Për disa prej nesh, një gotë ujë, një filxhan çaj të ngrohtë ose një pije e fortë para gjumit është gjithçka që na nevojitet përpara se të na zërë gjumi në fund të ditës. Por, me 90 për qind të të rriturve që përjetojnë probleme me gjumin, sipas një raporti të vitit 2024, hyjnë në skenë pijet funksionale. Këto pije të cilave u janë shtuar përbërës që promovojnë shëndetin kanë pushtuar skenën e mirëqenies vitet e fundit. Twinings, Teapigs dhe Pukka janë vetëm disa nga markat që po e nxisin këtë prirje me “çajrat e gjumit”, të cilët përmbajnë përbërës që gjoja na ndihmojnë të na zërë gjumi. Dhe ne po i blejmë. Industria e pijeve funksionale tani vlerësohet në rreth 177 miliardë paund dhe pritet të arrijë në 254 miliardë paund deri në vitin 2030.Lexo edhe:Shkencëtarët zbulojnë 'çelësin' që forcon kockat dhe mund të luftojë osteoporozën Tregu i pijeve funksionale është i mbushur me kafe me magnez, çokollata të nxehta me ashwagandha dhe latte chai me kërpudha, me çmime që variojnë nga 10 deri në 40 paund e më shumë. Ato premtojnë të ndihmojnë në relaksim dhe të përmirësojnë cilësinë e gjumit, por a ia vlejnë paratë pijet funksionale të dedikuara për gjumin? Apo një filxhan Horlicks është po aq i dobishëm? Çfarë mendojnë ekspertët për pijet për gjumë? “Një çaj për gjumë ose përpjekja me këto suplemente para gjumit nuk ka asgjë të keqe, por sigurisht që ende nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se të gjithë duhet t’i provojnë këto për të rregulluar gjumin”, thotë Dr Lindsay Browning, psikologe e licencuar, neuroshkencëtare dhe autore e Navigating Sleeplessness. “Të gjithë duan një zgjidhje të shpejtë, kështu që publiku ka një nxitje të madhe për të paguar për diçka që reklamohet si një zgjidhje e shpejtë dhe e lehtë për gjumin”, shton ajo. “Pra, mund të pini një çaj të caktuar dhe të mendoni se ai do t’ju shërojë pagjumësinë, por realiteti është se nuk ka prova që sugjerojnë se këto pije do të kenë një ndikim të rëndësishëm në gjumë, krahasuar me trajtime rigoroze për pagjumësinë, si CBTI [terapia konjitive e sjelljes për pagjumësinë].” Dr Kat Lederle, specialiste e gjumit dhe ritmit cirkadian dhe autore e Sleep Sense, beson se çajrat e gjumit janë të dobishëm për t’u përfshirë në një rutinë të rregullt para gjumit, për t’i sinjalizuar trurit se është koha për të fjetur. “Zgjidhni një çaj ose pije që mezi prisni ta konsumoni para gjumit”, thotë ajo. “Bëjeni një ritual në mënyrë që të mos jetë vetëm çaji, por i gjithë organizimi dhe atmosfera që i lejon trupit dhe mendjes suaj të qetësohen dhe të relaksohen para gjumit.” Pra, edhe pse provat mbi efektivitetin e çajrave të gjumit mund të jenë të pamjaftueshme, ata mund të jenë gjithsesi një mënyrë qetësuese për ta përfunduar ditën. Thjesht mos prisni që të ofrojnë një kurë të menjëhershme për problemet tuaja me gjumin. “Për dikë me pagjumësi që ka nivele normale të magnezit në trup, marrja e një prej këtyre pijeve nuk ka gjasa të bëjë shumë, përveçse të krijojë një efekt të konsiderueshëm placebo”, shpjegon ajo. A janë pijet tradicionale po aq të dobishme? Po për ata prej nesh që preferojnë ta mbajnë gjërat të thjeshta dhe ta përfjnë ditën me një gotë ujë ose një filxhan çaj? Një përmbledhje e kryer nga studiues në Universitetin Columbia sugjeron një lidhje pozitive midis konsumit të produkteve të qumështit dhe cilësisë së gjumit. Në veçanti, të rriturit që merreshin më shumë me aktivitet fizik në kohën e lirë dhe konsumonin më shumë qumësht kishin gjumë më të mirë. Qumështi i lopës përmban triptofan “një aminoacid që përdoret në trup për të prodhuar serotoninën, e cila lidhet me prodhimin e melatoninës”, shpjegon nutricionistja Sophie Trotman. “Është vërtet i mirë kur bëhet fjalë për rregullimin e gjumit.” Horlicks dhe pijet e tjera me malt janë të pasura me vitamina dhe minerale, përfshirë kalciumin, magnezin dhe vitaminat B, të cilat mund të ndihmojnë në relaksim. Kur përzihen me qumësht, mund të ndihmojnë në përmirësimin e gjumit. “Thjesht duhet të jemi të vetëdijshëm se sa sheqer përmbajnë këto pije”, thotë Dr Browning. “Nëse kanë shumë sheqer, ose nëse zgjidhni një pije si çokollata e nxehtë, e cila përmban shumë sheqer, atëherë padyshim që nuk do të na ndihmojë të ndihemi të përgjumur.” Një filxhan Horlicks Original me 200 ml qumësht gjysmë të skremuar përmban 28,7 g karbohidrate, nga të cilat 19,2 g janë sheqerna – një të pestën e sasisë maksimale ditore të rekomanduar për një të rritur. Ndërkohë, një porcion çokollate të nxehtë për t’u pirë Cadbury Original përmban 20 g sheqerna. Dr Lederle thotë se një gotë e thjeshtë qumësht i ngrohtë ose një filxhan çaj mund të ngjallë një lidhje pozitive me fëmijërinë, e cila mund të ndihmojë psikologjikisht në relaksim dhe të kontribuojë në një gjumë të qetë. “Përveç përbërësve, mendoj gjithashtu se lidhja me një vend ose kujtim është e rëndësishme”, shpjegon ajo. “Nëse nuk ju pëlqen çaji i kamomilit, mos e detyroni veten ta pini. Nuk do t’ju ndihmojë të relaksoheni. Zgjidhni një çaj ose pije që mezi prisni ta konsumoni dhe që mund ta shtoni në rutinën tuaj të qetë para gjumit.” Dr Browning thotë se një gotë qumësht është “ideale” para gjumit. Ajo sugjeron ta pini të ngrohtë, pasi kjo mund të ndihmojë në rritjen e temperaturës së brendshme të trupit, gjë që ndihmon në nisjen e gjumit. “Ndonjëherë njerëzit nuk mund të flenë sepse janë të uritur”, shton ajo. “Dhe sigurisht, qumështi është ushqim. Pra, nëse pini një gotë qumësht të ngrohtë para se të flini, nuk do të jeni të uritur dhe do të ndiheni më të qetë dhe më të çliruar.” Ai është i pasur me proteina, kështu që do t’ju mbajë të ngopur gjatë gjithë natës, çka do të thotë se ka më pak gjasa të zgjoheni në mesnatë duke kërkuar me dëshpërim diçka për të ngrënë. Dhe, sigurisht, nuk mund të gaboni me një gotë ujë para gjumit, e cila ndihmon në parandalimin e dehidratimit dhe mbështet rregullimin e temperaturës. Shkenca pas përbërësve të çajrave për gjumë
1. Kamomili Në vitin 2018, Twinings lançoi në Mbretërinë e Bashkuar linjën e çajrave Superblends, e cila përfshinte një çaj për gjumë që përmbante kamomil, lule pasioni dhe rrënjë valeriane. Kamomili ka një histori të gjatë përdorimi për gjumin. Në fakt, kjo daton 2000 vjet më parë, deri në Romën e lashtë, kur rekomandohej për trajtimin e pagjumësisë. Sipas një studimi të vitit 2024 të publikuar në revistën Complementary Therapies in Medicine, ai mund të zvogëlojë numrin e zgjimeve dhe të ndihmojë njerëzit të qëndrojnë në gjumë, megjithëse nuk ndikoi në kohëzgjatjen ose efikasitetin e gjumit. “Kamomili përmban një antioksidant të quajtur apigeninë, i cili mund të ulë ankthin dhe nivelet e kortizolit, duke nxitur relaksimin”, thotë Trotman. “Ai gjithashtu mund të ndihmojë tretjen, gjë që mund të kontribuojë në një gjumë më të mirë duke reduktuar fryrjen e pakëndshme të barkut.” 2. Rrënja e valerianës Rrënja e valerianës është një ilaç bimor i fuqishëm që mund të ndihmojë në reduktimin e kohës që nevojitet për të rënë në gjumë, ndërsa lulja e pasionit mund të ndihmojë në lehtësimin e ankthit duke rritur nivelet e acidit gama-aminobutirik (GABA), një substancë kimike që truri prodhon për të ndihmuar në rregullimin e humorit. Megjithatë, shkenca që mbështet efektivitetin e këtyre ndihmave për gjumin është e kufizuar dhe çajrat nuk duhet të trajtohen si një zgjidhje e shpejtë për pagjumësinë dhe probleme të tjera të gjumit. 3. Magnezi Suplementet e magnezit kanë përjetuar një rritje të jashtëzakonshme të popullaritetit vitet e fundit, me Waitrose që raportoi një rritje prej 44 për qind të shitjeve në vitin 2023. Shkencëtarët dhe ekspertët e mirëqenies njësoj vlerësojnë përfitimet e ndryshme të këtij minerali, nga lehtësimi i ankthit deri te përmirësimi i stërvitjeve. Një studim i vitit 2024, i publikuar nga European Society of Medicine, sugjeron se ai mund të përmirësojë cilësinë dhe kohëzgjatjen e gjumit, si edhe humorin. Bisglicinati i magnezit, një suplement që përmban si magnez ashtu edhe aminoacidin glicinë, është shpesh një përbërës kryesor në pijet funksionale të natës. Dr Lederle thotë se magnezi sigurisht që mund të ndihmojë me gjumin, pasi lidhet me receptorët në tru për të nxitur një gjendje më të thellë relaksi. Megjithatë, ajo u bën thirrje njerëzve me probleme gjumi të mos i trajtojnë këto pije funksionale si “një pilulë gjumi” një pikëpamje që e ndan edhe Dr Browning. Megjithëse studimet kanë treguar se magnezi mund të jetë i dobishëm për gjumin, në përgjithësi kjo shihet më qartë kur njerëzit kanë tashmë mungesë të tij, shpjegon ajo. Prandaj, ndërsa mund të përmirësojë gjumin në mënyrë më të dukshme te ata që i rikthejnë nivelet e magnezit në sasinë “normale”, personat që tashmë kanë një nivel të mjaftueshëm kanë më pak gjasa të përjetojnë përfitime të tilla. 4. Magnolia Një tjetër përbërës i zakonshëm në pijet për gjumë është magnolia. Ajo gjendet në Bedtime Milk, pijen funksionale të Tom Parker Creamery, së bashku me rrënjën e valerianës, livandon dhe kamomilin. Një studim i vitit 2012, i publikuar në revistën Neuropharmacology dhe i kryer te minjtë, zbuloi se magnololi një polifenol në lëvoren e magnolisë, mund të ndihmojë në nxitjen dhe përmirësimin e gjumit. Megjithatë, kërkimet gjithëpërfshirëse mbi përbërës të tjerë të zakonshëm të pijeve funksionale, si ashwagandha dhe kërpudhat reishi, mungojnë. Ndërsa një studim i vitit 2021, i publikuar në Journal of Ethnopharmacology, zbuloi se ekstraktet e ashwagandhës mund të përmirësojnë cilësinë e gjumit, veçanërisht te personat që vuajnë nga pagjumësia, studiuesit thanë se nevojiten prova të mëtejshme klinike për ta përgjithësuar këtë rezultat. Cila është pija më e mirë për të pirë para gjumit?
1. Qumështi Qumështi ka pak sheqer, është i pasur me proteina dhe përmban shumë triptofan, të gjitha këto kontribuojnë në një gjumë nate më të rehatshëm. Nëse ideja e një gote qumësht para gjumit nuk ju duket aspak tërheqëse, mund ta përzieni me çajin tuaj të preferuar pa kafeinë. 2. Uji Uji do të jetë gjithmonë pija më e mirë për t’u konsumuar në çdo kohë të ditës, përfshirë para gjumit. Ai parandalon dehidratimin dhe mbështet rregullimin e temperaturës, duke çuar në një gjumë më të qetë. Vetëm sigurohuni që të mos pini shumë para gjumit, në mënyrë që të shmangni një udhëtim në tualet në mesnatë. 3. Çaji i kamomilit Trotman vlerëson përfitimet e një filxhani qetësues me çaj kamomili para gjumit. Efektet e tij relaksuese janë provuar shkencërisht dhe përfshirja e tij në një rutinë të rregullt mund të ndihmojë në sinjalizimin e trurit se është koha për t’u qetësuar në mbrëmje./TheTelegraph