Vrasja e grave shet libra... Në të njëjtën javë kur politikania Ann Widdecombe u vra brutalisht në shtëpinë e saj, shtatë nga dhjetë romanet në listën e The Sunday Times për librat më të shitur kishin në qendër vrasjen e një gruaje, ndërsa një tjetër paraqiste një personazh kryesor femëror të torturuar rëndë. Në romanet "The Hallmarked Man" të Robert Galbraith dhe "The Family Friend" të Claire Douglas vriten nga dy personazhe femra secili.
Le t’i shohim shifrat. Nga 115,705 kopjet e romaneve të shitura atë javë, 86,760 ishin libra që, në një mënyrë ose në një tjetër, kishin në qendër vrasjen e grave.
Rastësisht, kjo shifër i afrohet vlerësimit të OKB-së se rreth 83,000 gra vriten çdo vit me dashje nga burra në mbarë botën, në akte të femicidit.
Lista e bestsellerëve të asaj jave përfshin një mori mënyrash "krijuese" vrasjeje: biskota me xhenxhefil të helmuara, një rrahje fatale, një bombë në makinë, prerje koke dhe shtyrje nga një shkëmb në një vend të njohur për vetëvrasje.
Është e vërtetë se "The Impossible Fortune", romani më i ri në serinë kriminale "The Thursday Murder Club" të Richard Osman, i cili deri tani ka shitur më shumë se 430,000 kopje, përfshin një personazh femëror që humb jetën aksidentalisht nga veprimet e veta. Pra, nuk bëhet fjalë për një femicid në kuptimin e mirëfilltë, por sërish kemi një roman që përdor vdekjen e një gruaje si shtysë për zhvillimin e ngjarjes.
Ajo që trondit në këtë tablo, përtej vetë faktit, është se jemi mësuar me të. Epoka jonë duket veçanërisht e fiksuar pas kësaj teme. Shekspiri shkroi rreth 37 drama me më shumë se 1,000 personazhe. Prej tyre, rreth 155 janë gra, ose 16 për qind, dhe vetëm pesë vriten nga burra. Dy prej tyre, Desdemona dhe Emilia, janë personazhe të dramës "Othello". Edhe Charles Dickens krijoi rreth 1,000 personazhe dhe vetëm një heroinë kryesore vritet nga një burrë.
Pse dhuna ndaj grave në letërsinë popullore kalon pothuajse pa u vënë re? Mjafton të imagjinojmë një skenar tjetër. Po sikur lista e bestsellerëve të javës së ardhshme të dominohej nga dhjetë romane të përqendruara në të njëjtën temë, si inteligjenca artificiale, ndryshimet klimatike apo politika amerikane? Me shumë gjasë do ta vinim re menjëherë këtë prirje, do të pyesnim pse ekziston dhe do ta diskutonim gjerësisht. Megjithatë, një temë tjetër rikthehet javë pas jave dhe rrallë bëhet objekt debati. Nëse nëntë nga dhjetë romanet më të shitur do të kishin në qendër vrasjen e burrave me ngjyrë, një skenar po aq i papranueshëm, do ta dallonim shumë më lehtë këtë prirje shqetësuese në letërsinë që konsumojmë.
Një kundërargument i zakonshëm është se shumë prej këtyre romaneve shkruhen nga gra. Kjo është e saktë. Shtatë nga dhjetë autorët në listën e bestsellerëve të asaj jave ishin gra, përfshirë edhe Robert Galbraith, pseudonimin letrar të J.K. Rowling.
Po ashtu, shumica e lexuesve të tyre janë gra. Rreth 80 për qind e romaneve në Mbretërinë e Bashkuar, Shtetet e Bashkuara dhe Kanada blihen nga gra. Nënkuptohet se, nëse gratë i shkruajnë dhe i lexojnë këto libra, atëherë ato duhet edhe t’i pëlqejnë. Nga ana tjetër, çdo vrasje ofron elemente të fuqishme rrëfimtare: gjurmë gjaku, armë, sekrete, hetime policore, drejtësi, ndëshkim dhe, në shumë raste, edhe tension seksual. Nuk është e vështirë të kuptohet pse botuesit vazhdojnë të investojnë në romane të tilla, kur ato shiten kaq mirë.
Megjithatë, çështja është më komplekse. Siç është shprehur Margaret Atwood: "Burrat kanë frikë se gratë do të qeshin me ta; gratë kanë frikë se burrat do t’i vrasin." Nevoja për t'u përballur, qoftë edhe përmes trillimit, me frikërat më të mëdha mund të jetë një nga arsyet pse kaq shumë gra lexojnë romane të këtij lloji. Nuk bëhet fjalë thjesht për kënaqësi të lehtë apo vetëpërçmim. Pyetja që shtrohet është se çfarë ndikimi ka mbi ndjenjën e sigurisë së grave prania e vazhdueshme e dhunës ndaj tyre në letërsinë bashkëkohore.
Nuk po sugjerohet që barazia të arrihet duke vrarë më shumë burra në letërsi; kjo do të ishte vetëm një garë drejt një fundi edhe më të keq. As nuk synohet të gjendet një fajtor. Përkundrazi, ideja është se, nëse vazhdojmë të tërhiqemi nga romanet ku gratë vriten, duhet të ndalemi dhe të pyesim veten pse kjo temë na tërheq kaq fort dhe çfarë tregon kjo për shoqërinë tonë./Përshtati "Pamfleti" nga "FinancialTimes"libra romane Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Pushteti, forca dhe politikanët 22 Korrik 2026, 09:0109:01Kulture Restaurimi ricikloi të shkuarën, projekti i Muzeut Arkeologjik të Durrësit u rrudh në rikonstruksion 21 Korrik 2026, 11:3011:30Kulture Çfarë hoqi, çfarë ndryshoi dhe çfarë shtoi Christopher Nolan në filmin "Odisea" 20 Korrik 2026, 22:2522:25Kulture Gjykata pezullon përkohësisht bashkimin Paramount–Warner Bros 20 Korrik 2026, 19:2219:22Kulture “Odisea” e Christopher Nolan debuton me të ardhura rekord në kinematë botërore 20 Korrik 2026, 16:4216:42Kulture Ben Blushi dhe guximi për të hyrë në tabutë shqiptare! 18 Korrik 2026, 17:3417:34Kulture