Një mister që lidhet me një skelet të zbuluar brenda një arkivoli të lashtë romak në Abacinë e Westminsterit mund të jetë më në fund pranë zgjidhjes, më shumë se 150 vjet pasi eshtrat tërhoqën për herë të parë vëmendjen. Sarkofagu prej guri gëlqeror, i gërmuar zyrtarisht në vitin 1869, mban një mbishkrim me emrin Valerius Amandinus, një britanik i pasur që jetoi në Londër diku midis viteve 300 dhe 400 të erës sonë. Megjithatë, një kryq i madh latin, i gdhendur në kapakun e tij, daton afërsisht në shekullin X ose XI, çka sugjeron se personi i varrosur brenda tij ka jetuar qindra vjet pasi arkivoli ishte prodhuar fillimisht.Lexo edhe:Zbulim befasues në shkretëtirën arabe/ Çfarë fshihej aty 125 mijë vjet më parë? Tani, kërkimet e reja arkeologjike tregojnë drejt një shpjegimi befasues. Eshtrat ka të ngjarë t'i përkasin një murgu të shquar mesjetar dhe studiuesit i kanë ngushtuar mundësitë e identifikimit në dy burra që dikur drejtuan Abacinë e Westminsterit. Dy abatët mesjetarë dalin si kandidatët kryesorë Gjetjet e reja, të botuara në revistën shkencore Journal of the British Archaeological Association, e cila i nënshtrohet vlerësimit nga ekspertë të fushës, vijnë nga profesori Warwick Rodwell, arkeolog këshilltar në Abacinë e Westminsterit. Rodwell identifikon Aelfwigun, një abat që vdiq rreth vitit 1020, si kandidatin më të mundshëm. Në atë kohë, Abacia e Westminsterit ishte një manastir benediktin dhe Aelfwigu kishte shërbyer aty si murg përpara se të bëhej abat i saj. Një mundësi tjetër është Wulnothi, i cili pasoi Aelfwigun dhe vdiq në vitin 1049. Besohet se të dy burrat janë varrosur në Abaci, duke e bërë secilin prej tyre një kandidat të mundshëm për identifikimin e skeletit. “Kemi dy kandidatë të mundshëm për personin që ndodhet në sarkofag”, thotë profesori Rodwell, arkeolog këshilltar në Abacinë e Westminsterit. “Nuk e dimë datën e lindjes së asnjërit prej tyre. Por të dy do të përputheshin njësoj mirë, nëse supozojmë se abati ishte në fillim të të njëzetave kur u emërua në detyrë dhe afër të pesëdhjetave kur vdiq. Fakti që Aelfwigu ishte tashmë murg i Westminsterit mund të jetë një argument në favor të tij.” Varrimi i veçantë dhe i përpunuar përbën një tjetër arsye për të dyshuar se i ndjeri mbante një pozitë të rëndësishme. Rodwell sugjeron se individi ishte “nderuar” me një “sarkofag të bukur”, një privilegj i pazakontë që do të përputhej me statusin e një abati. Në vend që të porositnin një arkivol krejtësisht të ri prej guri, personat përgjegjës për varrimin duket se ripërdorën një sarkofag ekzistues romak. Arkivoli prej druri i burrit u vendos brenda tij, ndërsa kapaku prej guri u modifikua duke i shtuar një kryq të madh latin. Ky mund të përfaqësojë një shembull të hershëm të ripërdorimit të një objekti me vlerë për një qëllim krejtësisht tjetër. Gërmimet e reja zbulojnë moshën e personit të varrosur Sarkofagu romak dhe personi misterioz i varrosur brenda tij kanë tërhequr interesin e studiuesve për breza të tërë. Përfundimet më të fundit të Rodwellit mbështeten në disa hetime të kryera ndër vite në bashkëpunim me specialistë, përfshirë punën e lidhur me emisionin Time Team të Channel 4. Në vitin 2009, programi televiziv shqyrtoi arkeologjinë dhe arkitekturën e sakristisë origjinale të mbretit Henri III, e vendosur përgjatë anës veriore të Abacisë së Westminsterit. E njëjta zonë ishte vendi i një zbulimi të mëparshëm rastësor në vitin 1820, kur punëtorët hasën arkivolin romak dhe ia thyen kapakun në gjashtë pjesë. Dëmtimi u riparua rreth kohës kur sarkofagu u “zbulua” zyrtarisht në vitin 1869. Kohët e fundit, Pre-Construct Archaeology, një nga organizatat më të mëdha tregtare të arkeologjisë dhe trashëgimisë kulturore në Mbretërinë e Bashkuar, kreu një tjetër gërmim në sakristi. Projekti, i përfunduar në vitin 2025, u ndërmor për të mbështetur ndërtimin e Sakristisë së Mbretit Charles III, një strukturë e re në Abacinë e Westminsterit, e planifikuar të hapej vitin pasardhës. Si pjesë e këtij hetimi, James Young Langthorne, specialist i eshtrave njerëzore pranë Pre-Construct Archaeology (PCA), kreu një ekzaminim të ri të skeletit. Analiza e tij tregoi se i ndjeri ishte një burrë i moshës 35 deri në 49 vjeç, me gjatësi afërsisht 1,75 metra. Këto gjetje ndryshojnë ndjeshëm nga një vlerësim i bërë në vitet 1800, i cili i përshkruante eshtrat si ato të një “burri të ri trupfortë”, jo më të madh se 30 vjeç dhe me gjatësi afërsisht 1,70 metra. Datimi me karbon konfirmon një varrim 1.000-vjeçar Një nga të dhënat më të rëndësishme erdhi nga datimi shkencor i eshtrave. Një mostër kockore iu dërgua Qendrës Skoceze Universitare për Kërkime Mjedisore për analizë me radiokarbon, e cila përcaktoi një interval datimi midis viteve 987 dhe 1052 të erës sonë. Kjo e vendos varrimin qartësisht në periudhën e vonë saksonike, disa shekuj pasi sarkofagu romak ishte krijuar fillimisht. Datat përputhen gjithashtu me vdekjen e Aelfwigut dhe Wulnothit, duke përforcuar hipotezën se skeleti i përkiste njërit prej këtyre abatëve mesjetarë. “Kjo konfirmon se ripërdorimi i sarkofagut dhe rimodelimi përkatës i kapakut të tij ndodhën gjatë periudhës së vonë saksonike.” Rezultatet ofrojnë mbështetje shkencore për teorinë se një arkivol i lashtë romak u ripërdor për të nderuar një figurë të rëndësishme fetare gati 1.000 vjet më parë. Një skelet që mendohej i humbur ishte gjatë gjithë kohës aty, para syve të studiuesve Hetimi riktheu gjithashtu vëmendjen te një zbulim i papritur i bërë në vitin 2016. Për vite me radhë, studiuesit kishin besuar se skeleti kishte humbur, duke lënë të pazgjidhur një pjesë të rëndësishme të historisë së varrimit. Ky supozim rezultoi i gabuar kur sarkofagu u transportua në një studio restaurimi dhe konservimi. Studiuesit e PCA-së hoqën kapakun e tij dhe u befasuan kur gjetën brenda një skelet njerëzor pothuajse të plotë. Ekzaminimi nxori në dritë një tjetër të dhënë, të cilën Rodwell e përshkruan si një “zbulim të ri të jashtëzakonshëm”. Brenda arkivolit prej guri, studiuesit identifikuan konturin drejtkëndor të një strukture që ishte zhdukur prej kohësh. Forma e saj ishte ruajtur falë një mbetjeje të bardhë të lënë nga gëlqerja, një material i përdorur historikisht gjatë varrimeve. Rodwell beson se ky kontur tregon pozicionin e arkivolit origjinal prej druri, në të cilin ishte vendosur i ndjeri përpara se të futej brenda sarkofagut romak. “Megjithëse nuk kishte mbetur asnjë gjurmë fizike e asaj strukture, ajo mund të ketë qenë vetëm një arkivol prej druri, i cili është dekompozuar plotësisht gjatë shtatë shekujve që sarkofagu qëndroi i varrosur në oborrin e sakristisë”, shkruan profesori Rodwell. Së bashku, rizbulimi i skeletit, provat e ekzistencës së një arkivoli prej druri dhe datimi i ri shkencor kanë ndryshuar mënyrën se si studiuesit e kuptojnë këtë varrim të pazakontë. Megjithëse identiteti i burrit nuk është përcaktuar përtej çdo dyshimi, gjetjet sugjerojnë se një abat mesjetar mund të jetë vendosur për prehjen e fundit në një arkivol romak që ishte tashmë disa shekuj i vjetër. Sot, vizitorët mund ta shohin sarkofagun në Galeritë e Jubileut të Diamantë të Mbretëreshës, në Abacinë e Westminsterit./ScienceDaily

