Foto Pamfleti / Ministria e Financave raporton 70,3 miliardë lekë suficit buxhetor, ndërsa investimet publike kanë realizuar vetëm 75,2% të planit. Taksat mblidhen, projektet mbeten pas... Buxheti i shtetit ka regjistruar një suficit prej 70,3 miliardë lekësh gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026. Në pamje të parë, qeveria ka arsye të jetë e kënaqur me bilancin e financave publike. Megjithatë, pas këtij rezultati qëndron një tregues tjetër, shumë më pak inkurajues: investimet publike nuk kanë ndjekur ritmin që vetë qeveria kishte parashikuar në buxhet.
Ministria e Financave publikoi më 23 tetor raportin paraprak për periudhën janar-shtator, sipas të cilit të ardhurat arritën në 626,6 miliardë lekë, ndërsa shpenzimet në 556,3 miliardë lekë. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, të ardhurat u rritën me 11,3%, ndërsa shpenzimet me 7,5%.
Administrata tatimore dhe doganore ka arritur të mbledhë më shumë para, duke tejkaluar lehtësisht objektivin e vendosur për nëntëmujorin. Të ardhurat nga tatimi mbi të ardhurat personale u rritën me 15,5%, ndërsa TVSH-ja neto e mbledhur brenda vendit u rrit me 29%. Këto shifra dokumentojnë ecurinë e arkëtimeve, por nuk tregojnë, të vetme, se sa nga rritja vjen prej zgjerimit të aktivitetit ekonomik, ndryshimeve në bazën tatimore apo përmirësimit të administrimit fiskal. Ndryshon gjendja kur kalojmë te investimet publike.
Sipas Ministrisë së Financave, gjatë nëntë muajve qeveria shpenzoi 62,8 miliardë lekë për investime kapitale, duke realizuar vetëm 75,2% të planit të periudhës. Nga përllogaritja e këtyre treguesve rezulton se rreth 20,7 miliardë lekë investime të planifikuara për janar-shtatorin nuk janë kryer.
Ndërkohë, shpenzimet korente, ku përfshihen shpenzimet e funksionimit të administratës dhe detyrime të tjera të përditshme, kanë arritur në 95,7% të planit nëntëmujor.
Dallimi është domethënës. Institucionet kanë përmbushur pothuajse të gjithë programin e shpenzimeve korente, ndërsa investimet kapitale kanë mbetur rreth 25% poshtë objektivit të përcaktuar për të njëjtën periudhë.
Kjo nuk do të thotë se paratë e investimeve kanë humbur apo se të gjitha projektet janë bllokuar. Ministria raporton se shpenzimet kapitale janë rritur me 5,3% krahasuar me nëntëmujorin e vitit 2025. Problemi që tregojnë shifrat lidhet me ritmin e zbatimit të programit të miratuar.
Pyetja që shtrohet është se cilat institucione dhe cilat projekte kanë krijuar këtë diferencë prej afro 21 miliardë lekësh.
Nëse mosrealizimi vjen nga vonesat e prokurimeve, procedurat e pronësisë apo moszbatimi i kontratave, qeveria duhet t'i identifikojë pengesat. Nëse ministritë kanë planifikuar shpenzime që nuk mund t'i kryenin brenda afateve, problemi lidhet me cilësinë e programimit buxhetor.
Në të dyja rastet, qytetarët kanë të drejtë të dinë se përse fondet e miratuara nuk kanë prodhuar investimet e parashikuara.
Vonesat në realizimin e investimeve publike mund të ndikojnë ndërtimin dhe mirëmbajtjen e infrastrukturës, pajisjen e institucioneve dhe zbatimin e projekteve që financohen nga buxheti. Njëkohësisht, ato mund të shtojnë presionin për përqendrimin e pagesave gjatë muajve të fundit të vitit.
Kjo çështje merr rëndësi edhe për shkak të zhvillimeve ndërkombëtare.
Në raportin e publikuar më 13 tetor, Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikoi rritje të ekonomisë botërore me 3,1% gjatë vitit 2026 dhe inflacion global prej 4,7%. FMN paralajmëroi se konfliktet, çmimet e energjisë dhe cenueshmëritë fiskale vazhdojnë të rrezikojnë ekonomitë, veçanërisht ato që varen nga importet e energjisë. Për Shqipërinë, ky mjedis ndërkombëtar e bën edhe më të rëndësishëm përdorimin e fondeve publike për investime që përmirësojnë infrastrukturën, produktivitetin dhe aftësinë konkurruese të ekonomisë.
Qeveria ka një interes të ligjshëm të ruajë stabilitetin fiskal dhe të kufizojë huamarrjen. Një suficit buxhetor mund të ndihmojë në këtë drejtim. Megjithatë, rezultati kërkon një vlerësim më të plotë kur një pjesë e tij shoqërohet me mosrealizimin e shpenzimeve të planifikuara.
Ministria e Financave duhet të publikojë shpërndarjen e investimeve të parealizuara sipas institucioneve dhe projekteve, duke sqaruar gjithashtu nëse vonesat lidhen me procedurat, zbatimin fizik të punimeve apo pagesat.
Buxheti nuk mund të vlerësohet vetëm nga sasia e taksave që qeveria arrin të mbledhë dhe nga suficiti që regjistron në fund të periudhës. Po aq rëndësi ka edhe se çfarë shërbimesh dhe investimesh merr ekonomia në këmbim të këtyre parave.
Në fund të nëntëmujorit, Ministria e Financave konfirmon se arkëtimet po ecin sipas planit. Shifrat e saj tregojnë gjithashtu se investimet publike kanë mbetur pas. Qeveria duhet të japë llogari për të dy treguesit./Pamfletisufiçiti buxhetor qeveria mbush arkën Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi A ka ardhur koha për një kurs fiks euro–lek? 24 Tetor 2026, 11:4011:40Ekonomi Bojkoti në arsim dhe vala e dorëheqjeve, çfarë rrezikon funksionimi i shtetit? 24 Tetor 2026, 09:3309:33Ekonomi Inflacioni pa përfshirë ushqimet ulet për tretin muaj radhazi, efekti nga qiratë 24 Tetor 2026, 08:0008:00Ekonomi Luhatje në kursin e këmbimit, me sa shiten dhe blihen euro dhe dollari sot 24 Tetor 2026, 07:1907:19Ekonomi Projektvendimi i ri për automjetet e vjetra, pronarët mund t’i dërgojnë pa pagesë për riciklim 23 Tetor 2026, 21:4921:49Ekonomi 10.7 milionë turistë apo propagandë me shifra? INSTAT pranon mospërputhje në statistikat e kufirit! 23 Tetor 2026, 15:1015:10Ekonomi