Kur bëhet fjalë për përkeqësimin e shëndetit të zemrës, supozojmë se dimë se çfarë duhet të kërkojmë. Vështirësia në frymëmarrje, lodhja ekstreme, kyçet e këmbëve të ënjtura dhe dhimbja e ngjashme me mostretjen janë ndër shenjat paralajmëruese më të njohura. Pastaj janë faktorët e mirëpërcaktuar të rrezikut: presioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë, obeziteti dhe një mënyrë jetese sedentare.Lexo edhe:Mungesa e stabilitetit familjar dëmton vëmendjen dhe aftësinë e fëmijëve për të rregulluar emocionet Por disa nga matjet tek të cilat jemi mbështetur prej kohësh për të vlerësuar rrezikun tonë mund të mos tregojnë të gjithë historinë. BMI, një nga treguesit më të përdorur gjerësisht të rrezikut kardiovaskular, kohët e fundit është vënë nën shqyrtim. Një studim i publikuar në gusht sugjeron se ai mund të japë një pamje çorientuese. Kjo ndodh sepse ai regjistron sa peshoni, por jo nëse po depozitoni yndyrë rreth organeve, gjë që lidhet me një rrezik më të lartë kardiovaskular sesa BMI-ja vetëm. Siç shprehet Chris Gale, profesor i mjekësisë kardiovaskulare në Universitetin e Leeds: “Një lojtar regbie që është i shkurtër dhe plot me muskuj do të ketë një BMI të lartë. Kjo nuk do të thotë se është i pashëndetshëm. Në mënyrë të ngjashme, një person i gjatë dhe i dobët mund të ketë një BMI të ulët, por të jetë i pashëndetshëm.” Ja të dhëna të tjera, më pak të dukshme, nga vendi ku grumbulloni yndyrë deri te sa të fortë janë muskujt tuaj, që mund të tregojnë se sa e shëndetshme – ose jo – është në të vërtetë zemra juaj. Pantallona më të ngushta Një bel që zgjerohet mund të sinjalizojë grumbullimin e yndyrës viscerale, e cila është yndyra e brendshme e barkut e depozituar rreth organeve dhe një faktor i madh i pavarur rreziku për sëmundjet kardiovaskulare (CVD). Ndryshe nga yndyra e butë, që mund të kapet me gishta dhe që ndodhet menjëherë nën lëkurë, yndyra viscerale është metabolikisht aktive, që do të thotë se çliron substanca kimike inflamatore në qarkullimin e gjakut, në vend që thjesht të qëndrojë aty si një depozitim inert. Një analizë e UK Biobank e vitit 2024 arriti në përfundimin se yndyra viscerale është një faktor kryesor në zhvillimin e sëmundjes koronare të zemrës. Studiuesit zbuluan se nivelet më të larta të yndyrës viscerale shoqëroheshin me një rrezik të shtuar të sëmundjes koronare të zemrës, pavarësisht perimetrit të belit. Ndërsa një metër standard matës nuk mund të dallojë mes yndyrës sipërfaqësore dhe yndyrës së thellë rreth organeve, një rritje e perimetrit të belit mund të jetë një tregues i dobishëm i grumbullimit të yndyrës qendrore. Prof. Gerald Carr-White, kardiolog konsulent në HCA Healthcare UK London Bridge Hospital, shpjegon: “Perimetri i belit dhe yndyra viscerale janë një vlerësim disi më i mirë i rrezikut.” Si rregull, ai rekomandon që perimetri i belit të jetë afërsisht më pak se gjysma e gjatësisë së trupit tuaj. “Nëse duhet ta kaloni rripin në një vrimë tjetër, ose nëse masa e belit të pantallonave tuaja është rritur, këto janë tregues,” shton ai. Një shtrëngim i dobët i dorës Studime të shumta kanë lidhur forcën e shtrëngimit të dorës me shëndetin e zemrës. Një forcë më e madhe e shtrëngimit të dorës lidhet me një rrezik më të ulët të ngjarjeve kardiovaskulare, si infarktet dhe goditjet në tru. Për shembull, një studim i vitit 2015 i publikuar në The Lancet zbuloi se forca e shtrëngimit të dorës parashikonte rrezikun e vdekjes më mirë sesa presioni i gjakut ose niveli i aktivitetit fizik të një personi. Kjo ndodh sepse forca e shtrëngimit të dorës nuk është thjesht një matje e fuqisë së dorës ose parakrahut. Ajo vepron si një “biomarker” për shëndetin e përgjithshëm të trupit. Te njerëzit e moshuar, ajo mund të tregojë nivelet e dobësisë muskulore dhe brishtësisë, të cilat lidhen me rezultate më të dobëta shëndetësore. Studimi arriti në përfundimin se matja e forcës së shtrëngimit të dorës ofronte një metodë të thjeshtë dhe të lirë për vlerësimin e rrezikut të vdekjes nga të gjitha shkaqet, vdekjes kardiovaskulare dhe sëmundjeve kardiovaskulare. Gjetjet u mbështetën nga një studim i vitit 2018 i publikuar në The British Medical Journal (BMJ), i cili zbuloi se njerëzit me shtrëngim më të dobët të dorës kishin më shumë gjasa të vdisnin nga sëmundjet kardiovaskulare dhe se shtimi i forcës së shtrëngimit të dorës te faktorët e përcaktuar të rrezikut përmirësonte parashikimin e sëmundjeve kardiovaskulare. Megjithatë, Prof. Gale shpjegon se lidhja është një asociim dhe jo një shkak. “Forca e shtrëngimit të dorës është një tregues zëvendësues për mirëqenien e përgjithshme dhe forcën muskulore,” thotë ai. “Është një pasqyrim ndoshta i brishtësisë, sëmundjeve të shumta bashkëekzistuese ose i faktit që personi nuk është mirë. Ajo që nuk dëshiron të bësh është t’i nxitësh njerëzit të stërviten për të rritur forcën e shtrëngimit të dorës, duke menduar se kjo do t’i bëjë të jetojnë më gjatë.” Njerëzit që ruajnë masën muskulore priren të jenë më aktivë, më pak të brishtë dhe metabolikisht më të shëndetshëm, të gjitha këto lidhen me një shëndet më të mirë kardiovaskular. Veriu Kushdo që ka kaluar një të shtunë mbrëma në rrugën e gjallë Bold Street në Liverpool do të dëshmojë se Veriu sigurisht që ka shpirt, siç është shumë i gatshëm të na tregojë kryeministri Andy Burnham. Por kur bëhet fjalë për zemrën, tabloja nuk është aq e bukur. Studimet sugjerojnë se kodi juaj postar mund të konsiderohet një shenjë paralajmëruese për shëndetin kardiovaskular: në përgjithësi, statistikat priren të përkeqësohen sa më në veri të udhëtoni nga Watford Gap. Në përgjithësi, shifrat e ONS për vitet 2022–2024 e vendosin jetëgjatësinë e meshkujve në 77.7 vjeç në Verilindje, krahasuar me 80.7 vjeç në Juglindje. Analiza e British Heart Foundation e statistikave rajonale të shëndetit tregon se Skocia, Verilindja, Veriperëndimi dhe Yorkshire and the Humber regjistrojnë disa nga normat më të larta të vdekshmërisë së parakohshme kardiovaskulare (e përcaktuar si vdekje nën moshën 75 vjeç). Qytetet industriale bregdetare, si Blackpool, gjithashtu shfaqin disa nga normat më të larta të vdekshmërisë nga sëmundjet kardiovaskulare të standardizuara sipas moshës në të gjithë vendin. Por zhvendosja në Manchester, sigurisht, nuk do ta dëmtojë në vetvete zemrën tuaj. “Sigurisht që ekziston një ndarje Veri-Jug në privim dhe pabarazi,” thotë Prof. Gale. “Do të thoja se kjo është më pak e dukshme në ditët e sotme për sa i përket gjërave që shohim, si infarkti.” Megjithatë, mendohet se lidhja nuk lidhet me vetë gjeografinë fizike. Në vend të kësaj, thotë Prof. Gale, kodi postar është kryesisht një tregues zëvendësues për një sërë faktorësh socio-ekonomikë që përcaktojnë shëndetin. “Këta janë faktorë të tillë si punësimi, duhanpirja, qasja në kujdesin shëndetësor dhe qasja te ushqimet e duhura.” Ngërçet e këmbëve Lajmi i mirë është se ngërçi i dhimbshëm i pulpës që ju zgjon në orën 3 të mëngjesit ndoshta nuk shkaktohet nga një zemër problematike. Ngërçet e zakonshme janë jashtëzakonisht të përhapura dhe, thotë Carr-White, “shumica dërrmuese nuk kanë asgjë të bëjnë me ndonjë problem kardiovaskular”. Ato shkaktohen nga një sërë faktorësh, si lodhja, dehidratimi ose çekuilibri i elektroliteve. Megjithatë, një dhimbje e shpeshtë e ngjashme me ngërçin në pulpë, kofshë ose vithe gjatë sforcimit fizik mund të jetë një shenjë paralajmëruese. E quajtur klaudikacion intermitent, kjo dhimbje shfaqet gjatë ecjes ose ushtrimeve fizike dhe më pas zhduket pas pushimit. Ajo shkaktohet nga arteriet e ngushtuara, të cilat nuk mund të dërgojnë mjaftueshëm gjak të oksigjenuar te muskujt që janë në punë. Dhimbjet mund të jenë simptomë e sëmundjes arteriale periferike (PAD), e cila është një lloj sëmundjeje kardiovaskulare e shkaktuar nga grumbullimi i pllakave yndyrore të pasura me kolesterol në muret e arterieve. Prof. Gale e përshkruan klaudikacionin si “një lloj shumë specifik dhimbjeje”, duke shtuar se ngërçet e zakonshme të këmbëve mund të lidhen gjithashtu me medikamente, përfshirë diuretikët dhe ilaçet për presionin e gjakut. Dhimbja e nofullës Në disa rrethana, një dhimbje e nofullës mund të jetë një paralajmërim se zemra nuk po merr mjaftueshëm gjak. Për shembull, një raport rasti i vitit 2024 përshkroi një grua 70-vjeçare, dhimbja e pashpjegueshme e gojës dhe nofullës së së cilës shfaqej gjatë sforcimit fizik, pavarësisht se nuk kishte simptoma në gjoks. Më vonë u zbulua se ajo kishte ngushtim të rëndë të një arterie koronare. Pas trajtimit të saj, dhimbja u zhduk. Ndërsa dhimbja e nofullës mund të ketë shumë shkaqe, shenja paralajmëruese kardiovaskulare është dhimbja që shfaqet gjatë sforcimit fizik. “Nëse po ecni me shpejtësi ose po ngjitni shkallët, apo po mbani qeset e pazarit dhe ndjeni dhimbje në qafë që përhapet në nofull, kjo mund të jetë shenjë e anginës,” thotë Prof. Gale. NHS këshillon që kushdo që përjeton dhimbje të papritur në gjoks, e cila nuk largohet pas disa minutash pushim, veçanërisht nëse përhapet në nofull ose shoqërohet me vështirësi në frymëmarrje, djersitje ose ndjesi të përzierash, të telefonojë në numrin 999. Këshilla urgjente nga NHS 111 duhet të kërkohet për simptomat e anginës që shfaqen dhe zhduken./TheTelegraph
