Lajme Zone
Zbulohet konflikti i fshehtë gjenetik gjatë shtatzënisë: Pse nëna dhe foshnja kanë interesa të kundërta?
SportSyri

Zbulohet konflikti i fshehtë gjenetik gjatë shtatzënisë: Pse nëna dhe foshnja kanë interesa të kundërta?

Një nënë shtatzënë dhe foshnja që po rritet brenda saj zakonisht mendohet se dëshirojnë të njëjtën gjë.

Një nënë shtatzënë dhe foshnja që po rritet brenda saj zakonisht mendohet se dëshirojnë të njëjtën gjë. Megjithatë, teoria evolucionare sugjeron se interesat e tyre nuk përputhen gjithmonë: foshnja në zhvillim mund të përfitojë nga marrja e më shumë lëndëve ushqyese sesa nëna mund të përballojë t’i sigurojë.Lexo edhe:Rriten rastet e kancerit te personat nën 50 vjeç, onkologu: Inflamacioni mund të jetë faktori që po nxit zhvillimin e tumoreve Shenja gjenetike të kësaj përplasjeje janë zbuluar tashmë te një peshk i vogël i quajtur blackstripe livebearer (një lloj peshku që lind të vegjël të gjallë), i cili ushqen pasardhësit e tij përmes placentës. Në placentën e këtij peshku, disa gjene janë aktive kryesisht nga kopja e trashëguar prej babait, ndërsa të tjerat janë aktive kryesisht nga kopja e trashëguar prej nënës. Ky model njihet si imprintimi gjenomik. Deri më tani, ky model ishte vërtetuar qartë vetëm te gjitarët dhe bimët me lule. Sipas njohurive të ekipit kërkimor, ky peshk është vertebrori i parë jashtë grupit të gjitarëve tek i cili është zbuluar ky fenomen. Studimi gjenetik u drejtua nga Ying Zhang dhe Xu Wang në Fakultetin e Mjekësisë Veterinare të Universitetit Auburn, së bashku me biologun evolucionar David Reznick nga Universiteti i Kalifornisë, Riverside. I gjithë studimi u krye në një specie të vetme peshku, të rritur në kushte laboratorike. Pse foshnjat kërkojnë më shumë Teoria që qëndron pas këtij studimi nuk ishte pranuar gjithmonë nga vetë Reznick. Kur vite më parë iu sugjerua për herë të parë se nënat dhe foshnjat e palindura mund të kishin interesa konkurruese, ai e hodhi poshtë këtë ide. "Mendova se ishte gjëja më absurde që kisha dëgjuar ndonjëherë”, tha Reznick. "E refuzova menjëherë këtë ide.” Kjo ide mbështetet te numri i gjeneve që ndajnë individët e së njëjtës familje. Një nënë ka të njëjtën lidhje gjenetike me të gjithë fëmijët e saj. Nga këndvështrimi evolucionar, është në interesin e saj të balancojë nevojat e pasardhësve që ka aktualisht me mbijetesën e saj dhe mundësinë për të pasur pasardhës të tjerë në të ardhmen. Një foshnjë ndan vetëm gjysmën e gjeneve të saj me një vëlla ose motër të plotë dhe vetëm një të katërtën me një gjysmëvëlla ose gjysmëmotër. Për këtë arsye, gjenet që ndihmojnë një foshnjë të sigurojë më shumë ushqim mund të përhapen në një popullatë, edhe kur kostoja e kësaj kërkese përballohet nga fëmijët e mëvonshëm të nënës. "Ajo që është në interesin më të mirë të foshnjës për të marrë nga nëna është më shumë sesa ajo që është në interesin më të mirë të nënës për të dhënë”, tha Reznick. Përfitimi më i madh nga kjo kërkesë shtesë u takon gjeneve të trashëguara nga babai, sepse foshnja e ardhshme e nënës mund të ketë një baba tjetër. Te gjitarët, mendohet se kjo shpjegon përse kopja e njërit prind e disa gjeneve që ndikojnë në rritjen çaktivizohet, ndërsa përdoret vetëm kopja e prindit tjetër. Peshku që ka placentë Te shumica e peshqve, veza përmban të gjithë ushqimin që i nevojitet foshnjës përpara se të fekondohet. Familja ku bëjnë pjesë guppyt dhe mollyt është ndryshe. Të gjitha speciet e kësaj familjeje lindin të vegjël të gjallë. Brenda kësaj familjeje, placenta është zhvilluar gjithashtu të paktën në nëntë raste të veçanta. Peshku blackstripe livebearer është një nga këto raste. Një i porsalindur ka një peshë të thatë shtatë herë më të madhe se veza nga e cila është zhvilluar, dhe kjo diferencë sigurohet nga nëna gjatë shtatzënisë. Një femër zakonisht mban njëkohësisht tre ose katër pjellë, secila në një fazë të ndryshme të zhvillimit. Teoria parashikon se gjenet e trashëguara nga të dy prindërit mund të favorizojnë nivele të ndryshme të kalimit të lëndëve ushqyese nga nëna te pasardhësi. Kërkimet e mëparshme te kafshë të tjera nuk kishin dhënë rezultate të tilla. Te gjitarët që bëjnë vezë, te zogjtë dhe te një hardhucë me placentë, kopjet e gjeneve të trashëguara nga të dy prindërit përdoreshin në rastin e gjeneve që te njerëzit dhe minjtë i nënshtrohen imprintimit gjenomik. Gjurmimi i gjeneve të secilit prind Peshqit u mblodhën fillimisht nga lumi El Palillo, në Sinaloa të Meksikës. Ekipi i Reznick krijoi dy linja të veçanta familjare. Brenda secilës linjë, vëllezërit u çiftuan me motrat për nëntë deri në dymbëdhjetë breza, derisa peshqit e secilës linjë u bënë pothuajse gjenetikisht identikë. Më pas, të dyja linjat u kryqëzuan në të dy drejtimet. Në kryqëzimin e parë, një femër nga linja e parë u çiftua me një mashkull nga linja e dytë, ndërsa në kryqëzimin tjetër renditja u përmbys. Dallimet e vogla në renditjen e ADN-së midis dy linjave u përdorën për të përcaktuar se nga cili prind kishte ardhur secila kopje e një gjeni. Trupi i foshnjës, pjesa e placentës që i përket foshnjës dhe indi përreth që i përket nënës u ndanë nga embrionet në fazat e fundit të zhvillimit. Më pas u analizuan gjenet aktive në secilin ind dhe u gjurmuan 351.362 dallime në renditjen e ADN-së në më shumë se 24.000 gjene. Një gjen u konsiderua i imprintuar vetëm kur kopja e të njëjtit prind ishte dominuese në të dy drejtimet e kryqëzimit. Sipas testit më të rreptë, 84 gjene që prodhojnë proteina përmbushën këtë kriter. Nga këto gjene, 55 përdoreshin kryesisht nga kopja e trashëguar prej nënës dhe 29 nga kopja e trashëguar prej babait. Shumica e këtyre gjeneve ishin të imprintuara vetëm në placentë dhe jo në trupin e foshnjës. Ky model përputhej me pritshmëritë e studiuesve, nëse imprintimi ekziston për të rregulluar sasinë e ushqimit që kalon nga nëna te foshnja. Dy gjene fqinje, prindër të kundërt Më shumë se 2.000 gjene rezultuan shumë më aktive në placentë sesa në trupin e foshnjës. Nga pikëpamja statistikore, një gjen i quajtur dpp4 u dallua më qartë se të tjerët. Në një test të dytë laboratorik, u zbulua se midis 81% dhe 91% e aktivitetit të tij vinte nga kopja e trashëguar prej babait. Pikërisht pranë tij ndodhet një gjen i quajtur gcga, i cili përdorej kryesisht nga kopja e trashëguar prej nënës. Te gjitarët, gjenet përkatëse dihet se veprojnë kundër njëri-tjetrit. Te gjitarët, gjeni përkatës me gcga prodhon një hormon që kufizon kalimin e lëndëve ushqyese përmes placentës. Proteina e prodhuar nga dpp4 e çaktivizon këtë hormon. Ngjashmëritë gjenetike me gjitarët Nëse gjenet e peshkut kryejnë të njëjtat funksione, atëherë kufizimi i vendosur nga gjeni i nënës do të çaktivizohej nga gjeni i babait. Studiuesit ende nuk i kanë testuar këto funksione te peshqit. Megjithatë, kjo mënyrë organizimi përputhet me një çift të njohur gjenesh që ndikojnë në rritjen gjatë shtatzënisë te gjitarët. Një version te peshku i gjenit grb10, i cili ngadalëson rritjen e placentës dhe të fetusit te njerëzit dhe minjtë, përdorej kryesisht nga kopja e trashëguar prej nënës. E njëjta gjë ndodh edhe gjatë shtatzënisë te njerëzit. Te njerëzit, një gjen që transporton aminoacidet, përbërësit bazë të proteinave, përmes placentës, përdoret nga kopja e trashëguar prej babait. Te peshku, e njëjta gjë u zbulua për një gjen të afërt me të. "Na pëlqen të mendojmë se ka diçka të veçantë te gjitarët”, tha Reznick. "Por rezulton se këto veçori nuk janë aq të veçanta.” Gjenet e zorrëve në placentë Peshqit dhe gjitarët kanë pasur një paraardhës të përbashkët qindra miliona vjet më parë, përpara se secili prej këtyre grupeve të zhvillonte placentën. Prandaj, modelet e ngjashme të gjeneve janë zhvilluar në mënyrë të pavarur. Një gjen, dpp4, ofron një të dhënë. Te njerëzit dhe peshqit zebër, ky gjen është më aktiv në zorrë, organi që përthith lëndët ushqyese. Studiuesit analizuan gjithashtu gjenet e lidhura me dpp4 në 71 specie gjitarësh. Nëntë nga 15 gjenet partnere më të afërta të tij ishin të paktën dy herë më aktive në placentën e peshkut sesa në trupin e foshnjës. Kjo sugjeron se peshqit dhe gjitarët i kanë përdorur në mënyrë të pavarur gjene të ngjashme të zorrëve për të zhvilluar placentat e tyre. A do të shfaqet ky fenomen edhe te peshqit e tjerë? Të gjitha këto rezultate vijnë nga një specie e vetme. Vetëm tre gjene mund të kontrolloheshin me një test të dytë laboratorik, sepse nga placenta e një peshku mund të merret shumë pak material. Në dy prej këtyre tre gjeneve, prirja në favor të kopjes së njërit prind ishte më e dobët ose më pak e qëndrueshme sesa në testin e parë. Gjithashtu, u zbuluan etiketa kimike në ADN-në pranë gjenit dpp4 dhe pranë gjenit që lidhet me aminoacidet. Te gjitarët, etiketa të këtij lloji ndihmojnë në heshtjen e njërës prej kopjeve të një gjeni. Te peshku, ende nuk është përcaktuar se nga cili prind kishte ardhur secila kopje e shënuar me këto etiketa. Te njerëzit, gabimet në gjenet e imprintuara lidhen me çrregullime të zhvillimit. Mënyra se si vendosen dhe mirëmbahen këto etiketa në placentën e peshkut mbetet ende e panjohur. Vetë familja e këtyre peshqve ofron një mundësi të mirë për kërkime të mëtejshme. Brenda saj, placenta është zhvilluar të paktën edhe në tetë raste të tjera dhe shpesh krahas specieve të afërta që nuk kanë placentë./Earth.com