Paraja publike e shpërdoruar nuk është thjesht një shifër statistikore në një tabelë. Ajo përfaqëson mundësi të humbura për spitale, shkolla, rrugë dhe mbështetje sociale. Qytetari rrezikon të paguajë dy herë: fillimisht përmes taksave dhe më pas përmes mungesës ose cilësisë së dobët të shërbimeve. Djegia e koshave të mbeturinave dhe dëmtimi i pronës publike apo private gjatë protestave të dhjetë ditëve të fundit janë akte të dënueshme. Prona publike u përket qytetarëve, jo qeverisë apo një partie; as prona private nuk mund të bëhet shënjestër e zemërimit politik. E drejta për të protestuar nuk e përligj kurrsesi shkatërrimin, ndërsa fatura e dëmit rëndon mbi pronarët, komunitetin dhe, kur preken fondet publike, mbi ne, taksapaguesit.
Por pikërisht këtu lind një pyetje që debati publik nuk duhet ta shmangë: përse indinjata për paratë e qytetarëve është kaq e fortë kur digjet një kosh dhe kaq e zbehtë kur ato shpërdorohen përmes abuzimit me detyrën, korrupsionit, ndikimit të paligjshëm dhe klientelizmit?
Një kosh që digjet prodhon flakë, tym dhe pamje që pushtojnë ekranet. Shpërdorimi i parasë publike zakonisht nuk prodhon asnjërën prej tyre. Gjurmët e tij duhen kërkuar në dokumentet e tenderave, në kontrata, në situacionet e punimeve dhe në pagesat e autorizuara.
Përmasat financiare janë shqetësuese. Vetëm gjatë pesë viteve të fundit (2021-2025), përmbledhja e shumave të raportuara për dëmin ekonomik dhe efektet negative financiare të evidentuara nga institucioni i auditit të jashtëm (KLSH) arrin, në mënyrë të përafërt, rreth 327,5 miliardë lekë: mesatarisht 65,5 miliardë lekë në vit, ose rreth 722 milionë euro (me kursin ilustrues 90,74 lekë për një euro). Ndërkaq, deri ditën e djeshme (23 tetor), dëmet e vetëdeklaruara nga 127 biznese të prekura nga protestat në Tiranë arrinin në rreth 2,15 milionë euro, sipas raportimeve që i referohen Administratës Tatimore.
D.m.th., aq sa janë dëmet financiare nga aktet e dhunshme gjatë protestave, ekonomia jonë i humbet mesatarisht çdo ditë të vitit nga keqqeverisja dhe korrupsioni i zyrtarëve publikë. Natyrisht që këto raportime nuk janë plotësisht të njëjta ndër vite, gjetjet mund të përfshijnë periudha të mëparshme dhe shumat nuk përfaqësojnë shumën e plotë të “parave të vjedhura” të provuara penalisht. Megjithatë, ato tregojnë peshën financiare të problemeve të evidentuara në administrimin e parasë publike.
Dëmi ekonomik dhe efektet negative financiare të evidentuara nga KLSH vijnë për shkaqe të ndryshme. Në të ardhurat tatimore dhe doganore, trajtimi i pasaktë fiskal dhe klasifikimet e gabuara tarifore bëjnë që shteti të mos arkëtojë detyrimet që i takojnë. Në prokurime, problemet nisin me fondet limite të paargumentuara dhe kriteret që kufizojnë konkurrencën. Ato vijojnë me trajtimin e pabarabartë të operatorëve, përjashtimin e ofertave më të ulëta pa argumentim të mjaftueshëm dhe copëzimin e fondeve për të shmangur procedurat e hapura.
Dëmi bëhet edhe më i prekshëm kur paguhet për punime të pakryera ose kur pagesat tejkalojnë vlerën e punës së realizuar. Në këto raste, problemi nuk mbaron te përzgjedhja e fituesit: përgjegjësia shtrihet edhe te mbikëqyrja, verifikimi dhe autorizimi i pagesave. Kosto shtesë mund të krijohen gjithashtu nga administrimi i dobët dhe vonesat në çështjet gjyqësore ndërkombëtare, pa nënkuptuar se çdo pagesë e urdhëruar nga një gjykatë përbën automatikisht dëm nga keqmenaxhimi.
Sipas një auditimi të hershëm të KLSH (janar 2022), pesë çështje arbitrazhi të vendosura në disfavor të Shqipërisë kishin krijuar detyrime financiare prej rreth 388,5 milionë eurosh. Ndërsa sipas Ministrisë së Financave (shtator 2025), institucionet qendrore dhe njësitë e qeverisjes vendore kishin afërsisht 21 milionë euro detyrime të prapambetura për vendime gjyqësore. Kjo është një faturë e regjistruar dhe ende e papaguar në atë datë, jo thjesht një rrezik nga procese të hapura. Llogaridhënia kërkon të shpjegohet jo vetëm si lindën këto detyrime, por edhe pse nuk janë shlyer dhe kush përgjigjet për to.
Paraja publike e shpërdoruar nuk është thjesht një shifër statistikore në një tabelë. Ajo përfaqëson mundësi të humbura për spitale, shkolla, rrugë dhe mbështetje sociale. Qytetari rrezikon të paguajë dy herë: fillimisht përmes taksave dhe më pas përmes mungesës ose cilësisë së dobët të shërbimeve.
Kjo përballje nuk duhet të shërbejë kurrsesi për të justifikuar njërën shkelje me tjetrën. Korrupsioni nuk e bën të pranueshme djegien e koshave; djegia e koshave nuk e zvogëlon rëndësinë e abuzimit me buxhetin e shtetit dhe pasuritë kombëtare. Të kërkosh përgjegjësi për dëmtimin e pronës dhe për keqpërdorimin e fondeve është i njëjti qëndrim në mbrojtje të interesit publik.
Problemi lind kur zbatojmë dy standarde: kur dëmi që shihet dënohet menjëherë, ndërsa ai që fshihet në dokumente relativizohet ose mbulohet me gjuhë teknike. Respekti për pronën publike duhet të dëshmohet edhe në çdo tender, kontratë dhe pagesë.
Në fund, prova është llogaridhënia, e cila për paranë publike nuk përmbushet duke publikuar një buxhet, duke ndërtuar një portal apo duke shtuar një dikaster tjetër antikorrupsion, si dhe duke pranuar një rekomandim të KLSH. Llogaridhënia dobësohet kur vendimmarrja për paranë publike zhvendoset pas dyerve të mbyllura: përmes tenderave të klasifikuar pa arsyetim të mjaftueshëm, kontratave të lidhura pa garë të hapur, përjashtimeve nga procedurat e zakonshme dhe kritereve që favorizojnë operatorë të caktuar. Në këto kushte, qytetarët e kanë më të vështirë të mësojnë kush përfiton, pse është përzgjedhur dhe nëse çmimi i paguar është i arsyeshëm.
Analizat mbi prokurimet në Shqipëri kanë evidentuar pikërisht rreziqe që lidhen me kufizimin e konkurrencës, transparencën e pamjaftueshme dhe klientelizmin e mundshëm. Kur këtyre u shtohet mosndjekja e rekomandimeve të KLSH, transparenca mbetet formale dhe përgjegjësia tretet mes institucioneve. Publikimi i buxhetit nuk mjafton: duhet të shpjegohet dhe të kontrollohet çdo përjashtim nga gara, çdo përzgjedhje kontraktori dhe çdo pagesë. Për qeverinë dhe bashkitë, prova e llogaridhënies nuk është numri i dokumenteve të publikuara, por korrigjimi i shkeljeve, parandalimi i përsëritjes së tyre dhe përgjegjësia konkrete për mënyrën si përdoren taksat e qytetarëve.
Kush djeg një kosh mbeturinash urbane duhet të përgjigjet për dëmin; kush abuzon me fondet publike duhet të mbajë përgjegjësi sipas shkeljes së provuar, pa mburojën e postit publik apo, më keq, të KM Rama dhe të Kuvendit, lidhjeve apo përkatësisë politike. Mbrojtja e taksave kërkon transparencë, kontrolle të pavarura, hetim të shkeljeve dhe ndjekje të rekomandimeve të auditimit. Një shtet që mobilizohet kundër flakës në rrugë, por toleron shpërdorimin në zyra, nuk e mbron pasurinë publike me të njëjtin standard. Sepse taksat tona nuk digjen vetëm aty ku duket tymi... 2 Komente A Asnjanes 24 Tetor 2026, 18:36 Per fat keqesisht zoti Edi Rama ky popull do jet gjithmon tradhetar..... mendo vetem prejardhien e families jam me ty ...... je i vetmi qe bone te njohur Shqiperin ne evrop Përgjigjjuni T Tiranë 24 Tetor 2026, 19:30 I vetmi narkoman qe u beri fame te keqe narkotikeve shqiptar te cilet i futi ne qeveri e ne administratën publike. Eshte kryeministri me i mire qe Serbia e ka pas ne Shqiperi qe nga koha e Nikolla Aśićit. Përgjigjjuni Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Forum Administrata nuk është kompani private e Edi Ramës 24 Tetor 2026, 16:3416:34Forum Doktor, bëja “bam” një herë në pleqëri! 24 Tetor 2026, 11:4011:40Forum Kështu e tradhtoi brezin e ri në Itali? 23 Tetor 2026, 20:1720:17Forum Zbulohet manuali i Antifa-s që dogji Tiranën 23 Tetor 2026, 18:3518:35Forum Evropa në prag të rënies: Borxhet, socializmi dhe kriza që kërcënon Perëndimin 23 Tetor 2026, 16:4716:47Forum Si çmontohet një shtet mafioz? 23 Tetor 2026, 16:4816:48Forum