Një ilaç eksperimental, me synimin ambicioz për të parandaluar Alzheimerin te personat e shëndetshëm, por me rrezik të lartë për të zhvilluar sëmundjen, ka hyrë në fazën e tretë të provave klinike. Kjo është faza në të cilën vlerësohet efektiviteti i një trajtimi tek një numër i madh pjesëmarrësish. Në Mbretërinë e Bashkuar ka nisur pjesa e studimit të trontinemabit, një antitrup monoklonal i prodhuar nga kompania farmaceutike zvicerane Roche, i cili do të testohet edhe në vende të tjera të Evropës. Synimi është përfshirja e personave që ende nuk kanë shfaqur simptoma të demencës, por që janë të predispozuar për të zhvilluar Alzheimerin në vitet e ardhshme.Lexo edhe:Si të shmangni 'djegien' psikologjike pas të 40-ave: Ekspertja zbulon ndryshimin mendor që mund t’ju rikthejë paqen Si do të vlerësohet rreziku? Rreth 1600 pjesëmarrës në studim do t’i nënshtrohen një analize gjaku për të kontrolluar praninë e një biomarkeri të quajtur proteina tau e fosforiluar, ose p-tau217, e cila gjendet në plazmën e gjakut. Ky tregues konsiderohet ndër biomarkerët më interesantë për parashikimin e një rënieje të ardhshme të aftësive njohëse dhe të Alzheimerit. Ai lidhet ngushtë si me pllakat amiloide, ashtu edhe me grumbujt e proteinës tau, dy faktorë që ndërveprojnë në mënyrë ende jo plotësisht të qartë në zhvillimin e kësaj forme të demencës. Një studim i publikuar në revistën JAMA në vitin 2026 sugjeron se personat me aftësi të ruajtura njohëse, por me nivele shumë të larta të p-tau217 në gjak, kanë një rrezik të vlerësuar prej 78% për të zhvilluar dëmtim të aftësive njohëse brenda 10 viteve. Çfarë synon studimi? Studimi i fazës së tretë, i quajtur PrevenTRON, do të përpiqet të përcaktojë nëse administrimi i trontinemabit tek personat me nivele të larta të p-tau217, por që ende nuk kanë simptoma, mund të parandalojë zhvillimin e Alzheimerit. Studimet e mëparshme kanë treguar se trontinemabi mund të ulë nivelet e proteinës beta-amiloide nën pragun e pozitivitetit në ekzaminimin PET në 91% të pjesëmarrësve me Alzheimer në fazat e hershme. Ky rezultat është arritur pas 28 javësh. Ndërkohë, 72% e pjesëmarrësve kanë arritur atë që ekspertët e quajnë “pastrim të thellë”, pra një largim shumë më të madh, pothuajse të plotë, të pllakave amiloide nga indi i trurit. Megjithatë, mbetet ende për t’u provuar nëse kjo ulje e ndjeshme e amiloidit përkthehet realisht në ngadalësim të rënies së aftësive njohëse. Si funksionon ilaçi? Trontinemabi është një antitrup monoklonal, një proteinë e prodhuar në laborator për të identifikuar në mënyrë specifike një objektiv të caktuar. Ndryshe nga disa antitrupa të tjerë monoklonalë të përdorur kundër Alzheimerit, si lecanemabi dhe donanemabi, trontinemabi ka dy funksione njohëse. Nga njëra anë, ai identifikon proteinën beta-amiloide, ndërsa nga ana tjetër lidhet me një receptor që gjendet në qelizat e kapilarëve të trurit, receptorin e transferrinës 1. Ky mekanizëm ndihmon ilaçin të kalojë më lehtë barrierën hematoencefalike, filtrin që ndan gjakun nga indi i trurit. Në këtë mënyrë, një sasi më e madhe e antitrupit mund të arrijë në tru, duke bërë të mundur përdorimin e një sasie më të vogël të ilaçit për të arritur përqendrimin e nevojshëm në zonën ku duhet të veprojë. Kjo qasje synon të kufizojë dëmtimin e indeve të shëndetshme dhe të reduktojë efektet anësore, si edemat ose mikrohemorragjitë, të vërejtura me disa trajtime të tjera kundër Alzheimerit. Për rezultatet duhet pritur Studimi i trontinemabit si trajtim parandalues do të zgjasë 4 deri në 6 vjet. Gjysma e pjesëmarrësve do të marrin antitrupin, ndërsa gjysma tjetër placebo. Shkencëtarët mendojnë se proceset që lidhen me Alzheimerin mund të fillojnë të dëmtojnë trurin deri në 10 vjet përpara shfaqjes së simptomave të para. Prandaj, studimi do të përpiqet të zbulojë nëse dhe si mund të ndërhyhet gjatë kësaj periudhe për të parandaluar ose vonuar zhvillimin e sëmundjes.
