Dolly Parton Nga fëmijëria në varfëri dhe refuzimi i Elvis Presley-t, te suksesi botëror dhe një karrierë që kapërceu ndarjet politike e kulturore: historia e artistes që u bë një nga figurat e rralla të dashura nga pothuajse të gjithë amerikanët. Kur Dolly Parton ishte në të 20-at, ajo e refuzoi Elvis Presley-n. Kishte shkruar një këngë të mrekullueshme, “I Will Always Love You”, dhe Mbreti donte ta interpretonte. Menaxheri i tij kërkoi që ajo t’i kalonte gjysmën e të drejtave të vetë këngës, sepse Elvis ishte një yll i madh, ndërsa ajo jo. Ajo tha jo.
Duhet të ketë kërkuar guxim të madh që një grua, e cila ishte rritur në një kasolle me një dhomë, pa energji elektrike, në Tennessee, t’i thoshte Elvis-it të largohej. Por ky vendim i solli asaj miliona. Versioni i kënduar nga Whitney Houston, shumë vite më vonë, u bë një nga këngët më të shitura të të gjitha kohërave. (Versioni në arabisht, i përvetësuar nga Saddam Hussein për një këngë fushate, është më mirë të harrohet.)
Zonja Parton u bë një megayll, me 25 këngë në vendin e parë të klasifikimit Hot Country të Billboard dhe 11 çmime Grammy. Megjithatë, ajo që binte në sy në karrierën e saj nuk ishte se sa shumë njerëz e donin, por sa të paktë ishin ata që nuk e donin. Pesë vjet më parë, gazeta urbane dhe liberale New York Times publikoi një artikull me titullin: “A ka ndonjë gjë për të cilën mund të biem të gjithë dakord? Po: Dolly Parton”. Pak pas vdekjes së saj, për të shprehën publikisht pikëllimin si Donald Trump, ashtu edhe Zohran Mamdani. Cili ishte sekreti i saj?
Gjithçka niste me zërin e saj: një soprano e ndritshme dhe vibruese, me theksin karakteristik të Appalachia-s. Mund të tingëllonte e ëmbël dhe nostalgjike, si në “Coat of Many Colours”, këngën për një pallto të bërë në shtëpi, të qepur me copa të vjetra, për të cilën fëmijët e tjerë talleshin me të, por që e bënte të ndihej “e pasur” për shkak të dashurisë që e ëma kishte vënë në të. Mund të tingëllonte e lodhur dhe e habitur, si në “9 to 5”, ku i hedh vetes “një filxhan ambicie” përpara se të përballet me trafikun e orëve të pikut dhe të punojë për një shef indiferent; ose e mprehtë dhe depërtuese, si në “Jolene”, ku i lutet një gruaje tjetër, më të bukur: “Mos ma merr burrin… edhe pse mundesh.”
Ajo ishte një autore e talentuar, e cila e nisi karrierën në një kohë kur këngëtaret femra të muzikës country rrallë i shkruanin vetë këngët e tyre. Tekstet e saj ishin të drejtpërdrejta dhe lozonjare; ajo kishte aftësinë t’i përmblidhte histori të ndërlikuara dhe mësime jete në vargje me rimë (dhe ta bënte këtë shpejt: ajo thoshte se mund t’i kishte shkruar “Jolene” dhe “I Will Always Love You” në të njëjtën natë).
Ajo ishte e gjithanshme, duke bashkëpunuar me Paul McCartney, Lizzo dhe një reper holandez të quajtur Mr Probz. Ajo interpretoi si aktore, shkroi kujtimet e saj, zhvilloi një park argëtimi familjar të quajtur Dollywood, krijoi një organizatë bamirëse që u dhuroi më shumë se 300 milionë libra fëmijëve dhe vdiq me një pasuri neto prej më shumë se 450 milionë dollarësh. Delja e parë e klonuar në botë mori emrin e saj, pasi ishte klonuar nga një qelizë e gjëndrës së qumështit. Një muzikal për jetën e saj do të hapet në Broadway në dhjetor.
Njerëzit duhej ta respektonin këmbënguljen e saj. Prindërit e saj, një fermer qiramarrës dhe bashkëshortja e tij, ishin aq të varfër sa mjeku që e solli në jetë u pagua me një thes miell misri. E katërta nga 12 fëmijët, ajo këndonte në një emision televiziv lokal kur ishte dhjetë vjeçe dhe bëri paraqitjen e saj të parë në Grand Ole Opry të Nashville vetëm tre vjet më vonë (Johnny Cash e prezantoi).
Ajo kishte siguruar një kontratë për shkrimin e këngëve përpara se të përfnte shkollën e mesme dhe, kur u bë më e famshme se Porter Wagoner, këngëtari me të cilin nisi të bashkëpunonte në vitin 1967, dhe ai u bë xheloz dhe abuziv, ajo vazhdoi rrugën e saj e vetme. U zgjerua drejt muzikës pop dhe e drejtoi vëmendjen nga aktrimi, shkrimi dhe sipërmarrjet e biznesit, përfshirë prodhimin e filmave dhe programeve televizive. Ajo tregoi zgjuarsi në biznes pa qenë e pamëshirshme (të paktën jo publikisht).
Ajo e merrte seriozisht besimin e saj të krishterë, por nuk e kishte problem të bënte shaka me veten. Një herë mori pjesë fshehurazi në një konkurs për personin që i ngjante më shumë Dolly Parton-it — dhe humbi ndaj një burri. Ajo qëndroi larg polemikave. “Nuk merrem me politikë; jam artiste”, thoshte. Dy herë refuzoi Medaljen Presidenciale të Lirisë nga frika se mos dukej sikur po mbante një qëndrim politik. Kur e pyetën se si arrinte të kishte njëkohësisht fansa homoseksualë dhe besimtarë konservatorë, ajo u përgjigj: “Janë dy botë të ndryshme, dhe unë jetoj në të dyja dhe i dua të dyja.” Megjithatë, ajo i nxiti amerikanët të vaksinoheshin kundër Covid-it, duke përshtatur “Jolene”:
“Vaksinë, vaksinë, vaksinë, vaksinë, Të lutem, po të përgjërohem, mos hezito. Vaksinë, vaksinë, vaksinë, vaksinë, Sepse kur të kesh vdekur, atëherë është pak si tepër vonë.”
Ajo vdiq në shtëpinë e saj në Nashville, vetëm disa orë me makinë nga vendi ku kishte lindur, pasi jetoi pak më gjatë se bashkëshorti i saj prej 59 vitesh. (Carl Dean, një kontraktor asfalti, të cilin e kishte njohur kur ishte 18 vjeçe, nuk shfaqte ndonjë interes për botën e spektaklit dhe ndonjëherë hiqej si kopshtari kur gazetarët trokisnin në derë.) Vdekjen e saj e njoftoi nipi, i cili kishte marrë nga i ati detyrën e drejtimit të sigurisë së saj, ndërsa një nga albumet e saj të fundit përmbante bashkëpunime — falë edhe disa regjistrimeve arkivore — me pesë breza të familjes së saj të gjerë. Albumi u prodhua nga një kushëri dhe mbyllet me fjalët e Dolly Parton-it: “Derisa të takohemi përsëri, mbajeni muzikën në zemër dhe malet në shpirt.” /Përshtatur nga "The Economist"dolly parton Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Ndahet nga jeta aktori i “Home Alone 2”, Tim Curry! 26 Gusht 2026, 18:0918:09Kulture Armiku i Demokracisë 26 Gusht 2026, 08:1008:10Kulture Shuhet zëri i “Jolene”, Dolly Parton ndahet nga jeta në moshën 80-vjeçare 25 Gusht 2026, 20:3720:37Kulture Kalaja e Elbasanit mes trashëgimisë dhe “betonit”: Banorët kundër projektit të rivitalizimit 24 Gusht 2026, 13:3413:34Kulture Eskavatori ndërhyn te Kalaja e Rozafës, Auron Tare jep alarmin: Po masakrohet peizazhi historik në emër të turizmit 24 Gusht 2026, 08:2808:28Kulture Ben Blushi: Pse duhet të bëjmë një film ndërkombëtar për Skënderbeun 21 Gusht 2026, 10:1510:15Kulture