Ilustrim Nga Polonia në Greqi, hetimet kanë nxjerrë lidhjet e kompanive të teknologjisë së përgjimit me ish-zyrtarë të inteligjencës izraelite. Por çështja që po merr përmasa të reja është se kush kishte mundësi të kontrollonte informacionet e mbledhura nga shërbimet sekrete dhe nëse këto të dhëna kanë përfunduar në duar të tjera… Skandali i përgjimeve në Poloni ka hyrë në një fazë të re, që nuk lidhet më vetëm me përdorimin e një programi spiunazhi kundër kundërshtarëve politikë. Hetimet po përqendrohen te një çështje edhe më e rëndësishme: kush kishte kontroll mbi informacionet që shërbimet sekrete polake mblidhnin përmes programit izraelit Pegasus dhe nëse kompania që e prodhoi mund të hynte në këto materiale.
Kryeministri Donald Tusk e cilësoi çështjen si një krim kundër shtetit. Sipas informacioneve të prokurorisë polake, të përfshira në zhvillimet e fundit të hetimit, të dhënat e mbledhura përmes Pegasus janë transferuar jashtë Polonisë, ndërsa kompania prodhuese NSO Group kishte mundësi teknike për të hyrë në materialet e përgjimit.
Megjithatë, hetimi nuk ka përcaktuar ende nëse NSO Group ka hapur apo shqyrtuar konkretisht informacionet e operacioneve të veçanta. Ky dallim është thelbësor, sepse mundësia teknike për të hyrë në një sistem nuk provon automatikisht se dikush i ka marrë ose përdorur të dhënat.
Por vetëm fakti që një kompani e huaj mund të kishte një nivel të tillë aksesi ngre një problem të drejtpërdrejtë për sigurinë kombëtare të Polonisë.
Pegasus nuk është një sistem i zakonshëm përgjimi telefonik. Ai mund të depërtojë në telefonat inteligjentë, të lexojë komunikimet, të marrë fotografi dhe dokumente, të identifikojë vendndodhjen dhe, në kushte të caktuara, të aktivizojë mikrofonin ose kamerën. Kjo do të thotë se përdoruesi i programit nuk kufizohet te bisedat telefonike, por mund të marrë një pjesë shumë më të madhe të jetës private dhe profesionale të personit që survejon.
Nëse një sistem i tillë përdoret kundër një politikani, prokurori apo zyrtari të lartë, informacionet mund të përfshijnë jo vetëm komunikimet personale, por edhe dokumente politike, kontakte konfidenciale dhe të dhëna që lidhen me funksionimin e institucioneve.
Pikërisht këtu nis problemi që qeveria e Donald Tusk po përpiqet të sqarojë.
Polonia e bleu Pegasus në kohën kur qeveriste partia Ligj dhe Drejtësi, PiS. Në vitin 2017, Byroja Qendrore Kundër Korrupsionit siguroi sistemin përmes një marrëveshjeje që përfshinte financime nga Fondi i Drejtësisë.
Dokumentet e publikuara tregojnë se 25 milionë zloty u transferuan nga ky fond për agjencinë, ndërsa shpenzimet e dokumentuara të blerjes arritën të paktën 33.4 milionë zloty. Donald Tusk ka deklaruar se kostoja e përgjithshme, duke përfshirë shpenzimet e funksionimit dhe licencimit, i kaloi 60 milionë zloty.
Por skandali nuk qëndron vetëm te financimi.
Sipas të dhënave që autoritetet polake paraqitën në Parlament në vitin 2024, tri shërbime të sigurisë përdorën masa përgjimi në pajisje elektronike ndaj 578 personave gjatë periudhës 2017-2022. Mes rasteve të njohura të përdorimit të Pegasus ishin Krzysztof Brejza, drejtues i fushatës së opozitës në zgjedhjet e vitit 2019, prokurorja Ewa Wrzosek dhe avokati Roman Giertych.
Këto shifra u paraqitën zyrtarisht nga institucionet polake, ndërsa hetimet individuale duhet të përcaktojnë ligjshmërinë dhe rrethanat e çdo operacioni. PiS vazhdon të mbrojë qëndrimin se përgjimet kishin autorizime gjyqësore dhe se shërbimet i përdorën për luftën kundër kriminalitetit.
Mirëpo komisioni parlamentar që shqyrtoi çështjen ngriti një tjetër problem: agjencia që përdorte Pegasus nuk kishte kontroll të plotë administrativ mbi sistemin dhe ai nuk dispononte akreditimin e kërkuar të sigurisë. Sipas komisionit, gjyqtarët që autorizonin përgjimet nuk kishin informacion të plotë mbi aftësitë reale të teknologjisë.
Kjo krijon një dallim mes autorizimit gjyqësor për të përgjuar një person dhe kontrollit real mbi të gjitha të dhënat që sistemi mund të nxirrte nga telefoni i tij.
Nëse një gjykatë autorizonte përgjimin e komunikimeve për një hetim të caktuar, por programi kishte mundësi të merrte edhe dokumente, fotografi dhe informacione të tjera, atëherë duhet sqaruar se cilat të dhëna mblidheshin, kush i ruante dhe kush mund t'i përdorte.
Për këtë arsye, hetimi polak nuk kufizohet më te përgjegjësia e zyrtarëve të qeverisë së mëparshme. Ai prek edhe marrëdhënien që shteti polak kishte ndërtuar me furnizuesin izraelit të teknologjisë.
Dhe këtu del në skenë roli i Izraelit.
NSO Group është një kompani izraelite, ndërsa eksporti i teknologjive të kontrolluara të mbrojtjes dhe sigurisë në Izrael i nënshtrohet sistemit të licencimit të Ministrisë së Mbrojtjes. Agjencia izraelite e Kontrollit të Eksporteve të Mbrojtjes, DECA, funksionon sipas legjislacionit të vitit 2007 dhe shqyrton çështje që lidhen me sigurinë kombëtare, politikën e jashtme, marrëdhëniet ndërkombëtare dhe të drejtat e njeriut.
Pra, shteti izraelit ka një rol ligjor në kontrollin e eksportit të teknologjive të kësaj kategorie. Megjithatë, licencimi i eksportit nuk provon se qeveria izraelite ka akses në informacionet që klientët e kompanisë mbledhin.
Kjo është pika që duhet të sqarojë hetimi në Poloni: a kishte NSO Group vetëm mundësi teknike për mirëmbajtjen dhe funksionimin e sistemit, apo ekzistonin mekanizma që mundësonin marrjen e informacioneve nga operacionet e shërbimeve polake?
Një pyetje tjetër është nëse kompania ruante të dhëna në infrastrukturë jashtë Polonisë dhe cilët persona mund t'i administronin ato.
Donald Tusk ka ngritur publikisht edhe pretendimin për lidhjet e NSO Group me shërbimet izraelite të inteligjencës. Por ky pretendim politik nuk përbën provë se inteligjenca izraelite ka marrë informacione nga përgjimet polake.
Për ta vërtetuar një përfshirje të tillë, prokuroria duhet të identifikojë akseset konkrete, transferimet e të dhënave, personat që i kanë administruar dhe destinacionin përfundimtar të materialeve.
Pa këto prova, përfshirja e drejtpërdrejtë e shërbimeve izraelite mbetet një çështje e hapur dhe jo një fakt i përcaktuar. Por Polonia nuk është vendi i vetëm europian ku një teknologji përgjimi e lidhur me sektorin izraelit të sigurisë ka shkaktuar hetime penale dhe krizë politike.
Në Greqi, një tjetër sistem, Predator, ka prodhuar një skandal që përfshin politikanë, gazetarë, drejtues të ushtrisë dhe biznesmenë.
Ndryshe nga Pegasus, që lidhet drejtpërdrejt me kompaninë izraelite NSO Group, Predator u tregtua përmes rrjetit të kompanive Intellexa, të themeluar nga Tal Dilian, një ish-oficer i inteligjencës ushtarake izraelite.
Në vitin 2022 u konfirmua se telefoni i gazetarit grek Thanasis Koukakis ishte infektuar me Predator. Në të njëjtën periudhë, Nikos Androulakis, drejtues i PASOK, denoncoi një përpjekje për infektimin e telefonit të tij. Autoritetet konfirmuan gjithashtu se Shërbimi Kombëtar i Inteligjencës, EYP, e kishte përgjuar Androulakis përmes procedurave të veta.
Skandali solli dorëheqjen e drejtuesit të EYP dhe të sekretarit të përgjithshëm të kryeministrit Kyriakos Mitsotakis. Parlamenti grek zhvilloi hetime dhe opozita kërkoi përgjegjësi politike nga qeveria. Hetimi i prokurorisë në vitin 2024 nuk gjeti prova që EYP apo zyrtarë qeveritarë kishin përdorur Predator. Megjithatë, proceset e mëvonshme gjyqësore vazhduan të shqyrtonin përdorimin e paligjshëm të programit nga rrjeti privat që e tregtonte.
Më 26 shkurt 2026, Gjykata e Athinës shpalli fajtorë katër persona të lidhur me çështjen Predator: Tal Dilian, Sara Hamou, Felix Bitzios dhe biznesmenin grek Giannis Lavranos.
Gjykata i dënoi për shkeljen e fshehtësisë së komunikimeve, hyrjen e paligjshme në sisteme informacioni dhe ndërhyrjen në të dhënat personale. Dënimi i përgjithshëm për secilin arriti në 126 vjet e tetë muaj burg, por kufiri ligjor i ekzekutimit ishte tetë vjet. Të dënuarit e kundërshtuan vendimin dhe procesi i apelimit mbetet i rëndësishëm për përfundimin gjyqësor të çështjes.
Ky vendim ka rëndësi edhe për një arsye tjetër. Ai vendosi përgjegjësi penale në shkallë të parë për persona të lidhur me tregtimin dhe përdorimin e një teknologjie përgjimi që kishte depërtuar në telefonat e figurave të rëndësishme të jetës publike greke.
Në rastin e Tal Dilian, lidhja me Izraelin nuk është vetëm origjina e teknologjisë. Ai ka shërbyer më parë në strukturat e inteligjencës izraelite dhe më pas ka ndërtuar një aktivitet privat në industrinë ndërkombëtare të përgjimeve.
Por edhe këtu duhet bërë dallimi mes veprimtarisë së një ish-oficeri të inteligjencës dhe një operacioni të organizuar nga shteti izraelit. Vendimi i gjykatës greke nuk ka përcaktuar se qeveria izraelite ka drejtuar përgjimet në Greqi.
Megjithatë, çështja greke tregon se teknologjitë e zhvilluara dhe tregtuara nga rrjete private me lidhje profesionale me sektorin izraelit të inteligjencës kanë arritur të përdoren kundër personave që mbanin funksione politike dhe institucionale në një shtet anëtar të Bashkimit Europian.
Dhe kjo e kthen problemin nga një çështje kombëtare në një debat për sigurinë europiane.
Rrjeti Intellexa ka pasur një shtrirje që shkon përtej Greqisë. Dokumentet e Departamentit amerikan të Thesarit identifikojnë kompani të lidhura me këtë konsorcium në Greqi, Irlandë, Hungari, Maqedoninë e Veriut dhe juridiksione të tjera.
Sipas autoriteteve amerikane, kompania Cytrox AD në Maqedoninë e Veriut ka marrë pjesë në zhvillimin e Predator, ndërsa Thalestris Limited në Irlandë ka mbajtur të drejtat e shpërndarjes së programit. Rrjeti i kompanive ka shërbyer për zhvillimin, tregtimin dhe shpërndarjen e teknologjisë së përgjimit te klientë ndërkombëtarë, përfshirë institucione shtetërore.
Këto lidhje tregojnë se aktiviteti nuk kufizohej te një kompani e vetme në Athinë. Ai përfshinte disa juridiksione, struktura pronësie dhe ndërmjetës tregtarë.
Në mars dhe shtator 2024, Departamenti amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj personave dhe kompanive të lidhura me Intellexa. Mes tyre ishte edhe Tal Dilian. Autoritetet amerikane argumentuan se teknologjitë e këtij rrjeti kishin shërbyer për të survejuar zyrtarë qeveritarë, gazetarë dhe ekspertë të politikave publike.
Ky zhvillim ka rëndësi sepse tregon se shqetësimet për Predator nuk mbetën vetëm pjesë e konfliktit politik në Greqi. Edhe Shtetet e Bashkuara e trajtuan veprimtarinë e konsorciumit si një problem të sigurisë kombëtare.
Ndërkohë, Parlamenti Europian e kishte ngritur çështjen e përgjimeve që në vitin 2023. Komisioni hetimor PEGA shqyrtoi përdorimin e Pegasus dhe programeve të ngjashme në Poloni, Greqi, Hungari, Spanjë dhe Qipro.
Në rekomandimet e 15 qershorit 2023, eurodeputetët kërkuan hetime të pavarura, autorizime të qarta gjyqësore, kontroll mbi eksportet dhe mekanizma që u mundësojnë personave të përgjuar të kërkojnë mbrojtje ligjore.
Një element tjetër i rëndësishëm lidhet me Spanjën. Në rezolutën e 23 nëntorit 2023, Parlamenti Europian evidentoi se hetimi për sulmet e dyshuara me programe spiunazhi ndaj kryeministrit spanjoll dhe ministrave të qeverisë ishte pezulluar përkohësisht për shkak të mungesës së bashkëpunimit nga autoritetet izraelite.
Kjo nuk provon përfshirjen e shërbimeve izraelite në përgjime. Por dokumenton një pengesë konkrete që hetuesit europianë kanë hasur kur kanë kërkuar bashkëpunim ndërkombëtar për të sqaruar origjinën e sulmeve.
Kështu, Polonia dhe Greqia paraqesin dy probleme të ndryshme, por që takohen te kontrolli mbi teknologjinë.
Në Poloni, një institucion shtetëror bleu Pegasus dhe e përdori në operacione përgjimi. Hetimi kërkon të përcaktojë nëse autoritetet polake ruanin kontrollin ekskluziv mbi informacionet që mblidhnin dhe nëse kompania izraelite kishte mundësi t'i administronte ato.
Në Greqi, hetimet kanë identifikuar përdorimin e paligjshëm të Predator nga një rrjet privat, ndërsa përgjimet e kryera nga shërbimi shtetëror EYP përbëjnë një çështje më vete. Pyetja që mbetet për hetimet e mëtejshme është nëse ka pasur koordinim operacional mes këtyre dy formave të survejimit dhe, nëse po, kush e ka organizuar.
Vendimi i gjykatës së Athinës për të dërguar materiale shtesë te prokurorët krijon mundësinë që hetimi të shqyrtojë edhe përgjegjësi të tjera, përtej katër personave që morën dënimin në shkallë të parë. Kjo nuk do të thotë se përfshirja e zyrtarëve shtetërorë është provuar.
Në Poloni, një zhvillim vendimtar do të ishte dokumentimi i rrugës që kanë ndjekur të dhënat e Pegasus. Nëse prokuroria identifikon serverët, regjistrat e aksesit, kontratat teknike dhe personat që kishin të drejta administrimi, ajo mund të përcaktojë nëse informacionet mbetën nën kontrollin e shtetit polak apo u ekspozuan ndaj palëve të tjera.
Nëse hetimi provon se të dhënat kanë kaluar te persona të paautorizuar, çështja mund të zgjerohet nga shkeljet e procedurave të përgjimit te përgjegjësitë për cenimin e sigurisë së informacionit shtetëror. Kjo do të kërkonte prova konkrete dhe një vlerësim të veçantë ligjor.
Sa i përket Izraelit, zhvillimet e ardhshme varen nga një pyetje që as rasti polak dhe as ai grek nuk e kanë zgjidhur plotësisht: ku mbaronte kontrolli i kompanive private mbi teknologjinë dhe a ekzistonte ndonjë akses i shërbimeve shtetërore izraelite në informacionet e klientëve të tyre?
Deri tani, dokumentet e shqyrtuara vërtetojnë rolin e kompanive dhe sipërmarrësve me origjinë izraelite në zhvillimin dhe tregtimin e këtyre sistemeve, si dhe përgjegjësinë e shtetit izraelit për kontrollin e eksporteve përkatëse. Ato nuk provojnë se inteligjenca izraelite ka drejtuar operacionet e përgjimit në Poloni apo Greqi.
Por hetimet kanë nxjerrë një problem që qeveritë europiane duhet ta zgjidhin: nuk mjafton që një shërbim sekret të marrë autorizimin për të përgjuar një person, nëse shteti nuk mund të garantojë se vetëm institucionet e autorizuara kontrollojnë informacionet e mbledhura.
Në fund, përgjegjësia nuk u takon vetëm kompanive që prodhuan Pegasus dhe Predator. Ajo u takon edhe qeverive që i blenë ose lejuan përdorimin e këtyre teknologjive, institucioneve që i administruan dhe autoriteteve që duhej të kontrollonin ligjshmërinë e operacioneve.
Sepse një shtet që përdor teknologji të huaj për të depërtuar në telefonat e qytetarëve, politikanëve dhe zyrtarëve të tij duhet të jetë në gjendje të provojë edhe se kush i ka parë, ruajtur dhe përdorur informacionet. Pa këtë përgjigje, hetimi për përgjimet mbetet i paplotë. /Pamfleti/ polonia skandali izraelit Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Ekzekutohet me plumb në kokë oficeri i policisë në Bruksel; dyshime për bandat e drogës 13 Tetor 2026, 18:4718:47Rajoni dhe Bota Pas ultimatumit të Trump, dorëhiqet Guilfoyle: Do të jem gjithmonë besnike ndaj presidentit 13 Tetor 2026, 18:2318:23Rajoni dhe Bota Zgjedhjet në Serbi në lupën e BE-së, Brukseli paralajmëron raport kritik 13 Tetor 2026, 16:5516:55Rajoni dhe Bota Trump e flak nga Athina ish-nusen e djalit, Kimberly Guilfoyle; skandali i 100 mijë dollarëve dhe pazaret me FBI-në 13 Tetor 2026, 16:3716:37Rajoni dhe Bota “Idiot i dobishëm apo armik i Evropës?” Glucksmann shpërthen kundër Trumpit 13 Tetor 2026, 15:3715:37Rajoni dhe Bota Papa Leoni XIV shtrohet në spital, pritet operacioni për masën në mushkëri; Vatikani jep detaje për gjendjen e tij 13 Tetor 2026, 13:5313:53Rajoni dhe Bota