Zgjedhjet në Bosnje Mbi 3.4 milionë zgjedhës thirren më 4 tetor për të zgjedhur Presidencën tripalëshe, parlamentet dhe drejtuesit e Republikës Srpska. Milorad Dodik nuk është në fletën e votimit, por ndikimi i tij mbetet një nga çështjet kryesore të zgjedhjeve. Bosnja ndryshon teknologjinë e votimit, ndërsa konfliktet që prodhon sistemi i Dejtonit mbeten pothuajse të njëjtat... Bosnja dhe Hercegovina voton të dielën në zgjedhje që sjellin një ndryshim të rëndësishëm në administrimin e votës, por zhvillohen brenda të njëjtit sistem politik të ndërtuar pas Marrëveshjes së Dejtonit.
Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka regjistruar 3,408,517 zgjedhës. Ata do të zgjedhin anëtarët e Presidencës së Bosnjë-Hercegovinës, Dhomën e Përfaqësuesve të Parlamentit shtetëror, parlamentin e Federatës, Asamblenë Kombëtare të Republikës Srpska, presidentin dhe zëvendëspresidentët e saj, si dhe asambletë kantonale. Në total konkurrojnë 7,028 kandidatë për 518 mandate.
Por ndryshimi më i dukshëm i këtyre zgjedhjeve nuk gjendet vetëm te emrat në fletën e votimit. Për herë të parë, Bosnja fut në proces teknologji të reja zgjedhore, përfshirë identifikimin biometrik dhe skanimin e fletëve të votimit. Teknologjia ndryshon. Konfliktet politike jo.
Milorad Dodik nuk figuron këtë herë mes kandidatëve. Largimi i tij nga fleta e votimit, megjithatë, nuk e ka larguar nga politika e Republikës Srpska. Pak ditë para zgjedhjeve, Dodik dhe kryeministri i Republikës Srpska, Savo Miniç, udhëtuan në Moskë dhe u takuan me presidentin rus Vladimir Putin.
Pikërisht këtu ndodhet një nga provat kryesore të zgjedhjeve të 4 tetorit.
Savo Miniç kandidon për president të Republikës Srpska me mbështetjen e SNSD-së dhe Dodikut, ndërsa opozita kërkon të ndryshojë raportet politike brenda entitetit. Posti nuk ka vetëm funksion përfaqësues. Presidenti i Republikës Srpska propozon kryeministrin e entitetit, ndaj rezultati prek drejtpërdrejt ndërtimin e pushtetit ekzekutiv pas zgjedhjeve. Edhe gara për vendin serb në Presidencën tripalëshe zhvillohet brenda kësaj përplasjeje. Dodik vazhdon të mbrojë publikisht idenë e shkëputjes së Republikës Srpska dhe të kundërshtojë mënyrën se si funksionon Bosnjë-Hercegovina pas Dejtonit.
Kështu, zgjedhjet nuk matin vetëm votën për kandidatët e SNSD-së. Ato matin edhe sa pushtet politik ruan Dodik pa qenë vetë kandidat.
Dejtoni ndali luftën, por nuk zgjidhi konfliktin për shtetin
Këtu nis problemi më i madh i Bosnjës. Marrëveshja e Dejtonit e vitit 1995 e ruajti Bosnjë-Hercegovinën si një shtet të vetëm, por e organizoi mbi një sistem kompleks të ndarjes së pushtetit ndërmjet boshnjakëve, serbëve dhe kroatëve.
Bosnja përbëhet nga Federata e Bosnjë-Hercegovinës, Republika Srpska dhe distrikti i Brçkos. Edhe Presidenca e shtetit ndahet ndërmjet tre anëtarëve, një boshnjak, një kroat dhe një serb.
Dejtoni i dha fund luftës, por ndërtoi një sistem ku interesat e entiteteve, mekanizmat e vetos dhe nivelet e shumta të pushtetit kërkojnë marrëveshje politike për një pjesë të madhe të vendimeve të rëndësishme. Pas më shumë se 30 vitesh, zgjedhjet zhvillohen ende brenda kësaj kontradikte.
Partitë kroate, veçanërisht HDZ BiH, kërkojnë prej vitesh ndryshimin e sistemit zgjedhor, duke argumentuar se kroatët duhet të kenë kontroll më të madh mbi zgjedhjen e anëtarit kroat të Presidencës. Argumenti lidhet me raportin numerik brenda Federatës, ku elektorati boshnjak është më i madh. Përballë këtij koncepti qëndron kërkesa për një shtet me përfaqësim më qytetar dhe më pak të kushtëzuar nga përkatësia etnike. Zgjedhjet nuk e zgjidhin këtë konflikt. Ato përcaktojnë se cilët aktorë do ta negociojnë atë pas 4 tetorit.
Edhe për këtë arsye ekonomia nuk arrin ta dominojë plotësisht fushatën. Pagat, pensionet, vendet e punës, infrastruktura, korrupsioni dhe emigracioni prekin qytetarët në të gjithë vendin, por politika vazhdon të rikthehet te lufta, identiteti kombëtar, kompetencat e entiteteve dhe organizimi i shtetit.
Vdekja dhe funerali i Ratko Mladićit në shtator e treguan përsëri këtë ndarje. Mladić po vuante dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Qëndrimet e politikanëve të Republikës Srpska ndaj tij dhe reagimet në pjesët e tjera të Bosnjës rikthyen në fushatë konfliktet që burojnë nga lufta e viteve 1992-1995. Bosnja zhvillon kështu praktikisht dy fushata në të njëjtën kohë. Në njërën flitet për paga, pensione, investime, korrupsion dhe largimin e popullsisë. Në tjetrën vazhdon beteja për interpretimin e luftës, raportin ndërmjet tre komuniteteve dhe vetë natyrën e shtetit.
Lista zgjedhore përfundimtare përmban 3,408,517 zgjedhës, prej të cilëve 48,078 janë regjistruar për të votuar jashtë Bosnjë-Hercegovinës. KQZ ka ngritur mijëra qendra votimi dhe struktura të posaçme për administrimin e procesit. Në këtë pikë merr kuptim edhe futja e teknologjisë së re.
Identifikimi biometrik dhe skanimi i fletëve nuk mund të zgjidhin konfliktet politike dhe as problemet demografike të Bosnjës. Ato mund të ndryshojnë mënyrën se si kontrollohet votuesi, numërohet vota dhe dokumentohet procesi zgjedhor. Pra, ndryshimi konkret i 4 tetorit ndodh brenda qendrave të votimit. Pyetja është nëse pas mbylljes së tyre do të ndryshojë edhe politika.
Europa kërkon reforma, Bosnja duhet të gjejë marrëveshjen
Integrimi në Bashkimin Europian vazhdon të jetë një nga objektivat e deklaruara të politikës boshnjake. Problemi nuk është deklarimi i objektivit, por mënyra se si realizohen reformat.
Bosnja duhet të kalojë një pjesë të ndryshimeve të kërkuara nga procesi europian përmes një sistemi ku partitë boshnjake, kroate dhe serbe kanë objektiva të ndryshëm për mënyrën se si duhet të funksionojë vetë shteti.
Kjo do të thotë se edhe një reformë që paraqitet si teknike mund të përfjë në një konflikt për kompetencat e shtetit, entiteteve ose përfaqësimin e tre popujve.
Ndërkohë ka ndryshuar edhe drejtimi ndërkombëtar i strukturës që mbikëqyr zbatimin civil të Dejtonit. Christian Schmidt përfi mandatin e tij dhe Louis J. Crishock mori më 1 korrik 2026 detyrën si ushtrues i funksionit të Përfaqësuesit të Lartë, ndërsa vazhdojnë diskutimet për pasuesin e përhershëm.
Edhe administrimi ndërkombëtar i Dejtonit ndodhet kështu në një periudhë tranzicioni, ndërsa Rusia vazhdon lidhjet politike me Dodikun dhe drejtuesit e Republikës Srpska. Kjo është arsyeja pse zgjedhjet e 4 tetorit kanë peshë edhe pse nuk mund të zgjidhin vetë problemet strukturore të Bosnjës.
Një ndryshim në drejtimin e Republikës Srpska do të ndikonte raportet brenda entitetit dhe pozicionin politik të Dodikut. Përbërja e Presidencës tripalëshe do të ndikojë përplasjet e ardhshme në nivel shtetëror. Rezultatet parlamentare do të përcaktojnë koalicionet në Sarajevë, Federatë dhe Republikën Srpska.
Por pyetja kryesore nis më 5 tetor. Bosnja do ta ketë përfunduar votimin me identifikim biometrik, skanerë dhe një infrastrukturë të re zgjedhore. Politikanët e dalë nga kutitë do të duhet të qeverisin përsëri brenda institucioneve të Dejtonit.
Dhe aty nuk mjafton teknologjia. Duhet marrëveshje mes forcave politike që vazhdojnë të kenë koncepte të ndryshme për shtetin që duhet të qeverisin. /Përshtatur nga turkiyetoday/ bosnje zgjedhje rusia bosnias red queen election new machines old politics and a race to stay in place 3229451 202610021439 20261002143940 1 bosnias red queen election new machines old politics and a race to stay in place 3229451 202610021439 20261002143940 2 bosnias red queen election new machines old politics and a race to stay in place 3229451 202610021439 20261002143940 3 bosnias red queen election new machines old politics and a race to stay in place 3229451 202610021439 20261002143940 4 bosnias red queen election new machines old politics and a race to stay in place 3229451 202610021439 20261002143940 5 Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Letonia mes zgjedhjeve dhe presionit rus/ Kryeministri luan për pushtetin 3 Tetor 2026, 09:3909:39Rajoni dhe Bota Greqia simulon skenarët e luftës, alarmi i befasishëm ngre ushtrinë në këmbë 3 Tetor 2026, 08:4908:49Rajoni dhe Bota Emiratet e Bashkuara Arabe: Sulmi i bashkëpilotit të Flydubai po hetohet si akt terrorist 3 Tetor 2026, 08:2908:29Rajoni dhe Bota Sulme të reja ruse mbi Kievin, goditet ura mbi Dnipro; mijëra njerëz largohen nga qyteti 3 Tetor 2026, 08:0608:06Rajoni dhe Bota Orë vendimtare për Iranin, zbardhet takimi i fshehtë i kupolës së sigurisë së SHBA-së 3 Tetor 2026, 08:0208:02Rajoni dhe Bota ‘Zoti krijoi Trumpin’, reklama e financuar nga Shtëpia e Bardhë që revolton republikanët 3 Tetor 2026, 08:0608:06Rajoni dhe Bota