Një analizë e gjerë shkencore ka identifikuar një metodë premtuese për lehtësimin e dhimbjeve te personat që vuajnë nga sindroma e shpatullës së ngrirë. Trajtimi me valë goditëse, i cili realizohet përmes një pajisjeje që dërgon impulse akustike në indet përreth nyjës, mund të zvogëlojë dhimbjen në periudhë afatshkurtër. Studiuesit theksojnë se rezultatet janë inkurajuese, por efektet afatgjata dhe siguria krahasuese e trajtimeve të ndryshme mbeten ende të paqarta. Personat që vuajnë nga shpatulla e ngrirë, një gjendje që shkakton dhimbje të vazhdueshme dhe kufizim të lëvizjes së krahut, mund të përfitojnë nga një trajtim që përdor valë akustike për të vepruar mbi indet e prekura.Lexo edhe:Për dekada na thanë t’i shmangnim, por studimi i ri zbulon të vërtetën për bulmetin me yndyrë të plotë Një ekip studiuesish nga Universiteti Central South në Kinë ka analizuar 189 studime shkencore, që përfshinin afro 13 mijë të rritur të diagnostikuar me këtë gjendje. Mosha mesatare e pjesëmarrësve ishte 54 vjeç. Studiuesit krahasuan trajtime të ndryshme, duke vlerësuar ndikimin e tyre në intensitetin e dhimbjes, funksionimin e shpatullës, amplitudën e lëvizjes dhe efektet anësore. Rezultatet sugjerojnë se terapia me valë goditëse jashtëtrupore mund të ofrojë lehtësim të dhimbjeve në periudhë afatshkurtër, krahasuar me kujdesin e zakonshëm. Çfarë është shpatulla e ngrirë dhe pse shkakton dhimbje? Shpatulla e ngrirë, e njohur në terminologjinë mjekësore si kapsuliti adeziv, është një gjendje që prek indin lidhor që rrethon nyjën e shpatullës. Ky ind, i quajtur kapsula artikulare, ndihmon në stabilizimin dhe funksionimin normal të nyjës. Kur kapsula inflamohet, trashet dhe ngurtësohet, lëvizja e shpatullës bëhet gjithnjë e më e kufizuar. Pacientët zakonisht përjetojnë dhimbje të thella, ndjesi ngurtësie dhe vështirësi në kryerjen e aktiviteteve të përditshme. Veprime të thjeshta, si ngritja e krahut, veshja e rrobave apo kapja e një objekti mbi nivelin e kokës, mund të bëhen të dhimbshme. Gjendja mund të zgjasë për muaj apo edhe vite, duke ndikuar ndjeshëm në cilësinë e jetës. Sipas të dhënave të cituara nga studiuesit, rreth pesë për qind e njerëzve mund të përballen me këtë problem në një moment të jetës. Shpatulla e ngrirë është veçanërisht e zakonshme te gratë mbi moshën 40-vjeçare dhe te personat me diabet. Si funksionon terapia me valë goditëse? Trajtimi quhet Extracorporeal Shockwave Therapy (ESWT), ose terapi me valë goditëse jashtëtrupore. Gjatë procedurës, një profesionist shëndetësor përdor një pajisje të vogël që mbahet në dorë dhe vendoset mbi lëkurë, në zonën e shpatullës së prekur. Pajisja dërgon impulse akustike drejt indeve përreth nyjës. Mendohet se këto impulse mund të ndikojnë në qarkullimin lokal të gjakut dhe në proceset biologjike të riparimit të indeve. Megjithatë, mekanizmat e saktë përmes të cilëve terapia mund të ndikojë në shpatullën e ngrirë nuk janë kuptuar plotësisht. Metoda përdoret edhe për trajtimin e disa problemeve të tjera muskuloskeletore, përfshirë dhimbjen e thembrës, tendinopatitë e bërrylit dhe disa çrregullime të tendinave të shpatullës. Një seancë zakonisht zgjat nga tre deri në 15 minuta. Pacientët mund të kenë nevojë për tri deri në gjashtë seanca, të planifikuara zakonisht me intervale rreth njëjavore. Studimi zbulon reduktim të dhimbjes në periudhë afatshkurtër Analiza e studiuesve kinezë tregoi se terapia me valë goditëse ishte më efektive në reduktimin afatshkurtër të dhimbjes sesa kujdesi i zakonshëm me të cilin u krahasua. Ky është një rezultat i rëndësishëm, pasi dhimbja është një nga simptomat kryesore që kufizon aktivitetin e pacientëve. Studiuesit identifikuan gjithashtu mundësinë që terapia të përmirësojë funksionimin e shpatullës dhe amplitudën e lëvizjes. Megjithatë, provat për këto përfitime ishin më pak të sigurta sesa ato për lehtësimin e dhimbjes. Kjo do të thotë se trajtimi mund t’i ndihmojë disa pacientë të ndihen më mirë në periudhë afatshkurtër, por ende nuk është e qartë nëse ai e përshpejton në mënyrë të qëndrueshme rikthimin e lëvizshmërisë. Gjithashtu, rezultatet nuk tregojnë se terapia është më efektive se të gjitha alternativat e tjera për çdo pacient. Sa kushton trajtimi? Terapia me valë goditëse nuk financohet dhe nuk ofrohet në mënyrë rutinore nga Shërbimi Shëndetësor Kombëtar britanik (NHS) për shpatullën e ngrirë. Për këtë arsye, shumë pacientë që dëshirojnë ta provojnë duhet t’i drejtohen sektorit privat. Në Britaninë e Madhe, një seancë zakonisht kushton nga 50 deri në 150 paund. Duke qenë se një cikël mund të përfshijë tri deri në gjashtë seanca, kostoja e përgjithshme mund të jetë dukshëm më e lartë se çmimi i një vizite të vetme. Megjithatë, çmimi nuk garanton rezultatin dhe terapia nuk është domosdoshmërisht e përshtatshme për çdo pacient. Vendimi për trajtim duhet të merret pas vlerësimit nga një profesionist shëndetësor, duke marrë parasysh fazën e sëmundjes, simptomat dhe gjendjen e përgjithshme të pacientit. Një tjetër metodë që mund të lehtësojë dhimbjen Përveç terapisë me valë goditëse, studiuesit analizuan edhe manipulimin e shpatullës nën anestezi. Kjo procedurë realizohet ndërsa pacienti është nën anestezi të përgjithshme. Mjeku e lëviz shpatullën në mënyrë të kontrolluar, me qëllim shtrirjen dhe lirimin e kapsulës artikulare të ngurtësuar. Gjatë procedurës mund të ndodhë çarja e disa prej ngjitjeve dhe indeve të tendosura që kufizojnë lëvizjen. Analiza tregoi se manipulimi nën anestezi mund të zvogëlojë dhimbjen në periudhë afatshkurtër. Përfitime u vunë re si kur procedura realizohej më vete, ashtu edhe kur kombinohej me injeksione steroide. Megjithatë, manipulimi nën anestezi është një ndërhyrje më invazive dhe mund të shoqërohet me komplikime, prandaj kërkon përzgjedhje dhe vlerësim të kujdesshëm të pacientëve. Sa të sigurta janë trajtimet ekzistuese? Tradicionalisht, trajtimi i shpatullës së ngrirë ka përfshirë medikamente kundër dhimbjes, fizioterapi, injeksione me kortikosteroide dhe, në raste të caktuara, ndërhyrje kirurgjikale. Megjithatë, studiuesit theksojnë se cilësia e provave shkencore ndryshon ndërmjet këtyre metodave. Për shumë trajtime, të dhënat mbi efektet pas tre muajsh mbeten të kufizuara. Gjithashtu, raportimi i efekteve anësore në studimet e mëparshme ka qenë jo i plotë ose jo i njëtrajtshëm. “Provat për shumicën e trajtimeve të tjera, rezultatet përtej tre muajve dhe sigurinë krahasuese janë dukshëm më pak të sigurta, pasi ngjarjet e padëshiruara janë raportuar në mënyrë jo të plotë dhe jo të qëndrueshme”, shkruajnë autorët e analizës. Kjo do të thotë se, megjithëse disa metoda mund të jenë të dobishme, ende nevojiten studime më cilësore për të përcaktuar se cilat trajtime ofrojnë përfitimet më të mëdha afatgjata. A mund të ndihmojë vitamina D? Hulumtime të tjera kanë sugjeruar se mungesa e vitaminës D mund të lidhet me inflamacionin dhe simptomat e shpatullës së ngrirë. Sipas këtyre të dhënave, korrigjimi i mungesës së vitaminës D mund të ndihmojë disa pacientë. Megjithatë, ekspertët theksojnë se marrja e suplementeve zakonisht ka kuptim kur ekziston një mungesë e konfirmuar ose një indikacion tjetër mjekësor. Nuk ka prova të mjaftueshme se dozat e larta të vitaminës D e trajtojnë shpatullën e ngrirë te personat që kanë nivele normale të saj. Për këtë arsye, suplementet nuk duhet të konsiderohen zëvendësim për trajtimin dhe rehabilitimin e rekomanduar nga mjeku. Tri fazat e shpatullës së ngrirë Shpatulla e ngrirë zakonisht zhvillohet përmes tri fazave, të cilat mund të mbivendosen. Faza e parë – Fillimi i ngurtësimit Në këtë periudhë, dhimbja është simptoma kryesore. Ajo mund të përkeqësohet gradualisht, ndërsa lëvizshmëria e shpatullës fillon të kufizohet. Pacientët mund të kenë dhimbje edhe gjatë natës, duke e bërë gjumin më të vështirë. Faza e dytë – Shpatulla e ngrirë Në këtë fazë, dhimbja mund të fillojë të zvogëlohet, por ngurtësimi i nyjës bëhet më i theksuar. Lëvizjet e krahut janë të kufizuara dhe aktivitetet e përditshme mund të kërkojnë më shumë përpjekje. Faza e tretë – Rikthimi gradual i lëvizjes Gjatë fazës së fundit, ngurtësimi fillon të zvogëlohet dhe lëvizja e shpatullës rikthehet gradualisht. Megjithatë, rikuperimi mund të jetë i ngadalshëm dhe disa pacientë vazhdojnë të përjetojnë dhimbje ose kufizime të caktuara. Rikuperimi mund të zgjasë deri në tre vjet Shpatulla e ngrirë shpesh përmirësohet gradualisht, por procesi mund të jetë shumë i gjatë. Sipas të dhënave të cituara në raportim, shumë pacientëve mund t’u duhen deri në tre vjet për të përjetuar përmirësim të konsiderueshëm. Gjendja zakonisht kalon përmes një cikli inflamacioni, ngurtësimi dhe rikuperimi. Megjithatë, jo të gjithë pacientët e rifitojnë plotësisht lëvizshmërinë. Deri në 15 për qind e tyre mund të mbeten me kufizime të përhershme në ngritjen ose lëvizjen e krahut. Për këtë arsye, vlerësimi i hershëm dhe ndjekja e një programi të përshtatshëm trajtimi janë të rëndësishme. Pse lëvizja e kujdesshme mbetet thelbësore? Ekspertët theksojnë se një nga parimet kryesore të menaxhimit të shpatullës së ngrirë është ruajtja e lëvizjes së butë dhe të kontrolluar. Mbajtja e shpatullës plotësisht të palëvizshme për periudha të gjata mund të kontribuojë në rritjen e ngurtësimit të kapsulës artikulare. Megjithatë, ushtrimet duhet të përshtaten me fazën e sëmundjes dhe nivelin e dhimbjes. Lëvizjet e forta ose ushtrimet që shkaktojnë dhimbje të theksuar mund të përkeqësojnë simptomat. Një fizioterapist mund të ndihmojë në përzgjedhjen e ushtrimeve që ruajnë lëvizshmërinë pa e mbingarkuar nyjën. Në disa raste, trajtimi mund të përfshijë edhe medikamente për kontrollin e dhimbjes ose ndërhyrje të tjera të rekomanduara nga specialisti. Çfarë nënkuptojnë rezultatet për pacientët? Analiza e 189 studimeve sugjeron se terapia me valë goditëse mund të jetë një alternativë premtuese për lehtësimin afatshkurtër të dhimbjeve te personat me shpatull të ngrirë. Megjithatë, rezultatet nuk provojnë se ajo e shëron gjendjen, se është trajtimi më i mirë për të gjithë pacientët apo se ofron përfitime të qëndrueshme afatgjata. Përpara zgjedhjes së një trajtimi, është e rëndësishme të konfirmohet diagnoza, pasi edhe probleme të tjera të shpatullës mund të shkaktojnë dhimbje dhe kufizim të lëvizjes. Pacientët duhet t’i diskutojnë mundësitë e trajtimit me mjekun ose fizioterapistin, duke marrë parasysh përfitimet, rreziqet dhe kostot. Studimi i ri tregon se terapia me valë goditëse mund të ndihmojë në reduktimin e dhimbjes së shpatullës së ngrirë në periudhë afatshkurtër. Megjithatë, ekspertët theksojnë se trajtimi duhet të jetë pjesë e një qasjeje individuale, ndërsa lëvizja e kujdesshme, fizioterapia dhe vlerësimi profesional mbeten elemente të rëndësishme të rikuperimit.
