Protestuesit përplasen me policinë, gjatë një demonstrate kundër qeverisë përpara Kryeministrisë në Tiranë, Shqipëri. Foto: Hameraldi Agolli/AP / Një brez i ri po sfidon politikën tradicionale në Europë. Por pas protestive, shqetësimi i justifikuar i qytetarëve është: kush do ta marrë pushtetin dhe a do mund të lindë një lidership i ri që nuk është produkt i sistemit të vjetër? Nga Parisi në Tiranë, nga Roma në Beograd, Gjenerata Z po shpreh pakënaqësinë e saj ndaj mënyrës se si qeveriset. Të rinjtë kërkojnë arsim më të mirë, punë të denjë, strehim të përballueshëm dhe institucione që nuk u shërbejnë vetëm atyre që kanë pushtet.
Por pas këtyre kërkesave fshihet një shqetësim edhe më i thellë: një brez i tërë po humbet besimin se politika tradicionale mund t'i garantojë një të ardhme më të mirë.
Europa e ka përjetuar një situatë të ngjashme në vitin 1968, kur studentët dolën në rrugë dhe sfiduan autoritetin politik. Sot, gati gjashtë dekada më vonë, revolta ka një tjetër motiv. Nëse atëherë të rinjtë kërkonin më shumë liri, sot ata kërkojnë edhe siguri ekonomike, mundësi dhe dinjitet.
Megjithatë, sot shqetësimi më i madh është se çfarë do të ndodhë pas protestave.
Kush do të qeverisë kur politika tradicionale e ka humbur besimin e brezit të ri?
Ndryshimi i një kryeministri me një tjetër nuk është domosdoshmërisht ndryshim sistemi. As zëvendësimi i një partie me një tjetër nuk garanton fundin e korrupsionit, klientelizmit apo kontrollit të pushtetit nga interesa të ngushta.
Pikërisht këtu fillon sfida e Gjeneratës Z: të mos mbetet vetëm një brez që proteston, por të jetë në gjendje të prodhojë edhe alternativa.
Një lidership i ri nuk mund të jetë thjesht një fytyrë e re në një strukturë të vjetër. Ai duhet të ketë identitetin, programin dhe pavarësinë e vet. Duhet të jetë i çliruar nga varësia prej financuesve të fshehtë, marrëveshjeve klienteliste dhe patronazhit të partive tradicionale.
Por mbi të gjitha, duhet të pranojë një parim që politika e harron gjithmonë: pushteti nuk është pronë e liderit, por përgjegjësi e tij ndaj qytetarëve.
Edhe lëvizja që do prodhojë këtë lidership duhet të jetë ndryshe. Ajo nuk mund të ndërtohet rreth një individi të pazëvendësueshëm. Duhet të ketë demokraci të brendshme, financim transparent, konkurrencë idesh dhe mekanizma që pengojnë përqendrimin e pushtetit.
Për Shqipërinë, kjo çështje ka një rëndësi të veçantë. Pas më shumë se tri dekadash pluralizëm, debati mbi ndryshimin politik vazhdon të përqendrohet kryesisht te emrat e drejtuesve dhe rivaliteti mes partive.
Por një alternativë e re politike duhet të sjellë më shumë sesa emra dhe fytyra të reja. Ajo duhet të dëshmojë se është e aftë të ndërtojë institucione që nuk varen nga vullneti i një lideri, por nga ligji, përgjegjësia dhe interesi publik.
Historia ka treguar se revoltat mund të rrëzojnë qeveri, por jo domosdoshmërisht sistemin që i ka prodhuar ato. Prandaj, sfida e Gjeneratës Z nuk është thjesht të sjellë njerëz të rinj në pushtet, por të mos lejojë që pushteti t'i shndërrojë ata në kopje të atyre që sot kundërshtojnë.
Gjenerata Z mund të jetë fillimi i një ndryshimi të rëndësishëm politik. Por përgjigjja për pyetjen se kush do të qeverisë pas revoltës së saj nuk gjendet vetëm në rrugë. Ajo do të përcaktohet nga aftësia për ta kthyer pakënaqësinë në ide, idetë në organizim dhe organizimin në qeverisje.
Sepse ndryshimi i vërtetë nuk fillon me largimin e atyre që kanë pushtetin, por me fundin e mënyrës se si e kanë ushtruar atë./Pamfletikush do të qeverisë pas revoltës së gjeneratës z Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Editorial Dhjetat tona, plumb për armikun! 23 Tetor 2026, 14:1014:10Editorial Nuk shkohet në Europë me ‘karrocën e Dylit’! 22 Tetor 2026, 14:0614:06Editorial A do ta shpëtojnë dot myslimanët Trumpin më 3 nëntor?! 21 Tetor 2026, 12:5312:53Editorial Fantazma e Depresionit të Madh 20 Tetor 2026, 13:4413:44Editorial Si të shmangim komunizmin dhe ta shpëtojmë kapitalizmin nga të pangopurit? 19 Tetor 2026, 11:0411:04Editorial Nga çadrat pistoletë tek dronët me eksploziv 18 Tetor 2026, 14:1714:17Editorial