Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump me CEO-t e kompanive teknologjike Kjo është koha jonë. E pezulluar mes shpejtësisë së pakrahasueshme të evolucionit teknologjik dhe regresit të vazhdueshëm të diskursit publik drejt kohëve që shpresonim se ishin pafundësisht të largëta... Në të njëjtën ditë kur Apple njoftoi iPhone Duo-n e saj revolucionar, Presidenti i Shteteve të Bashkuara njoftoi se, nëse amerikanët votojnë për republikanët, ai do t’i japë çdo qytetari pesë mijë dollarë.
Kjo është koha jonë. E pezulluar mes shpejtësisë së pakrahasueshme të evolucionit teknologjik dhe regresit të vazhdueshëm të diskursit publik drejt kohëve që shpresonim se ishin pafundësisht të largëta.
Është një këndvështrim që ndoshta na lejon ta kuptojmë më qartë këtë kaos të madh dhe shqetësues. Hendeku po zgjerohet gjithnjë e më shumë. Sa më gjithëpërfshirëse bëhet teknologjia, sa më shumë zëvendëson detyrat dhe aftësitë e njerëzve, sa më shumë merr kontrollin e komunikimit kolektiv dhe personal, sa më shumë duket e aftë që, përmes inteligjencës artificiale, të kapërcejë kufijtë e mendimit njerëzor, aq më infantile, e mjerueshme, groteske, arkaike dhe e zvogëluar si një bonsai bëhet politika.
Kompleksiteti u lihet kompanive të mëdha të teknologjisë, të cilat duhet të projektojnë teknologji gjithnjë e më të sofistikuara. Udhëheqësve botërorë, nga ana tjetër, u mbetet joshja fëminore e banalitetit, tundimi i ekstremizmit të papërpunuar dhe i egocentrizmit infantil, vallëzimi me sharrë elektrike apo vendosja e fytyrës së tyre në monedhën e dollarit. Gjëra që dikur do të kishin qenë të paimagjinueshme. Por pyetja është: përse këto marrëzi tolerohen dhe madje vlerësohen nga një pjesë e konsiderueshme e popullsisë, e cila vetëm njëzet vjet më parë, përpara telefonit inteligjent, do të kishte qeshur po të shihte udhëheqësit të bënin qoftë edhe një të mijtën e marrëzive të sotme?
Përgjigjja është se bota e re që po lind ka vendosur një ndarje të ngurtë rolesh. Politika duhet të bëhet shërbëtore, duke u marrë me gjëra të vogla, ndërsa gjigantët e teknologjisë vendosin se si do të jetë jeta njerëzore, nëse dhe si do të punojmë, çfarë do të dimë, sa të vetmuar do të jemi dhe sa të qëndrueshme do të jenë kushtet tona të ardhshme mjedisore. Madje edhe nëse do të ekzistojmë apo jo.
Brenda pak ditësh, taksitë pa timon kanë nisur të operojnë në Austin, ndërsa në Kinë po dalin në shitje, për treqind mijë dollarë, dronë të aftë për të transportuar njerëz. Amazon, duke përdorur të njëjtën teknologji fluturimi, tani po dërgon pakot e saj në shtëpi. Robotët po shiten me mijëra.
A interesohet dikush për vendet e punës që do të humbasin ata që drejtojnë mjetet e transportit publik, dërgojnë pako apo hapin qepenat e dyqaneve? Thuhet, me vetulla të ngritura, se në fund të fundit këto janë thjesht vende pune të panevojshme, të cilat teknologjia po i zëvendëson.
Por me çfarë pune do të mund ta sigurojnë jetesën këta njerëz, të nxjerrë nga tregu i punës prej teknologjisë, nëse makinat po i zëvendësojnë njerëzit kudo, madje edhe në profesione shumë krijuese?
Dhe a po merret dikush me evolucionin e inteligjencës artificiale, e cila tashmë është bërë inteligjencë e përgjithshme, domethënë, më e fuqishme se mendimi njerëzor?
Apeli i Komisionerit të Lartë të OKB-së për të Drejtat e Njeriut, një institucion që nacionalizmat e rinj do të donin ta shihnin të zhdukur, nuk ishte i mjaftueshëm. Ai u bëri thirrje shteteve kombëtare të ndërhyjnë përpara se inteligjenca artificiale e pakontrolluar të bëhet “një rrezik ekzistencial për njerëzimin”. Një kërkesë bujare dhe naive, duke pasur parasysh se ajo që dikur ishte fuqia më e madhe në botë ndodhet në duart e një fëmije tetëdhjetëvjeçar që prodhon sistematikisht luftëra dhe gënjeshtra, ndërsa aktorët e tjerë kryesorë të ekuilibrit global të pushtetit kanë rrëshqitur drejt sistemeve autokratike.
Ata nuk interesohen, sepse kohën e kanë të zënë duke vallëzuar në skenë, duke ekspozuar trupat e tyre si gjatë korrjes së grurit ose duke e paraqitur të keqen e botës në figurën e emigrantëve, duke bërë thirrje për atë që, siç tha kancelari gjerman për AfD-në, përbën një “spastrim etnik” të mirëfilltë.
Është më e lehtë të vësh në shënjestër të varfrit sesa të kesh guximin të rregullosh të fuqishmit e Big Tech-ut. Papa Leo XIV shkroi në enciklikën e tij “Magnifica Humanitas”: “Sot, nxitësit kryesorë të zhvillimit janë aktorë privatë, shpesh transnacionalë, të pajisur me burime dhe kapacitete ndërhyrjeje më të mëdha se ato të shumë qeverive. Fuqia teknologjike merr kështu një fytyrë të re, kryesisht ‘private’, dhe për këtë arsye bëhet edhe më e vështirë për t’u dalluar, qeverisur dhe orientuar drejt së mirës së përbashkët.”
Jacob Coxon, një nga programuesit e Anthropic, dha dorëheqjen nga puna me këto fjalë: “Njerëzit që zhvillojnë IA-në besojnë sinqerisht se ajo mund të na vrasë të gjithëve deri në fund të dekadës...”
A nuk mjafton kjo? Ata po flasin për vrasjen e të gjithëve, është përmendur, dhe kam shkruar për këtë në këto rubrika, edhe nga një prej matematikanëve më të rëndësishëm në botë. Sot po flasin ata që e njohin nga afër IA-në dhe janë të frikësuar nga shpejtësia e evolucionit të saj. Bill Gates ka dhënë një alarm dramatik dhe nobelisti Hinton ka thënë se IA-ja “si Terminatori mund të na eliminojë”.
Vetë themeluesi i Anthropic, Amodei, ka thënë se ritmi i zhvillimit të inteligjencës artificiale duhet të ngadalësohet, sepse “pa masa sigurie, ajo mund të pushtojë internetin brenda 6-12 muajsh”.
Diçka e tillë duhet të ngrejë alarmin në politikë. Obama dhe Sanders kanë treguar se e kuptojnë këtë. Evropa është përpjekur të rregullojë Big Tech-un për të përcaktuar një ekuilibër të mundshëm mes zhvillimit të nevojshëm teknologjik dhe cilësisë së jetës e lirisë së qytetarëve.
Meta është e gatshme të paguajë tetëmbëdhjetë miliardë dollarë për të zgjidhur një padi lidhur me nxitjen e varësisë tek të rinjtë, duke pranuar qartazi përgjegjësinë e saj, por refuzon të pranojë rregullat e vendosura nga politikanët dhe institucionet. Gjithçka ka një çmim, madje edhe nënshtrimi i një brezi ndaj makinave. Para, jo rregulla.
Evropa është sulmuar gjithashtu për këtë zgjedhje, për të mos hequr dorë nga roli i saj. Por nesër, nëse populistët e mbështetur nga fuqi të mëdha si Musk fitojnë, çfarë do të bëhet me kontinentin tonë? Ata e ndryshojnë botën, me para dhe bobina, sipas tekave të tyre.
A e kupton politika këtë? Dhe a e kupton edhe e majta se bota në të cilën vepron nuk është më ajo e shekullit XX? Dëgjojmë fjalime që duket se nuk janë të vetëdijshme për Ndryshimin e Madh, madje antropologjik, të kësaj epoke, e cila ka përmbysur punën, dijen dhe marrëdhëniet njerëzore si askush dhe asgjë më parë.
Ashtu si Achille Lauro, jo këngëtari, i cili në vitet 1950 shpërndante kartëmonedha të prera përgjysmë ose pako me makarona për të fituar vota, Trump, një njeri i konsumuar nga vaniteti, premton me dëshpërim para në këmbim të konsensusit. Ai garanton më kot një angazhim prej një trilion dollarësh dhe i trajton qytetarët e tij si subjekte që mund të blihen. Nuk është rastësi që Trump aktualisht po lufton kundër çdo plani të përgjegjshëm për rregullimin e inteligjencës artificiale, e kundërta e asaj që duhet të bëjë një politikan demokrat.
E megjithatë, nevoja për të vendosur kufizime dhe mbikëqyrje mbi Inteligjencën Artificiale, një mision i lartë, rikthen në vëmendje domosdoshmërinë e organizatave globale, të kundërtën e nacionalizmit të trashë të këtyre kohëve.
Jemi në kapitullin e fundit të barbarizimit të politikës, të paktën në Perëndim. Ne, qytetarët, jemi vetëm në kthetrat e lakmisë së atyre që kontrollojnë botën dhe të marrëzisë autoritare të atyre që, formalisht, e qeverisin atë.
Disa janë tepër të fortë, të tjerët tepër të dobët. Varet nga ndërgjegjja dhe guximi i njerëzve që të çlirohen nga këta zinxhirë. Ajo që nevojitet tani është një lëvizje e madhe globale denoncimi dhe propozimesh.
Për të shmangur, për fat të keq, nuk po e ekzagjerojmë, fundin e gjithçkaje./Përshtati “Pamfleti” nga “Corriere della Sera”teknologjkia frika politike Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota SHBA: Dërgesat sekrete të naftës përmes Hormuzit po rriten 14 Shtator 2026, 21:5821:58Rajoni dhe Bota CDU fiton zgjedhjet komunale në Saksoninë e Poshtme, AfD forcë e tretë 14 Shtator 2026, 21:2021:20Rajoni dhe Bota "I shërbeva me besnikëri Serbisë", Vuçiç zbulon datën e dorëheqjes nga posti i Presidentit 14 Shtator 2026, 21:1721:17Rajoni dhe Bota Lëvizje drejt uljes së tensioneve, Trump: Rusia dhe Ukraina kanë arritur marrëveshje 14 Shtator 2026, 20:4220:42Rajoni dhe Bota Lufta e naftës shpërthen në Gjirin Persik, Riadi nën goditje 14 Shtator 2026, 20:2620:26Rajoni dhe Bota Gjermania ngre “mburojën” në Baltik, 4.800 ushtarë pranë kufirit me Rusinë 14 Shtator 2026, 19:0319:03Rajoni dhe Bota