Toni i konservuar është një zgjedhje e zakonshme për drekë, sepse është i lirë, i pasur me proteina dhe nuk kërkon gatim. Por sa i sigurt është konsumimi i tij i shpeshtë? Shqetësimi kryesor lidhet me zhivën, një substancë që në sasi të larta mund të jetë e dëmshme, veçanërisht gjatë shtatzënisë dhe fëmijërisë. Pse përmban zhivë ton peshku?Lexo edhe:Dietat me pak karbohidrate mund të rrisin kolesterolin: Rreziku varet edhe nga gjenet Zhiva gjendet natyrshëm në mjedis dhe arrin në lumenj e dete përmes proceseve natyrore, por edhe nga disa aktivitete industriale. Në ujë, bakteret e shndërrojnë në metilzhivë, e cila përthithet nga peshqit përmes ushqimit dhe ujit. Kur peshqit e mëdhenj hanë peshq më të vegjël, zhiva grumbullohet në trupin e tyre. Për këtë arsye, peshqit grabitqarë të mëdhenj, si peshkaqeni, peshku shpatë dhe disa lloje marlinësh, zakonisht përmbajnë më shumë zhivë. A është çdo lloj toni i njëjtë? Jo. Shumica e tonit të konservuar në Australi vjen nga lloje më të vogla peshqish. Duke qenë më të vegjël dhe zakonisht më të rinj se llojet e mëdha që përdoren për biftekë toni, ata kanë nivele më të ulëta zhive. Sipas udhëzimeve të sigurisë ushqimore, shumica e njerëzve mund të konsumojnë deri në 3,3 mikrogramë zhivë për kilogram të peshës trupore në javë. Për gratë shtatzëna, kufiri është rreth gjysma, 1,6 mikrogramë për kilogram. Një studim spanjoll i vitit 2025 analizoi 60 kanaçe ton dhe gjeti një përqendrim mesatar prej 0,138 mg zhivë për kilogram. Një kanaçe e vogël prej 95 gramësh do të përmbante rreth 13 mikrogramë zhivë. Për një person që peshon 70 kg, një kanaçe në javë do të përbënte më pak se 6% të kufirit javor. Edhe nëse hahet një kanaçe çdo ditë për një javë, sasia do të ishte rreth 92 mikrogramë, ose afërsisht 40% e kufirit javor. Për një fëmijë katërvjeçar që peshon rreth 20 kg, kufiri javor është vetëm 66 mikrogramë. Një kanaçe ton do të përbënte rreth 20% të këtij kufiri. Për këtë arsye, fëmijët duhet të konsumojnë peshk me më shumë kujdes. Po helmimi nga zhiva? Helmimi zakonisht ndodh pas ekspozimit të zgjatur ndaj niveleve të larta të zhivës. Simptomat mund të përfshijnë mpirje ose shpime gjilpërash në duar e këmbë, dobësi muskulore, probleme me koordinimin, shikimin ose dëgjimin, si dhe vështirësi me kujtesën dhe përqendrimin. Megjithatë, këto probleme janë jashtëzakonisht të pamundura nga sasitë e zakonshme të tonit të konservuar që konsumohen në Australi. Po peshqit e tjerë? Disa lloje peshqish përmbajnë shumë më tepër zhivë se toni i konservuar. Rekomandohet që peshkaqeni, peshku shpatë, broadbill-i dhe marlini të konsumohen jo më shumë se një racion në javë, duke shmangur peshqit e tjerë me përmbajtje të lartë zhive gjatë së njëjtës javë. A duhet të hamë të njëjtën proteinë çdo ditë? Edhe pse toni është ushqyes, nuk është ideale të mbështetemi çdo ditë te i njëjti burim proteinash. Peshku siguron yndyra omega-3 dhe jod, por ushqime të tjera ofrojnë lëndë ushqyese të rëndësishme: vezët janë të pasura me kolinë, bishtajoret me fibra dhe proteina bimore, mishi pa dhjamë me hekur dhe vitaminë B12, tofu me proteina dhe kalcium, ndërsa arrat dhe farat me yndyra të shëndetshme, fibra, vitamina dhe minerale. Në përgjithësi, toni i konservuar është një burim i shëndetshëm dhe i përballueshëm proteinash. Për shumicën e njerëzve, konsumimi i rregullt, madje edhe i përditshëm, nuk ka gjasa të shkaktojë ekspozim të rrezikshëm ndaj zhivës. Megjithatë, zgjedhja më e mirë është ta përfshini tonin në një dietë të larmishme, së bashku me burime të tjera proteinash./Medical xpress – Syri.net
