Ngushtica e Hormuzit / Eksportet e naftës nga Gjiri Persik janë rikthyer pranë niveleve të paraluftës, por rrugët alternative, sigurimet shumë më të shtrenjta dhe kapacitetet e kufizuara të përpunimit po e mbajnë të lartë koston e energjisë. Kriza e Hormuzit mund të jetë zbutur sa i përket flukseve të naftës bruto, por tregu global i karburanteve dhe gazit mbetet larg normalitetit... Shtatë muaj pasi lufta SHBA-Izrael kundër Iranit pothuajse paralizoi ngushticën e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme në botë për eksportet e naftës dhe gazit, industria energjetike e Lindjes së Mesme ka gjetur mënyra të reja për të nxjerrë naftën nga rajoni.
Sipas kompanisë së inteligjencës detare Kpler, nga datat 1 deri më 28 shtator, nga Gjiri Persik dolën të paktën 16.5 milionë fuçi naftë bruto në ditë, pa përfshirë Iranin. Kjo shifër është pranë mesatares së regjistruar para luftës.
Sipas JPMorgan, flukset totale të naftës bruto nga Lindja e Mesme, kanë arritur rreth 98 për qind të nivelit që kishin para sulmit ndaj Iranit. Megjithatë, rikthimi i volumeve të eksportit nuk nënkupton se tregu është kthyer në normalitet.
Nafta po qarkullon sërish, por përmes rrugëve dhe metodave shumë më të kushtueshme. Kpler vlerëson se rreth 40 për qind e naftës bruto të rajonit po largohet tashmë pa kaluar përmes ngushticës së Hormuzit, krahasuar me vetëm 17 për qind para luftës.
Eksportuesit po mbështeten gjithnjë e më shumë te tubacionet dhe pikat alternative të ngarkimit në Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Një tjetër zgjidhje është transferimi i naftës nga një tanker në tjetrin në det të hapur. Mbi 70 për qind e naftës bruto që kaloi përmes Hormuzit në gusht, u transferua nga një anije në tjetrën në ujërat e Gjirit të Omanit, sipas Kpler.
Zgjidhje alternative, por me kosto të lartë
Sasia e naftës së transferuar nga një anije në tjetrën në Gjirin e Omanit, është rritur në mënyrë spektakolare: nga rreth 160 mijë fuçi në ditë në vitin 2025, në një mesatare prej 3.7 milionë fuçish në ditë që nga fillimi i luftës.
Në shtator, kjo shifër arriti në 7.2 milionë fuçi në ditë. Por infrastruktura që mbështet këto operacione rreth Fujairahut, në Emiratet e Bashkuara Arabe, dhe Soharit, në Oman, po funksionon në kapacitet të plotë ose pranë tij.
Nëse transferimet zhvendosen më larg Gjirit, cisternat duhet të përshkojnë distanca më të mëdha mes terminaleve dhe pikave të transferimit. Kjo do të thotë se nevojiten më shumë anije për të transportuar të njëjtën sasi nafte, ndërsa udhëtimet më të gjata rrisin kostot e karburantit dhe të transportit.
Sipas Reuters, vetëm 17 anije kaluan nëpër Hormuz gjatë fundjavës së 19-20 shtatorit, krahasuar me një mesatare të paraluftës prej rreth 125 anijesh të mëdha tregtare në ditë. Rory Johnston, studiues i tregut të naftës dhe themelues i buletinit “Commodity Context”, vëren se rritja e fundit e furnizimeve po realizohet “me një kosto jashtëzakonisht të lartë” dhe se struktura aktuale “nuk ka qenë kurrë e qëndrueshme”.
Sigurimet në kohë lufte e rrisin faturën
Rreziku është një tjetër faktor që po e shtrenjton transportin. Gjatë konfliktit, Irani ka kërcënuar ose sulmuar anijet tregtare dhe dhjetëra mjete lundruese janë goditur, ndërsa të paktën 22 marinarë kanë humbur jetën.
Kjo është reflektuar drejtpërdrejt në kostot e sigurimit. Primet e sigurimit për rrezikun e luftës, të cilat para konfliktit ishin pothuajse të papërfillshme, janë rritur deri në 10 për qind të vlerës së ngarkesës, thotë Marcus Baker, drejtues global për sigurimet detare, ngarkesat dhe logjistikën në Marsh.
Rritja e rrezikut nuk kufizohet vetëm te Hormuzi. Për cisternat që lidhen me Arabinë Saudite dhe ngarkojnë naftë në Yanbu, në Detin e Kuq, primet e sigurimit janë trefishuar, duke arritur rreth 3 për qind të vlerës së anijes. Për anijet pranë Jemenit, ato mund të arrijnë deri në 7 për qind.
Paul Bradshaw, drejtor i Emirates National Oil Company, ka deklaruar se një normë sigurimi mbi 5 për qind mund t’i shtojë rreth 10 milionë dollarë kostos së sigurimit të një ngarkese të madhe.
Nafta bruto rikthehet në nivelet e dikurshme, por jo karburantet
Problemi është se rikthimi i naftës bruto nuk nënkupton rikthim të menjëhershëm të furnizimit normal me karburante. Nafta bruto është lënda bazë që rafineritë përpunojnë për të prodhuar benzinë, naftë dhe karburant avioni.
Pikërisht këto produkte mbeten nën presion të fortë në tregjet globale. Në Britani, çmimi mesatar i naftës ka arritur javën e kaluar në 2 paund për litër, për herë të parë që kur kanë nisur regjistrimet. Në SHBA, çmimi i naftës ka arritur një rekord prej 6.53 dollarësh për gallon më 22 shtator.
Sipas Kpler, rreth 16.5 milionë fuçi naftë bruto në ditë dolën nga rajoni gjatë shtatorit. Por vetëm rreth 677 mijë fuçi në ditë produkte të rafinuara të naftës po transportoheshin përmes Gjirit, krahasuar me rreth 3.6 milionë fuçi në ditë para luftës.
Situatën e rëndon edhe një krizë globale e kapaciteteve të rafinimit, pasi shumë prej vendeve që përpunojnë naftën janë prekur nga luftërat dhe konfliktet, nga Lindja e Mesme deri në Rusi.
Edhe furnizimi me LNG është larg normalitetit
Problemet nuk kufizohen te nafta. Furnizimet me forma të tjera energjie, veçanërisht gazi natyror i lëngshëm (LNG), mbeten shumë poshtë niveleve të para luftës. Të dhënat e Kpler tregojnë se në shtator u regjistrua niveli më i lartë i transportit të LNG-së përmes Hormuzit që nga fillimi i luftës.
Megjithatë, flukset mbeten më shumë se 80 për qind nën nivelin e paraluftës. Eksportet e LNG-së nga Katari, një nga prodhuesit kryesorë në botë, janë goditur rëndë. QatarEnergy ka zgjatur masën e “force majeure” për furnizimet ndaj disa klientëve, ndërsa eksportet e LNG-së janë ulur me 96 për qind që nga prilli.
Deri në fund të gushtit, Katari kishte realizuar vetëm 18 dërgesa, krahasuar me 509 gjatë së njëjtës periudhë të një viti më parë. Vendet që zakonisht mbështeten te gazi katariot janë detyruar të kërkojnë furnizime nga burime të tjera.
Kjo e ka rritur konkurrencën për LNG-në në prag të dimrit dhe ka shtuar presionin mbi çmimet për konsumatorët.
Kur mund të bien çmimet?
Rikthimi i naftës bruto nga Lindja e Mesme heq një nga burimet kryesore të presionit mbi tregun global, por pjesë të tjera të sistemit energjetik mbeten të kufizuara rëndë. Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA) tha se çmimet e naftës fillimisht u lehtësuan falë përdorimit të rezervave emergjente, rrugëve alternative të transportit dhe rritjes së prodhimit jashtë Gjirit.
Megjithatë, deri në mesin e shtatorit, rezervat globale të naftës kishin rënë me 507 milionë fuçi krahasuar me fillimin e luftës, edhe pse mbi 300 milionë fuçi nga rezervat strategjike emergjente ishin hedhur në treg.
IEA paralajmëroi se, nëse furnizimet nga Gjiri mbeten të kufizuara gjatë muajve të ardhshëm dhe rezervat tregtare vazhdojnë të bien me ritme të shpejta, mund të nevojiten çmime më të larta dhe një ulje e mëtejshme e kërkesës për të mbyllur hendekun mes ofertës dhe kërkesës.
Tregu i naftës është përshtatur duke përdorur tubacione, porte alternative dhe transferime nga një anije në tjetrën. Por këto zgjidhje kërkojnë më shumë anije, udhëtime më të gjata dhe sigurime shumë më të shtrenjta.
Për konsumatorët dhe bizneset, nafta bruto mund të ketë rifilluar të qarkullojë, por kostoja e karburanteve, gazit dhe transportit mbetet nën presion të fortë. Sistemi energjetik po funksionon sërish, por me një kosto shumë më të lartë se para konfliktit.
Dhe për momentin, mbetet e paqartë se kur do të fillojnë të stabilizohen çmimet./Pamfleti nga “The i Paper”nafta gjiri persik tregjet ndërkombëtare Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Zbuloi lidhjet e Sekretarit të Tregtisë të SHBA-së me Epstein, gjendet i pajetë ish-bankieri britanik 5 Tetor 2026, 10:5510:55Rajoni dhe Bota Vala e protestave në Francë, mbyllen 500 shkolla; mbi 5 mijë persona të arrestuar 5 Tetor 2026, 10:1610:16Rajoni dhe Bota Çështja Epstein/ Vëllai i Mbretit Charles sfidon arrestimin, çon policinë në gjykatë 5 Tetor 2026, 10:1510:15Rajoni dhe Bota Republika Srpska zgjedh sërish Dodikun, Bosnja mbetet e përçarë 5 Tetor 2026, 10:0310:03Rajoni dhe Bota Putin kërcënon hapur liderët europianë: Kush shkon në Kiev, rrezikon të vdesë 5 Tetor 2026, 10:0310:03Rajoni dhe Bota Spanja drejt zgjedhjeve të parakohshme, Miku i Ramës në telashe, shpërndan Parlamentin 5 Tetor 2026, 08:4808:48Rajoni dhe Bota