Foto ilustruese Frika nga “islamizimi” po fiton terren në Evropë, por realiteti është më kompleks: myslimanët po integrohen, ndërsa islamizmi politik dhe reagimi i së djathtës populiste po ushqejnë tensione që mund të dëmtojnë liritë dhe demokracitë evropiane… Paniku për Islamin në Evropë po përhapet. Në disa vende evropiane, gjysma e popullsisë tani mendon se ai është i papajtueshëm me vlerat perëndimore. Më 6 shtator, partia populiste e djathtë Alternativa për Gjermaninë (AfD) fitoi 44% të votave në Saksoni-Anhalt, rezultati i saj më i lartë deri më tani në zgjedhjet e një landi, duke paralajmëruar për “islamizimin” dhe duke premtuar dëbime me forcë.
Po atë fundjavë, në Britani, qindra persona të dhunshëm me maska që u mbulonin fytyrën pushtuan Doverin, duke brohoritur “Ndaloni varkat” dhe “Krishti është Mbret”. Në Francë, thirrja e Marine Le Pen për të ndaluar shamitë islame në vende publike mbështetet nga 60% e votuesve.
Ky obsesion ka zënë rrënjë edhe në Amerikë. Frika lidhet më pak me terroristët, siç ndodhte pas 11 shtatorit 2001, dhe më shumë me një komplot islamik për ta marrë Evropën nën kontroll nga brenda. Anëtarë të administratës Trump paralajmërojnë për “zhdukje të qytetërimit”.
Ky perceptim po dëmton marrëdhëniet transatlantike. Ai është gjithashtu i gabuar. Evropa nuk përballet me ndonjë marrje nën kontroll nga Islami, me ndonjë radikalizim masiv të myslimanëve apo me zhdukjen e kulturës së saj.
Siç tregon raportimi ynë, ajo nuk ka “zona ku nuk mund të hyhet”, sharia nuk po depërton gradualisht në legjislacionin kombëtar dhe askund nuk po ndodh një “zëvendësim i madh” demografik.
Rreziku i vërtetë për Evropën është tjetër: ekstremizmi i nxitur nga islamizmi (bindja se shteti duhet të imponojë parimet islame) dhe nga paranoja e krahut të djathtë e ushqyer nga mediat sociale. E majta e përkeqëson këtë duke mohuar kërcënimet modeste, por reale, që paraqet islamizmi. Të njëjtën gjë bëjnë edhe politikanët e qendrës, duke heshtur nga frika se mos përballen me akuza për racizëm. Kjo dinamikë mund t'i dëmtojë vërtet demokracitë liberale të Evropës, jo duke i zëvendësuar ato me një kalifat, por duke ngadalësuar integrimin dhe duke favorizuar politika që do t'u shkaktonin dëme afatgjata lirive të tyre.
Frikërat më ekstreme rrëzohen lehtësisht. Edhe pas migrimit rekord nga vendet me shumicë myslimane, myslimanët përbëjnë tani vetëm 6% të popullsisë së Evropës, e cila i kalon ndjeshëm 500 milionë banorë. Megjithëse të sapoardhurit zakonisht kanë më shumë fëmijë sesa popullsia vendase, normat e lindshmërisë priren të përafrohen brenda dy brezave. Kjo është shumë larg zhdukjes së qytetërimit.
Në fakt, shumica e emigrantëve myslimanë duan të ecin përpara në atdheun e tyre të ri, jo t'i imponojnë atij një version të shoqërive që sapo kanë lënë pas. Fëmijët e tyre priren të kenë rezultate më të mira në shkollë sesa prindërit. Në Britani, 67% e bangladeshasve që iu nënshtruan provimeve standarde në vitin 2021 ishin regjistruar në universitet deri në moshën 19-vjeçare, krahasuar me 38% të britanikëve të bardhë. Shumë myslimanë janë të përfshirë në politikën kryesore: mjafton të shihen ministrja e Brendshme e Britanisë dhe kryetari i bashkisë së Londrës. Në aspekte të rëndësishme, qëndrimet e myslimanëve mund të ngjajnë me ato të evropianëve të tjerë. Në sondazhin që porositëm mes myslimanëve britanikë, gjetëm pak kundërshtim ndaj punësimit të grave.
Atëherë, çfarë po i kthen kaq shumë evropianë kundër Islamit? Shumë myslimanë kanë pikëpamje joliberale, në këtë numër raportojmë për vrasjen e një imami haptazi homoseksual në Afrikën e Jugut. Në Britani, sondazhi ynë tregon se 52% e myslimanëve mendojnë se homoseksualiteti është i gabuar dhe myslimanët e rinj (41% e atyre nën 35 vjeç) kanë më shumë gjasa sesa më të moshuarit (25%) të besojnë se dhuna mund të justifikohet nëse dikush fyen profetin.
Të kesh pikëpamje konservatore në çështjet shoqërore nuk e bën në vetvete dikë kërcënim, disa prej mbrojtësve të Evropës në të djathtë janë po aq kundër homoseksualëve sa myslimanët që ata denoncojnë. Por disa nga këto qëndrime duhet t'i shqetësojnë liberalët, të cilët prej kohësh kanë supozuar se shoqëritë e hapura, me kalimin e kohës, i bëjnë njerëzit më tolerantë. Dhe nëse shteti është tepër frikacak për t'u përballur me shkeljet e kryera nga pakicat, si në rastin kur banda burrash myslimanë abuzuan me vajza të mitura në disa qytete angleze, kjo me të drejtë shkakton zemërim.
Po aq i rëndësishëm është edhe ngatërrimi i Islamit, një feje, me islamizmin, një ideologji politike. Islami nuk është problem; islamizmi mund të jetë.
Ndryshe nga xhihadistët e 11 shtatorit, shumica e islamistëve nuk mbështesin dhunën. Por shumë prej tyre praktikojnë “entryism”, depërtimin në institucionet demokratike për të promovuar një agjendë joliberale. Grupet islamiste me lidhje të fuqishme mund të lobojnë për ligje gjithëpërfshirëse kundër gjuhës së urrejtjes ose kundër programeve për luftimin e ekstremizmit. Rreziku kryesor i këtij depërtimi është në nivel lokal. Rrjete të vogla dhe të mirëorganizuara mund të marrin kontrollin e një shkolle, një xhamie, një këshilli vendor apo një organizate bamirëse dhe t'i përdorin këto institucione për të penguar integrimin dhe për t'u imponuar konformitet fetar myslimanëve të tjerë që jetojnë aty pranë.
Shqetësimi për këta islamistë jo të dhunshëm është rritur mes shërbimeve të sigurisë në Evropë. Në Francë, autoritetet shqetësohen për depërtimin e fshehtë të Vëllazërisë Myslimane. Një raport zyrtar i publikuar vitin e kaluar paralajmëroi se islamizmi, me kalimin e kohës, mund të kërcënojë rregullat laike dhe të drejtat e grave. Por kjo duket e pamundur. Ministria e Brendshme e Francës vlerësoi se vetëm 139 nga 2,800 vende myslimane të adhurimit kishin lidhje me Vëllazërinë.
Myslimanët homoseksualë dhe liberalë përballen me frikësim. Myslimanët që nuk ndjekin normat mbizotëruese ankohen se autoritetet perëndimore, nga frika se mos perceptohen si raciste, nuk u ofrojnë atyre të njëjtën mbrojtje që u ofrojnë qytetarëve jomyslimanë.
Ka edhe dëme më të gjera. Islamistët nxisin antisemitizmin, jo më pak për shkak të Gazës. Ata kërkojnë kufizime të lirisë së shprehjes kur bëhet fjalë për bindjet e tyre. Ata i frikësojnë politikanët, komedianët, akademikët dhe gazetarët, duke i shtyrë drejt autocensurës. Ata mund të ushtrojnë presion dhe frikësim ndaj shkollave, organizatave studentore, organizatave bamirëse dhe këshillave vendorë.
Ajo që i shndërron këto kërcënime lokale në një rrezik kontinental është mënyra se si ato shfrytëzohen. Islamistëve u leverdis të pretendojnë se çdo kritikë ndaj projektit të tyre politik është sulm ndaj vetë Islamit. E majta populiste, përfshirë Francën e Papërkulur (LFI) dhe të Gjelbrit në Britani, priret t'i trajtojë pyetjet për migracionin, krimin ose islamizmin si raciste.
Dhe e djathta populiste shpesh nxit frikën duke pretenduar se të gjithë myslimanët përbëjnë kërcënim dhe duke akuzuar shtetin për një “fshehje woke” dhe “trajtim me dy standarde”.
Pak njerëz kanë qenë më të ashpër se Elon Musk, i cili e ka përdorur platformën e tij të mediave sociale për të formësuar perceptimet për Islamin në mbarë botën dhe për t'i dhënë shtysë së djathtës anti-myslimane të Evropës, nga AfD-ja te Tommy Robinson, një agjitator britanik të cilit i kushtojmë një seri podkastesh me tri pjesë që nis këtë fundjavë.
Zgjidhjet e propozuara nga e djathta populiste janë po aq joliberale sa islamistët nga të cilët ajo pretendon se po mbron Evropën. Premtimet për dëbime masive, segregacion dhe ndalime të veshjeve i frikësojnë të gjitha myslimanët, duke penguar integrimin dhe duke i shtyrë ata në krahët e ekstremistëve. Çdo vend që do të zbatonte politika të tilla do të zbulonte se urrejtja që ato do të çlironin do të shkaktonte dëme afatgjata.
Kjo është arsyeja pse politikanët e rrymës kryesore në Evropë duhet të ofrojnë një alternativë. Dhuna dhe kërcënimet për dhunë duhet të ndiqen penalisht. Por nuk duhet të ketë tema tabu për hir të ndjeshmërisë kulturore. Liria e shprehjes nuk është armikja e tolerancës, por parakushti i saj. Depërtimi në institucione duhet të denoncohet, ashtu si edhe fanatizmi. Qeveritë që ngurrojnë të mbledhin ose të publikojnë të dhëna lënë një boshllëk që mbushet nga hiperbola spekulative.
Trajtimi i gjithë kësaj nuk do të jetë as i lehtë dhe as i shpejtë, por ka arsye për shpresë. Myslimanët e Evropës po asimilohen, ashtu siç bënë valët e mëparshme të emigrantëve katolikë, hebrenj dhe karaibikë në vendet ku u vendosën. Mbërritja e të gjitha këtyre grupeve në të kaluarën shkaktoi panik moral rreth pyetjes nëse ata do të arrinin ndonjëherë të përshtateshin. Në fund, të gjithë e gjetën vendin e tyre. Edhe myslimanët do ta gjejnë, nëse ndarja dhe paranoja nuk lejohen t'u dalin përpara. /Përshtatur nga “The Economist”myslimanet Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Politike Përplasja me protestueset, Iris Luarasi: Dorëzoj mandatin e deputetes nëse kam bërë kallëzim në polici 10 Shtator 2026, 16:2916:29Politike Rama-Berisha, dyshja që mban peng Shqipërinë! 10 Shtator 2026, 16:0416:04Politike Audiopërgjimet e publikuara nga Ahmetaj, Bardhi: Pazar në emër të Ramës, SPAK të hetojë pa vonesë 10 Shtator 2026, 14:4514:45Politike Ngërçi në Bashkinë e Tiranës, paralajmëron Rama: Eksperiment i rëndë, shumë shpejt do t’i japim fund! 10 Shtator 2026, 14:3514:35Politike Takimi me përfaqësuesit e World Economic Forum, Tabaku: Shqipëria, toka e mundësive nëse sistemi socialist bie! 10 Shtator 2026, 14:3514:35Politike Programi i strehimit, Ibrahimaj: 700 mln lekë për përmirësimin e banesave të 663 familjeve në nevojë 10 Shtator 2026, 14:2214:22Politike