politik gjerman, të mbështetur tradicionalisht te konsensusi. Një zhvillim i tillë do të ndodhte më pak se dy vjet pas shpërbërjes së koalicionit të mëparshëm të qendrës së majtë dhe mund të çonte në zgjedhje të parakohshme. Kai Arzheimer, profesor i shkencave politike në Universitetin e Mainzit, tha se fragmentarizimi i sistemit partiak gjerman ka sjellë një ndryshim të rëndësishëm. Partitë e qendrës duhet të krijojnë koalicione, shpesh të vështira, për të mbajtur jashtë pushtetit partitë e skajeve politike, të cilat po fitojnë gjithnjë e më shumë mbështetje.
“Krahasuar me vitet 1970 dhe 1980, Gjermania ka përjetuar për një kohë të gjatë një nivel relativisht të lartë stabiliteti politik. Megjithatë, sipas standardeve të asaj që është bërë normë në shumë vende të tjera evropiane, mund të thuhet se Gjermania thjesht ka mbërritur aty ku të tjerët ndodhen prej kohësh”, tha ai.
Ndërkohë, nga i gjithë spektri politik kanë nisur të vijnë thirrje për përmbajtje.
“Një Union që po shkatërron vetveten nuk i shërben askujt në qendrën demokratike. Pak stabilitet, ju lutemKa vetëm ankesa dhe reagime të pakontrolluara, ndërsa askush nuk e di se ku po çon e gjithë kjo. Evropa është në flakë. A mund ta ruajnë qetësinë disa njerëz, ju lutem?”, shkroi Christiane Hoffmann, ish-zëdhënëse e kancelarit të qendrës së majtë Olaf Scholz, në një postim të gjatë në X për debatin aktual.
-Si mund të zëvendësohet kancelari
Rruga më pak problematike do të ishte që Merz të tërhiqej vullnetarisht, duke i hapur rrugën zgjedhjes së pasardhësit të tij me shumicë votash. Nëse Merz refuzon të largohet, kundërshtarët e tij do të duhet ta rrëzojnë përmes një vote konstruktive mosbesimi, duke zgjedhur njëkohësisht pasardhësin. Një manovër e tillë e pazakontë parlamentare do të rrezikonte shpërbërjen e koalicionit qeverisës mes CDU-së së Merz-it, partisë simotër bavareze, Bashkimit Kristian Social (CSU), dhe Socialdemokratëve. Për momentin, Merz vazhdon të ketë mbështetjen e figurave kryesore konservatore.
“Jam plotësisht i bindur se Friedrich Merz do të mbetet kancelar”, tha Markus Söder, kryeministri i Bavarisë dhe udhëheqësi i CSU-së, në një intervistë për transmetuesin publik ARD gjatë fundjavës.
Sipas Söderit, një zëvendësim i mundshëm i kancelarit “do t’i çonte konservatorët në kaos të plotë”.
“Për më tepër, kjo mund të çojë edhe në zgjedhje të reja. Dhe kushdo që kërkon zgjedhje të reja tani, në një situatë si kjo, pas një procesi të tillë përgatitor, po ndihmon vetëm një gjë: ardhjen e radikalëve në pushtet. Prandaj, këshilla ime urgjente është të përqendrohemi te puna që kemi përpara dhe të shpenzojmë më pak kohë me spekulime prapa skenave”, tha Söder.
Në nivel kombëtar, agregatori i sondazheve i POLITICO-s e rendit AfD-në si partinë me mbështetjen më të lartë, me 28 për qind, ndërsa konservatorët e Merz-it renditen me 21 për qind. Në të njëjtën kohë, vetëm 13 për qind e gjermanëve shprehen të kënaqur me punën e Merz-it, sipas sondazhit më të fundit ARD-DeutschlandTrend, të publikuar muajin e kaluar. Ky është niveli më i ulët i mbështetjes për një kancelar në detyrë në historinë gati 30-vjeçare të këtij sondazhi.
Mbështetja shumë e ulët për Merz-in pasqyron pakënaqësinë me përpjekjet e tij për të rigjallëruar ekonominë e dobët gjermane, si edhe skepticizmin e publikut ndaj reformave të gjera të pensioneve dhe sistemit shëndetësor. Këto reforma pritet të jenë të vështira për t’u zbatuar dhe të sjellin kosto shtesë për qytetarët. Për momentin, strategjia politike më e zbatueshme për Merz-in duket se është t’i bëjë thirrje kampit konservator të shmangë rreziqet dhe të ruajë atë që ka mbetur nga reputacioni i Gjermanisë për stabilitet politik./Përshtati “Pamfleti” nga “Politico”gjermania kancelari Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike “Më shumë bashki, më pak qarqe”, Dashamir Shehi: Si duhet ndarë Shqipëria 7 Gusht 2026, 14:2514:25Politike “Një tjetër skemë privilegjesh për KAYO-n”, Tabaku: Në Shqipërinë e Ramës, politika fiskale zgjedh fituesit 7 Gusht 2026, 11:2911:29Politike "Furtunë" ndryshimesh në qeveri? Rama mbledh ministrat më 24-25 gusht në Pogradec 6 Gusht 2026, 20:3120:31Politike Vendimi për "Diellën" ende në pritje, PD: Kushtetuesja ka shkelur afatet ligjore 6 Gusht 2026, 14:5014:50Politike Presidenti Begaj në Panairin e Librit në Ulqin: Të mbështesim autorët, botuesit dhe përkthyesit shqiptarë 6 Gusht 2026, 13:5913:59Politike Nga përjashtim në model: Shqipëria si laborator i politikave evropiane të migracionit 6 Gusht 2026, 13:4713:47Politike