Jimmie Akesson dhe udhëheqësja e Partisë Socialdemokrate Magdalena Andersson Demokratët e Suedisë pësuan rënie për herë të parë që nga themelimi i partisë... Teksa lideri i së djathtës radikale, Jimmie Akesson, kërcente pranë këngëtares Miss Smut, e cila mbante një kapuç rozë, në tubimin e fundit të fushatës, ai shpresonte se një rritje e vonë në sondazhe do t'i çonte Demokratët e Suedisë (SD) në pushtet.
Por zgjedhjet e së nesërmes sollën një rezultat tjetër. Partia kundër emigracionit humbi për herë të parë përqindje votash, mbështetje dhe ndikim që prej themelimit të saj në vitet 1980.
Blloku i majtë fitoi me diferencë të ngushtë dhe tani do të përpiqet të formojë një qeveri pa partitë e djathta. Mes raportimeve për përplasje të brendshme në SD, Akesson mund të largohet përkohësisht nga politika aktive, megjithëse ka deklaruar se nuk do të japë dorëheqjen.
Rezultati i SD-së përbën një rast relativisht të rrallë në politikën e sotme evropiane: një parti populiste e së djathtës radikale, e cila ndërtoi një pjesë të rëndësishme të profilit të saj mbi kundërshtimin ndaj emigracionit, humbi terren në vend që të hynte në qeveri.
Politico bisedoi me ekspertë dhe aktorë kryesorë politikë, përfshirë kryeministrin në largim Ulf Kristersson dhe drejtuesen socialdemokrate Magdalena Andersson, e cila pritet të përpiqet të formojë qeverinë e re, për të nxjerrë disa përfundime nga fushata.
E djathta radikale u afrua me qendrën dhe humbi
Mbështetja për SD-në ra nga 20,5 për qind në zgjedhjet e vitit 2022 në 17,5 për qind këtë vit, megjithëse partia kishte mbështetur për katër vjet në parlament koalicionin e qendrës së djathtë të Kristerssonit.
SD arriti ta shtynte qeverinë drejt politikave më të ashpra për kriminalitetin dhe emigracionin, por kjo nuk u përkthye në rezultat më të mirë zgjedhor.
Ndërkohë, Partia Moderatore e Kristerssonit rriti mbështetjen dhe kaloi SD-në, duke u bërë forca e dytë më e madhe në parlament.
Ky zhvillim pritet të tërheqë vëmendjen edhe jashtë Suedisë, përfshirë partitë tradicionale dhe ato të së djathtës radikale në Gjermani dhe Britani.
Pas rezultatit, Akesson pretendoi se Socialdemokratët dhe aleatët e tyre kishin qenë shumë të suksesshëm në mobilizimin e atyre që ai i quajti “votues islamistë”. Ai tha gjithashtu se një pjesë e elektoratit të djathtë kishte votuar për parti të vogla që nuk kaluan pragun prej 4 për qind për hyrjen në parlament.
Edhe Andersson e vendosi sjelljen e elektoratit në qendër të argumentit të saj gjatë fushatës. Ajo paralajmëroi vazhdimisht kundër mundësisë që Akesson dhe partia e tij të hynin në qeveri.
Në ditën e zgjedhjeve, Andersson i tha Politico-s se votuesit që mbështesnin Kristerssonin dhe partitë e tjera të djathta, ndërkohë që e dinin se kjo mund t'u hapte rrugën ministrave të SD-së, nuk po e pranonin plotësisht pasojën e votës së tyre.
“Muri mbrojtës” suedez ishte dobësuar
Për dekada, partitë tradicionale evropiane kanë ndjekur një politikë izolimi ndaj së djathtës radikale, e njohur shpesh si “firewall”, me synimin për ta mbajtur atë jashtë pushtetit.
Në Suedi, ky mekanizëm ishte dobësuar gjatë katër viteve të fundit.
Kristersson theu tabunë e bashkëpunimit me SD-në në vitin 2022. Në koalicion me dy parti të tjera të djathta, ai pranoi zbatimin e disa prioriteteve të SD-së në këmbim të mbështetjes parlamentare.
Marrëveshja i dha Akessonit ndikim të konsiderueshëm mbi qeverinë, veçanërisht në politikat për emigracionin dhe luftën kundër krimit të dhunshëm.
Kristersson i hodhi poshtë kritikat se po u hapte rrugën ekstremistëve. Ai argumentoi se votuesit duhej ta gjykonin qeverinë mbi rezultatet.
“Për mua, rezultati është ai që ka rëndësi”, i tha ai POLITICO-s gjatë javës së fundit të fushatës.
Normalizimi mund të ketë kufijtë e vet
Para zgjedhjeve, Kristersson shkoi edhe më tej dhe premtoi për herë të parë poste ministrore për Akessonin nëse aleanca e djathtë do të ruante pushtetin.
Sipas Nicholas Aylott, profesor i asociuar i shkencave politike në Universitetin Södertörn, kjo mund të ketë qenë një hap tepër i madh për një numër të vogël votuesish që përndryshe do të mbështesnin partitë e djathta, veçanërisht Liberalët.
Në një garë kaq të ngushtë, argumentoi ai, edhe zhvendosje të vogla të elektoratit mund të kenë ndikim.
Megjithatë, Aylott vlerëson se izolimi i së djathtës radikale nuk ishte çështja kryesore e këtyre zgjedhjeve. Rezultati ishte pothuajse barazim dhe, nëse vetëm dy mandate do të kishin kaluar te blloku i djathtë, SD mund të përgatitej për të marrë poste të rëndësishme ministrore.
Izolimi politik nuk funksionon përgjithmonë
Demokratët e Suedisë hynë për herë të parë në parlament në vitin 2010. Partitë kryesore të qendrës dhe së majtës refuzuan të bashkëpunonin me ta.
Sipas Aylott, pikërisht ky izolim i fortë krijoi hapësirë që SD të rriste mbështetjen. Votuesit skeptikë ndaj emigracionit kishin pak alternativa politike.
Në vitin 2022, kur dhuna e bandave ishte një shqetësim i madh publik, qëndrimet e ashpra të SD-së për rendin dhe emigracionin e çuan partinë në rezultatin më të mirë të historisë së saj.
Aylott vëren se rënia e tanishme erdhi pasi izolimi u zbut dhe SD fitoi ndikim mbi qeverisjen, edhe pse nuk kishte ministra.
Grégoire Roos, drejtor i programit për Evropën në institutin Chatham House në Londër, argumenton se strategjia e izolimit po humbet efektivitet në pjesë të Evropës, veçanërisht mes votuesve më të rinj.
Sipas tij, sulmet e vazhdueshme politike ndaj këtyre partive mund të kenë, në disa raste, efekt të kundërt.
Modeli nordik është ndryshe
Përfshirja e partive të së djathtës radikale në qeverisje nuk është e pazakontë në vende nordike si Norvegjia dhe Finlanda.
Edhe qendra e majtë në Danimarkë ka miratuar politika veçanërisht të ashpra ndaj emigracionit, pjesërisht për të kufizuar tërheqjen elektorale të populistëve të djathtë.
Kjo qasje ndryshon nga situata në vende të Evropës Perëndimore dhe Jugore, përfshirë Gjermaninë, Spanjën dhe Francën.
Në Suedi, Rusia konsiderohet nga autoritetet si kërcënimi kryesor për sigurinë kombëtare. Pushtimi i plotë i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022 e shtyu Suedinë t'i jepte fund neutralitetit ushtarak shumëvjeçar dhe të anëtarësohej në NATO.
Në ditët e fundit të fushatës, SD u përball me akuza për infiltrim rus. POLITICO e paraqet këtë çështje si një faktor potencialisht negativ për partinë në një vend ku shqetësimet për Rusinë kanë peshë të madhe politike.
Emigracioni nuk ka më të njëjtën peshë
Pas numrit rekord të azilkërkuesve që mbërritën në Suedi në vitin 2015, qeveritë e krahëve të ndryshëm politikë vendosën kufizime të forta. Sipas shifrave të cituara nga POLITICO, numri i migrantëve ra me 96 për qind brenda një dekade.
Andersson, e cila gjithashtu mbështet kufizimet ndaj emigracionit, tha se disa politika të koalicionit qeverisës kishin shkuar tepër larg për një pjesë të suedezëve. Ajo përmendi si shembull dëbimin e fëmijëve adoleshentë të migrantëve që ishin rritur në Suedi.
“Këta janë të rinj që janë pjesë e shoqërisë dhe tani duhet të largohen”, tha ajo për POLITICO-n.
Dy nga çështjet që kishin ushqyer mbështetjen për SD-në në zgjedhjet e mëparshme — të shtënat mes bandave dhe emigracioni — kishin më pak peshë këtë herë, sipas Aylott.
Një arsye mund të jetë se koalicioni i Kristerssonit, me mbështetjen e SD-së, kishte arritur të ulte kriminalitetin me armë dhe emigracionin.
Kristersson tha për Politico se qeveria kishte ulur me rreth 80 për qind nivelin e dhunës me armë që lidhej me problemet e viteve të mëparshme. Qeveria e tij gjithashtu nisi t'u ofronte disa personave të lindur jashtë vendit 30 mijë euro për t'u larguar nga Suedia.
Sipas Aylott, këtu qëndron një paradoks politik: kur një problem perceptohet si më pak urgjent, ai zbret në listën e prioriteteve të votuesve dhe mund të dobësojë partinë që ishte identifikuar më fort me të.
Sondazhet në dalje të cituara nga POLITICO treguan se shëndetësia, arsimi dhe ekonomia ishin në krye të shqetësimeve të votuesve.
Andersson: Qeveritë e qendrës duhet të japin rezultate
Andersson argumenton se SD mund të sfidohet si në politikat ekonomike, ashtu edhe për retorikën e saj politike.
Por, sipas saj, mësimi kryesor për partitë tradicionale është më i drejtpërdrejtë: ato duhet t'u përgjigjen shqetësimeve të votuesve kur janë në pushtet.
“Nëse ke qeveri që realisht sigurojnë standarde më të mira jetese, shkolla më të mira, kujdes shëndetësor më të mirë dhe ndërtojnë një shoqëri ku njerëzit mund të kenë shpresë për të ardhmen, atëherë hapësira për partitë populiste të djathta do të jetë më e vogël”, tha ajo.
Edhe pse blloku i Kristerssonit humbi pushtetin, Partia Moderatore rriti mbështetjen pasi kryeministri e përqendroi fushatën te rezultatet e qeverisë së tij.
E djathta radikale nuk është zhdukur
Andersson paralajmëroi se mbështetja për të djathtën radikale nuk mund të zhduket brenda një mandati katërvjeçar.
Sipas saj, votuesit në Evropë u drejtohen partive populiste nacionaliste kur mendojnë se politika tradicionale nuk po jep rezultate.
Aylott gjithashtu e përshkroi rezultatin si një goditje për SD-në, por jo si një kolaps.
Në Suedi ka pasur spekulime se Akesson mund të largohet nga drejtimi i partisë. Nëse kjo ndodh, Aylott vlerëson se një drejtues i ri mund të përpiqet ta rikthejë SD-në drejt një profili më radikal. Kalimi në opozitë gjithashtu mund t'i japë partisë më shumë liri për të kritikuar qeverinë.
Sipas tij, kjo mund të shndërrohet në një moment përcaktues për Demokratët e Suedisë: mund të sjellë përplasje të brendshme, por edhe një përpjekje për rinovimin e partisë, ndoshta nën drejtimin e një figure më të re. /Përshtati Pamfleti nga Politico/ Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Ziejnë tensionet Athinë-Ankara/ Turqia nis manovrat ushtarake, nxjerr “Ujkun e Detit” në Egje 21 Shtator 2026, 09:0009:00Rajoni dhe Bota Prapaskenat nga Shtëpia e Bardhë dhe lutja e princit saudit, Trump ndal bombardimet ndaj rebelve Huthi në momentin e fundit 21 Shtator 2026, 08:4508:45Rajoni dhe Bota Lajm i keq nga Ngushtica e Hormuzit! 21 Shtator 2026, 08:3908:39Rajoni dhe Bota Rivali rus i Starlink-ut përballet me probleme në orbitë dhe kërcënime në tokë 21 Shtator 2026, 08:2208:22Rajoni dhe Bota “Së shpejti do ta harrojmë Dianën”, vëllai i saj zbulon përplasjen e fortë me Mbretin Charles 21 Shtator 2026, 08:1408:14Rajoni dhe Bota "Shoqëritë tona po tronditen"/ Harta re e SHBA-së, Franca dhe Kanadaja bashkojnë forcat kundër Trump 21 Shtator 2026, 08:1508:15Rajoni dhe Bota