Foto ilustruese Marrëveshja prej 3.5 miliardë dollarësh shkon përtej blerjes së armëve. Kërcënimi nga dronët, lufta me Iranin, rivaliteti me Turqinë dhe ndryshimi i ekuilibrave në Mesdheun Lindor shpjegojnë afrimin gjithnjë e më të fortë ushtarak mes Athinës dhe Tel Avivit. Të hënën, Greqia dhe Izraeli nënshkruan një marrëveshje mbrojtjeje me vlerë 3.5 miliardë dollarë për ndërtimin e një rrjeti të integruar dhe shumështresor për mbrojtjen e territorit grek, të quajtur “Mburoja e Akilit”.
Paketa bashkon sistemet interceptuese David’s Sling dhe Spyder, sistemin e mbrojtjes ajrore dhe kundërraketore Barak, si edhe radarë shumëfunksionalë. Një marrëveshje e veçantë parashikon gjithashtu shtimin e sistemeve Drone Dome, të destinuara për mbrojtjen e objekteve strategjike nga mjetet ajrore pa pilot.
Kjo është marrëveshja më e madhe e mbrojtjes e nënshkruar ndonjëherë mes dy vendeve. Njëkohësisht, ajo përbën një nga marrëveshjet më të rëndësishme të eksportit në historinë e viteve të fundit të Izraelit.
Ajo që e bën marrëveshjen veçanërisht të spikatur është momenti kur po realizohet. Pozita ndërkombëtare e Izraelit ndodhet në një nga pikat e saj më të ulëta prej dekadash. As Greqia nuk përbën përjashtim në këtë drejtim, pasi 65% e qytetarëve grekë kanë sot një opinion negativ për Izraelin.
Atëherë, përse Athina ka zgjedhur pikërisht tani të thellojë hapur marrëdhëniet me Izraelin në një prej fushave politikisht më të ndjeshme, atë të mbrojtjes dhe teknologjisë ushtarake?
Faktori i parë është hija e konfliktit të Izraelit me Iranin. Në fillim të marsit, një dron iranian goditi Qipron, fqinjin dhe partnerin e ngushtë të Greqisë. Ngjarja ka të ngjarë të ketë përforcuar shqetësime që ishin shfaqur që në vitin 2024.
Pasi Izraeli, me ndihmën e Shteteve të Bashkuara, rrëzoi rreth 300 dronë dhe raketa iraniane, ministri grek i Mbrojtjes, Nikos Dendias, kërkoi që Athina të zhvillonte “kupolën” e saj kundër dronëve.
Në këtë kuptim, marrëveshja është pjesërisht produkt i një domosdoshmërie pragmatike, në një kohë kur shtetet po kërkojnë me shpejtësi zgjidhje ushtarake për kërcënimin në rritje nga dronët. Arabia Saudite, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, për shembull, po blejnë teknologji kundër dronëve nga Ukraina, një tjetër vend që mund t'i promovojë produktet e veta si teknologji të provuara në kushte reale lufte.
Pavarësisht disavantazhit të tij politik, Izraeli ka një avantazh praktik. Prej kohësh ai ushtron atë që mund të quhet “diplomaci e armëve”, duke përdorur industrinë e mbrojtjes si një trampolinë për të ndërtuar marrëdhënie më të thella dypalëshe me blerësit e mundshëm.
Faktori i dytë që qëndron pas marrëveshjes për “Mburojën e Akilit” lidhet me një tjetër shtyllë të hershme të strategjisë së madhe izraelite: “doktrinën e periferisë”.
Sipas kësaj doktrine, Izraeli duhet të zhvillojë marrëdhënie me shtetet dhe popujt joarabë në periferinë e Levantit, për të kundërbalancuar armiqësinë mes tij dhe fqinjëve të drejtpërdrejtë. Në themel të saj qëndron ideja se kërcënimet e përbashkëta mund të prodhojnë partneritete strategjike.
Dhe, në rastin e Izraelit dhe Greqisë, ky kërcënim i përbashkët është Turqia, sipas analizës së autorit.
Ironia është se vetë Turqia, si një shtet joarab dhe si porta lidhëse mes Lindjes së Mesme dhe Evropës, ishte partnerja e ngushtë e Izraelit në vitet e para të “doktrinës së periferisë”.
Në vitin 1949, Turqia u bë vendi i parë mysliman që njohu Izraelin. Në vitet që pasuan, Ankaraja dhe Tel Avivi zhvilluan marrëdhënie të fuqishme, por kryesisht të fshehta, në fushën e sigurisë.
Kjo funksionoi ashtu siç kishte synuar Izraeli, sepse hapi rrugën drejt marrëdhënieve dypalëshe gjithnjë e më publike dhe më të gjera. Ato vazhduan edhe pasi Partia për Drejtësi dhe Zhvillim, AKP, me orientim islamist, erdhi në pushtet në Turqi në vitin 2002.
Por marrëdhëniet mes dy vendeve u përkeqësuan në fund të vitit 2008, pasi Izraeli nisi një ofensivë në Rripin e Gazës. Mosmarrëveshjet e mëvonshme mbi politikat izraelite ndaj territoreve të pushtuara palestineze i zhbënë gradualisht lidhjet e thella mes dy vendeve.
Tregtia dypalëshe është rrëzuar që kur Ankaraja vendosi embargo ndaj Izraelit në vitin 2024. Mes dy vendeve nuk ka më fluturime të drejtpërdrejta.
Në qershor, presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se presioni i Shteteve të Bashkuara e kishte penguar Turqinë të hynte në luftën me Iranin në krah të Teheranit. Kjo mund të tingëllojë e sforcuar, por ilustron se Izraeli dhe Turqia jo vetëm që nuk bien dakord për shumë çështje gjeopolitike, por gjithnjë e më shumë e shohin njëri-tjetrin si rivalë, madje edhe si kërcënime.
Ajo që bie në sy është shpejtësia me të cilën Greqia ka mbushur boshllëkun.
Në të kaluarën, partneriteti i Tel Avivit me Ankaranë pengonte zhvillimin e marrëdhënieve më të ngushta me Athinën. Kjo nuk vlen më.
Në fund të vitit 2025, Izraeli, Qiproja dhe Greqia nënshkruan një “Plan të Përbashkët Veprimi”, i cili parashikon forcimin e bashkëpunimit ushtarak.
Energjia e ka përforcuar më tej këtë afrim strategjik. Zbulimi i rezervave të konsiderueshme të gazit në Mesdheun Lindor nxiti Izraelin, Greqinë dhe Qipron të bashkëpunonin për tubacionet dhe sigurinë detare.
Dhe, ashtu siç kishte ndodhur më parë me Turqinë, bashkëpunimi në fushën e sigurisë u pasua nga marrëdhënie më të gjera.
Rreth 744 mijë izraelitë vizituan Greqinë gjatë vitit 2025, krahasuar me rekordin prej 558 mijë turistësh izraelitë që kishin udhëtuar drejt Turqisë në vitin 2008.
Ndarja gjithnjë e më e dukshme e rajonit në blloqe konkurruese ka ndikuar gjithashtu në forcimin e marrëdhënieve Izrael-Greqi.
Në shkurt, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu hodhi idenë e një “aleance gjashtëkëndore”, ku do të përfshiheshin Izraeli, Greqia, Qiproja, India dhe vende të paidentifikuara arabe dhe afrikane.
Gjashtë muaj më vonë, Arabia Saudite, Turqia dhe Pakistani nënshkruan Marrëveshjen e Përbashkët të Mbrojtjes të Mekës. Kjo aleancë përkon në vija të përgjithshme me atë që komentuesit e kishin quajtur më herët “koalicioni islamik”.
Kjo është ende një dinamikë në zhvillim dhe bashkëpunimi mes vendeve të blloqeve të ndryshme është po aq i zakonshëm sa edhe mosmarrëveshjet brenda vetë këtyre blloqeve.
Megjithatë, zhvillimet tregojnë se kriza e besimit ndaj Shteteve të Bashkuara si garantues i sigurisë shtrihet përtej vendeve të Gjirit dhe kishte nisur përpara luftës së fundit me Iranin.
Ato paralajmërojnë gjithashtu vështirësi për politikëbërësit në Uashington, sepse shtetet që po konkurrojnë gjithnjë e më shumë mes tyre janë njëkohësisht aleate të Shteteve të Bashkuara.
Marrëveshja për “Mburojën e Akilit” është, në këtë mënyrë, shfaqja e re e një strategjie të vjetër izraelite, e përshpejtuar nga lufta SHBA-Izrael me Iranin.
Skepticizmi i opinionit publik mund t'i komplikojë marrëdhëniet mes Greqisë dhe Izraelit, por edhe marrëdhëniet izraelito-turke u thelluan për dekada pavarësisht qëndrimeve po aq negative të opinionit publik.
Me pak fjalë, në Mesdheun Lindor dhe më gjerë, zemërimi në rritje i opinionit publik ndaj politikave të Izraelit do të vazhdojë të bashkëjetojë në mënyrë të tensionuar me thellimin e bashkëpunimit të sigurisë në nivelin e elitave politike dhe ushtarake.
Ironia është se të njëjtat konflikte që kanë dëmtuar pozitën ndërkombëtare të Izraelit kanë rritur njëkohësisht vlerën e përvojës së tij ushtarake dhe të teknologjisë së tij të mbrojtjes. /Përshtatur nga "Al Jazeera"greqi izrael Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Tre orë përballë Putinit, përfn takimi në Kremlin; Witkoff dhe Kushner tani drejt Kievit 5 Shtator 2026, 22:4422:44Rajoni dhe Bota Le Pen më pranë se kurrë Elizesë, Franca kërkon njeriun që mund ta ndalë 5 Shtator 2026, 21:4521:45Rajoni dhe Bota Kongresmeni amerikan sulmon Vuçiçin: Po ndjek skenarin e Putinit për të mbajtur pushtetin 5 Shtator 2026, 21:2921:29Rajoni dhe Bota A do të marrë fund lufta? Nis takimi i Putinit me Kushner dhe Witkoff: Situata, mjaft e vështirë 5 Shtator 2026, 20:4720:47Rajoni dhe Bota Merz ngre alarmin para votimit: Nuk do ta lejojmë AfD-në të shkatërrojë Gjermaninë 5 Shtator 2026, 18:5918:59Rajoni dhe Bota Zelensky pranon armëpushimin 3-ditor të Putinit: Nuk sulmojmë, presim të bëjë edhe Moska të njëjtën gjë! 5 Shtator 2026, 18:2518:25Rajoni dhe Bota