Henry Kissinger Ishte një nga “profecitë” që la Henry Kissinger pak para vdekjes. Ai, që kishte menaxhuar negociatat me Moskën mbi arsenalet bërthamore dhe afrimin mes Nixonit dhe Maos, në vitet e fundit të jetës shkroi edhe për rreziqet e inteligjencës artificiale në fushën e luftës dhe më gjerë... Plaku i Madh i gjeopolitikës së shekullit të njëzetë kishte kuptuar diçka rreth inteligjencës artificiale: ashtu si një armë e shkatërrimit në masë, ajo kërkon një marrëveshje të madhe midis superfuqive për të shmangur më të keqen.
Ishte një nga “profecitë” që la Henry Kissinger pak para vdekjes. Ai, që kishte menaxhuar negociatat me Moskën mbi arsenalet bërthamore dhe afrimin mes Nixonit dhe Maos, në vitet e fundit të jetës shkroi edhe për rreziqet e inteligjencës artificiale në fushën e luftës dhe më gjerë. Historiani britanik dhe biografi i Kissingerit, Niall Ferguson, rikthehet te kjo çështje në një analizë për “The Free Press”.
Ferguson shqyrton zhvillimet e fundit në atë që e quan “paniku i madh i inteligjencës artificiale”, pa minimizuar arsyet e alarmit, por edhe pa përqafuar të gjitha skenarët apokaliptikë.
Dario Amodei, CEO i Anthropic, ka bërë thirrje për një ngadalësim të garës për përmirësimin e aftësive të modeleve. Arsyetimi i tij është se IA mund të ndihmojë në kurimin e kancerit, por gjithashtu mund të lehtësojë sulme kibernetike në shkallë të gjerë ose akte bioterrorizmi. Prej këtej vjen edhe thirrja për “vlerësues të pavarur” brenda kompanive të mëdha, standarde të përbashkëta sigurie mes vendeve demokratike dhe, nëse është e mundur, koordinim edhe me qeveritë autoritare.
Por nuk mungojnë tekno-optimistët, të cilët besojnë se propozimet për ngadalësim janë të gabuara ose fshehin interesa të tjera. Kritikët argumentojnë se rregullimi mund të përqendrojë edhe më shumë pushtet në duart e kompanive të mëdha të teknologjisë dhe qeverive.
Megjithatë, disa zhvillime meritojnë vëmendje. Anthropic ka raportuar se aktorë keqdashës po përdorin inteligjencën artificiale në fazat e sulmeve kibernetike, duke i bërë ato gjithnjë e më autonome. OpenAI ka pranuar se disa përdorues u kanë kërkuar modeleve të saj ndihmë lidhur me prodhimin e armëve biologjike. Llogaritë e përfshira janë mbyllur.
Një tjetër shqetësim lidhet me “agjentët” e inteligjencës artificiale, sisteme që nuk kufizohen vetëm në përgjigjen ndaj pyetjeve, por mund të veprojnë në mënyrë autonome për të përfunduar misione komplekse. Një episod i përshkruar në material lidhet me platformën Hugging Face, ku agjentë të IA-së të projektuar për të vepruar të izoluar nga njëri-tjetri arritën të komunikonin dhe të koordinoheshin. Bashkëthemeluesi i DeepMind, Mustafa Suleyman, e cilësoi episodin si një dështim kontrolli dhe një rast të sjelljes emergjente “të një tufe” nga agjentët e inteligjencës artificiale.
Kësaj i shtohet raporti i Anthropic mbi keqpërdorimin e modeleve të saj. Dokumenti identifikon fusha të ndryshme abuzimi, mes tyre operacionet kibernetike, operacionet e ndikimit, mbikëqyrjen, mashtrimet, keqpërdorimin biologjik dhe zhvillimin e armëve konvencionale. Në raport përmenden raste që kompania ua atribuon aktorëve të lidhur me Rusinë, Kinën dhe Iranin.
Një faktor tjetër është i ashtuquajturi vetëpërmirësim rekursiv: mundësia që modelet, në një fazë të ardhshme, të jenë në gjendje të përmirësojnë në mënyrë autonome aftësitë e tyre, pa ndërhyrjen e inxhinierëve njerëzorë. Në një skenar të tillë, rastet e mospërputhjes mes objektivave njerëzore dhe sjelljes së sistemeve mund të bëhen më të shpeshta dhe më të vështira për t’u kuptuar.
Problemi bëhet edhe më kompleks për shkak të rivalitetit mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Një regjim rregullator i miratuar vetëm në SHBA mund të rezultojë joefektiv nëse Kina nuk u nënshtrohet kufizimeve të ngjashme. Pekini, nga ana e tij, ka folur publikisht për nevojën e ligjeve, rregulloreve dhe sistemeve të monitorimit që do të siguronin se IA mbetet nën kontrollin e njeriut. Në të njëjtën kohë, kompanitë kineze vazhdojnë garën për zhvillimin e modeleve gjithnjë e më të avancuara.
Pikërisht këtu rikthehet ideja e Kissingerit për një kontroll ndërkombëtar mbi inteligjencën artificiale, të ngjashëm me atë të zhvilluar gjatë Luftës së Ftohtë për armët bërthamore. Paralelja ka logjikën e vet: marrëveshjet për mospërhapjen dhe armët strategjike u mbështetën te mekanizma të kontrollit dhe verifikimit të ndërsjellë.
Problemi është se verifikimi i një shkeljeje në fushën e inteligjencës artificiale është shumë më i vështirë sesa në rastin e armëve bërthamore, për shkak të natyrës së shpërndarë dhe jomateriale të teknologjisë.
Një model tjetër mund të jetë Konventa për Armët Biologjike, e nënshkruar në vitin 1972 dhe në fuqi që prej vitit 1975. Megjithëse mungesa e një mekanizmi të fortë zbatimi nuk ka penguar çdo shkelje, konventa arriti të krijojë një tabu të njohur ndërkombëtarisht kundër armëve biologjike.
Prej këtej lind edhe ideja e një konvente ndërkombëtare që do të përcaktonte kufij për përdorimet vdekjeprurëse të inteligjencës artificiale. Abuzimet e dokumentuara deri tani mund të shërbejnë si pikënisje për përcaktimin e atyre përdorimeve që shtetet do të angazhoheshin t’i ndalonin./Përshtati "Pamfleti" nga "Corriere della Sera" kissinger ai Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Dënimi i ish-krerëve të UÇK-së, reagon SHBA: Respektojeni vendimin e gjykatës 16 Shtator 2026, 15:5315:53Rajoni dhe Bota “Kemi vendosur armë në hapësirë”, SHBA 'kërcënon' Rusinë dhe Kinën: Janë gati për përdorim! 16 Shtator 2026, 15:3815:38Rajoni dhe Bota Vuçiç ikën, Vuçiç vjen! 16 Shtator 2026, 15:1915:19Rajoni dhe Bota Nga Guardian te Reuters dhe Al Jazeera, vendimi i Hagës për ish liderët e UÇK-së bën xhiron e mediave botërore 16 Shtator 2026, 13:4513:45Rajoni dhe Bota Evropa rishikon arkitekturën e sigurisë, Von der Leyen propozon Këshill të ri me Kanadanë dhe Britaninë 16 Shtator 2026, 13:1313:13Rajoni dhe Bota Nga Lufta e Ftohtë te ajo biologjike me AI, doktrina amerikane përballë provës së re 16 Shtator 2026, 13:0313:03Rajoni dhe Bota