A ju ndodh ndonjëherë të ndiheni sikur po plakeni para kohe? Ndoshta po përballeni me mjegullim mendor, po ju merret fryma më shpesh ose po zbuloni se ju duhen javë të tëra për t’u shëruar nga një ftohje. Mjekët e mjekësisë funksionale, Dr Josh Axe dhe Dr Will Cole, bashkautorë të librit Heal Your Cells, argumentojnë se ndryshime të tilla nuk duhet të konsiderohen thjesht si çmimi i pashmangshëm i plakjes. Përkundrazi, ato mund të jenë shenja se qelizat e trupit nuk po funksionojnë më në mënyrë efikase.Lexo edhe:Studimi i ri: Kafeja ndikon te bakteret e zorrëve dhe mund të ndryshojë humorin, kujtesën dhe vëmendjen Ndërsa plakemi, qelizat tona bëhen më pak efikase në prodhimin e energjisë, riparimin e dëmtimeve dhe largimin e mbetjeve qelizore. Mitokondritë, “centralet e vogla të energjisë” së qelizave, mund të dobësohen, ndërsa stresi oksidativ atë që Dr Axe e quan “ndryshkja e qelizave tuaja” dhe qelizat e dëmtuara, të plakura ose “zombie” grumbullohen. Edhe pse një pjesë e plakjes qelizore është e pashmangshme, Dr Axe dhe Dr Cole thonë se zakonet e jetesës, përfshirë ushqyerjen e dobët, mungesën e aktivitetit fizik dhe çrregullimin e gjumit, mund ta përshpejtojnë këtë proces. Më e rëndësishmja, organet tona nuk plaken me të njëjtin ritëm. Një studim i Universitetit Stanford zbuloi se rreth një në pesë të rritur mbi 50 vjeç kishte të paktën një organ që po plakej dukshëm më shpejt nga sa pritej, shpesh pa simptoma të dukshme. Plakja e përshpejtuar u shoqërua me një rrezik më të madh për sëmundje në atë organ dhe vdekje të parakohshme. “Shëndeti juaj është po aq i fortë sa organi juaj më i dobët”, thotë Axe. “Sistemet qelizore dhe organet e trupit janë të ndërlidhura, kështu që, nëse një organ po has vështirësi, i gjithë trupi mund të dalë nga ritmi.” Lajmi i mirë, sipas mjekëve, është se është e mundur të ngadalësohet kjo rënie. Ja si të dalloni se cilët nga organet tuaja mund të jenë nën stres – dhe çfarë të bëni për këtë. Si ta ktheni pas plakjen e organeve tuaja
Truri Nëse shpesh ndiheni të turbulluar dhe në ankth ose keni vështirësi të përqendroheni, kjo mund të jetë një shenjë se truri juaj po plaket para kohe, thonë mjekët. Truri është organi më “i uritur” i trupit: ai konsumon 20 për qind të energjisë sonë. Neuronet e tij varen nga një numër i madh mitokondrish për të shndërruar glukozën dhe yndyrën në energji. “Kur mitokondritë dobësohen, truri ngadalësohet”, thotë Axe. “Në mënyrë të ngjashme, kur inflamacioni çrregullon neurotransmetuesit, humori juaj mund të vuajë dhe, kur qarkullimi i gjakut dobësohet, kujtesa dhe përqendrimi mund të zbehen.” Në studimin e Universitetit Stanford, njerëzit, truri i të cilëve po plakej shpejt (bazuar në vlerësimin e proteinave në gjak), kishin pothuajse dy herë më shumë gjasa të përjetonin rënie të aftësive njohëse gjatë pesë viteve, krahasuar me ata me tru që dukej më i ri. Si ta përmirësoni Kthimi pas i plakjes së trurit fillon me mbështetjen e shëndetit metabolik dhe kardiovaskular, thonë Axe dhe Cole. Truri ka nevojë për një furnizim të vazhdueshëm me oksigjen dhe lëndë ushqyese, të cilat shpërndahen përmes enëve të shëndetshme të gjakut. Presioni i lartë i gjakut mund t’i dëmtojë këto enë, ndërsa niveli vazhdimisht i lartë i sheqerit në gjak mund të çrregullojë mënyrën se si qelizat e trurit përdorin energjinë, duke rritur rrezikun e rënies së aftësive njohëse. “Stabilizoni sheqerin në gjak duke ndërtuar vaktet rreth proteinave dhe ushqimeve të pasura me fibra, si mishi pa dhjamë, drithërat integrale dhe fasulet”, këshillon Cole. “Hani shumë fruta dhe perime me ngjyra, të pasura me antioksidantë, së bashku me porcione peshku të yndyrshëm, si salmoni dhe skumbria, dy herë në javë. Këto ofrojnë acide yndyrore omega-3, përfshirë acidin dokosaheksaenoik (DHA), një përbërës i rëndësishëm strukturor i trurit.” Aktiviteti i rregullt fizik është po aq i rëndësishëm. Ai rrit furnizimin me gjak të trurit dhe shton faktorin neurotrofik me prejardhje nga truri (BDNF), një proteinë që ndihmon në krijimin e lidhjeve midis qelizave të trurit. “Stërvitja e forcës është veçanërisht e mirë, sepse ruajtja e masës muskulore pa dhjamë përmirëson ndjeshmërinë ndaj insulinës dhe shëndetin e përgjithshëm metabolik”, thotë Cole. Kombinoni ecjen e shpejtë me ushtrime me peshën e trupit, si ulje-ngritjet dhe pompat. Së fundi, kushtojini vëmendje stresit dhe synoni të flini shtatë deri në nëntë orë për të ndihmuar riparimin e trurit. Mjekët rekomandojnë gjithashtu të kaloni 20 minuta në ditë duke mësuar një aftësi të re, për të vazhduar krijimin e lidhjeve nervore. Sistemi juaj kardiovaskular Zemra dhe enët e gjakut punojnë pa pushim për të shpërndarë oksigjenin dhe lëndët ushqyese në të gjithë trupin. Por, ndërsa arteriet ngurtësohen, inflamacioni grumbullohet, mitokondritë dobësohen dhe stresi lë gjurmët e veta, mosha e zemrës suaj mund të fillojë të rritet. Axe e di se sa në heshtje mund të zhvillohen problemet e zemrës. Vjehrri i tij, i cili dukej në formë, vdiq papritur nga një atak në zemër në moshën 60-vjeçare. “Nuk do të mendoheshe kurrë se ai ishte në rrezik”, thotë Axe. “Ushqehej shëndetshëm dhe dukej më i ri se mosha e tij. E vetmja shenjë ishte se presioni i gjakut ishte pak i lartë.” Ndërsa disa njerëz mund të përjetojnë lodhje, vështirësi në frymëmarrje ose ulje të tolerancës ndaj aktivitetit fizik, shumë të tjerë nuk kanë asnjë shenjë paralajmëruese të plakjes kardiovaskulare. Të ndihesh mirë nuk do të thotë domosdoshmërisht se zemra dhe arteriet tuaja janë të shëndetshme. Prandaj kontrollet shëndetësore janë jetike në moshën e mesme. “Së paku, njihni vlerat e presionit të gjakut, lipideve dhe glukozës në gjak dhe diskutoni rrezikun tuaj të përgjithshëm kardiovaskular me mjekun”, thotë Cole. Si ta përmirësoni Mosha e zemrës suaj nuk është e pandryshueshme, thonë mjekët. Shkenca sugjeron se, me lëndët ushqyese dhe zakonet e duhura të jetesës, ju mund ta rigjallëroni sistemin tuaj kardiovaskular për një jetë më të gjatë dhe më të shëndetshme. Filloni me një dietë të stilit mesdhetar, të pasur me perime, fruta, drithëra integrale, peshk të yndyrshëm, arra dhe vaj ulliri. “Omega-3 ndihmojnë në uljen e inflamacionit dhe përmirësimin e ritmit të zemrës”, thotë Cole. “Vaji i ullirit dhe arrat ofrojnë polifenole dhe yndyra të shëndetshme që luftojnë inflamacionin, ndërsa perimet me gjethe jeshile përmbajnë nitrate që mbështesin presionin e shëndetshëm të gjakut.” Kombinoni aktivitetin e rregullt aerobik, si ecja e shpejtë, me disa seanca stërvitjeje force në javë. “Masa muskulore pa dhjamë vepron si një ‘sfungjer glukoze’, duke përmirësuar shëndetin metabolik”, thotë Cole. Ai rekomandon gjithashtu përdorimin e saunave për të përmirësuar qarkullimin, për të ulur presionin e gjakut dhe për të reduktuar stresin. Mëlçia juaj Mëlçia është “fabrika” kimike e përpunimit të trupit tuaj. Ajo metabolizon lëndët ushqyese, ilaçet dhe alkoolin, rregullon sheqerin, yndyrnat dhe hormonet në gjak dhe ndihmon në largimin e toksinave nga qarkullimi i gjakut. Nuk është vetëm alkooli ai që mund ta dëmtojë. Pesha e tepërt dhe rezistenca ndaj insulinës mund të kenë ndikim negativ, ndërsa një dietë e pasur me ushqime ultra të përpunuara, së bashku me toksinat mjedisore dhe ilaçet, i shtojnë ngarkesën. “Shenjat e shëndetit të dobët të mëlçisë mund të përfshijnë ndjesinë e plogështisë, kapsllëkun, çrregullimin metabolik dhe çekuilibrin hormonal, siç është teprica e estrogjenit”, thotë Axe. “Por shpesh mëlçia juaj mund të jetë nën presion shumë kohë përpara se të shfaqen simptomat.” Testet rutinë mjekësore nuk e tregojnë gjithmonë të gjithë pamjen. “Intervalet konvencionale të referencës janë krijuar për të identifikuar sëmundjen dhe jo për të përcaktuar gjendjen optimale të një individi”, thotë Axe. “Pacientët e mi shpesh më thonë: ‘Mjeku më tha se analizat e mia janë normale, por unë nuk ndihem mirë.’” Si ta përmirësoni Filloni duke reduktuar sheqerin e shtuar dhe ushqimet ultra të përpunuara, këshillojnë mjekët. Kjo do të ndihmojë në përmirësimin e ndjeshmërisë ndaj insulinës dhe në parandalimin e grumbullimit të yndyrës në mëlçi. Axe rekomandon të hani shumë perime jeshile dhe kryqëzore. “Hani shumë spinaq, brokoli dhe shparg, si dhe fruta të tilla si mollët dhe kivi”, thotë ai. “Këto ofrojnë fibra dhe përbërës bimorë që mbështesin shëndetin metabolik dhe proceset e detoksifikimit të mëlçisë.” Lëvizja e rregullt është gjithashtu e rëndësishme: ajo ndihmon në reduktimin e yndyrës në mëlçi dhe në përmirësimin e kontrollit të sheqerit në gjak. Mjekët rekomandojnë ushtrime për të gjithë trupin, si stërvitja e forcës ose sportet me raketë, dy deri në tri herë në javë. Ata rekomandojnë gjithashtu ecjen në natyrë për 20 deri në 30 minuta në ditë për të oksigjenuar indet, për të stimuluar rrjedhjen limfatike dhe për të përmirësuar detoksifikimin. Pini shumë ujë, kufizoni alkoolin dhe minimizoni ekspozimin ndaj pesticideve duke blerë produkte organike. Cole rekomandon bimë të hidhura, përfshirë gjembin e gomarit dhe ekstraktin e angjinares, të cilat, sipas kërkimeve, mund të mbështesin shëndetin e mëlçisë. Sistemi juaj imunitar Sistemi imunitar është rrjeti i mbrojtjes dhe riparimit të trupit. Ai neutralizon kërcënimet dhe riparon dëmtimet e indeve. Ndërsa plakemi, sistemi imunitar mund të dobësohet një proces i njohur si imunoseneshencë. Duke mos qenë më në gjendje të eliminojë në mënyrë efikase infeksionet dhe mbetjet qelizore, ai e lë trupin në një gjendje të vazhdueshme inflamacioni të nivelit të ulët, të quajtur “inflammaging”, i cili dëmton në heshtje qelizat. Faktorët e stilit të jetesës, si ushqyerja e dobët dhe stresi, mund ta përshpejtojnë plakjen e sistemit imunitar. Shëndeti i zorrëve gjithashtu luan një rol, thotë Cole. Rreth 70 për qind e qelizave imunitare ndodhen në zorrë, ku triliona mikroorganizma i mësojnë ato të dallojnë patogjenët e rrezikshëm nga substancat e padëmshme. Humbja e diversitetit mikrobial çrregullon këtë komunikim mes zorrëve dhe sistemit imunitar, duke dobësuar mbrojtjen tonë. Shenjat e mundshme paralajmëruese mund të përfshijnë kapjen më të shpeshtë të infeksioneve ose një kohë më të gjatë për t’u rikuperuar. “Mund të ndiheni vazhdimisht të rraskapitur, të lodhur ose të turbulluar”, thotë Cole. “Në skajin më serioz të mosfunksionimit imunitar janë gjendje të tilla si sëmundjet autoimune dhe kanceri.” Si ta përmirësoni Sistemi juaj imunitar nuk është i detyruar të dobësohet me kalimin e moshës, thonë mjekët. Duke forcuar mikrobiomën e zorrëve, duke trajtuar inflamacionin dhe duke ushqyer trupin, ju mund ta ktheni pas moshën imunitare. Mbështeteni shëndetin e zorrëve duke identifikuar ushqimet që “nuk ju bëjnë mirë”, këshillon Cole. “Shumica prej nesh e dimë se ushqimet ultra të përpunuara, karbohidratet e rafinuara dhe sheqeri i shtuar nuk na bëjnë të ndihemi në formën tonë më të mirë”, thotë ai. “Në vend të tyre, përqendrohuni te ushqimet e plota, të pasura me lëndë ushqyese, dhe ushqimet e fermentuara, si kosi me kultura të gjalla dhe kefiri.” Mjekët rekomandojnë gjithashtu lëngun e kockave të pulës si një burim proteinash lehtësisht të tretshëm. “Ai ndihmon në mbrojtjen e shtresës së brendshme të zorrëve dhe në ruajtjen e ekuilibrit imunitar”, thotë Cole. Edhe vitamina D është e rëndësishme. “Ajo rregullon mbi 200 gjene që lidhen me sistemin imunitar dhe nivelet e ulëta shoqërohen me rritje të rrezikut të infeksioneve”, thotë Axe. “Unë rekomandoj një suplement ditor me 2000 IU vitaminë D.” Aktiviteti fizik i rregullt dhe i moderuar ndihmon në mbështetjen e mbikëqyrjes imunitare dhe redukton inflamacionin. “Ecja e shpejtë ose kërcimi në mini-trampolinë është ideale”, thotë Cole. Jepini përparësi shtatë deri në nëntë orëve gjumë dhe gjeni kohë për aktivitete që qetësojnë sistemin tuaj nervor, si ushtrimet e frymëmarrjes, meditimi ose ecja në natyrë. “Kalimi i trupit nga një gjendje e vazhdueshme ‘lufto ose ik’ drejt gjendjes ‘pusho dhe tret’ mbështet sistemin imunitar”, thotë Cole./TheTelegraph