Recep Tayyip Erdogan Pas dekadash konflikti, Ankaraja po sinjalizon një kthesë ndaj çështjes kurde. Por pas retorikës së paqes fshihet një pyetje më e madhe: A po kërkon Erdogan një zgjidhje për konfliktin apo një mënyrë për të konsoliduar pushtetin? Pas Luftës së Parë Botërore, gjenerali turk Mustafa Kemal, i cili në vitin 1915 kishte mposhtur aleatët në Betejën e Galipolit, u përball me një pengesë të madhe. Traktati i Sèvres-it e kishte copëtuar Perandorinë Osmane, ndërsa Anglia, Franca, Greqia dhe Italia kishin pushtuar territoret e saj.
Në majin e vitit 1919, qeveria osmane e dërgoi Kemalin në Anadoll për të mbikëqyrur shpërbërjen e ushtrisë sipas kushteve të traktatit. Por ai e shfrytëzoi këtë mundësi për të organizuar rezistencën dhe për të nisur luftën çlirimtare turke.
Si rezultat, forcat e huaja u dëbuan nga Turqia, proces që kulmoi me nënshkrimin e Traktatit të Lozanës në vitin 1923, i cili përcaktoi kufijtë e shtetit të ri turk. Mustafa Kemal, i njohur më vonë si Atatürk, “Babai i Turqve”, u përball me sfidën e krijimit të një identiteti të ri kombëtar mbi rrënojat e Perandorisë Osmane.
Megjithatë, reformat e tij laike, si heqja e kalifatit dhe e ligjit të sheriatit, u përballën me kundërshtim të ashpër, duke çuar në rebelimin e Shejh Saidit në vitin 1925 dhe në forcimin e nacionalizmit kurd. Në këtë periudhë ndodhi edhe masakra e Dersimit, midis viteve 1937 dhe 1938.
Kërkesa për krijimin e një shteti të pavarur kurd shpërtheu në vitin 1984, me rebelimin e armatosur të udhëhequr nga Abdullah Öcalan dhe Partia e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK). Kjo revoltë shkaktoi zhvendosjen e rreth 1-3 milionë kurdëve dhe shkaktoi mbi 40 mijë viktima.
Öcalan u kap nga forcat turke në vitin 1999. Në vitin 2005, në një fjalim historik në Diyarbakır, qytetin kryesor të juglindjes së banuar nga kurdët, kryeministri i atëhershëm Recep Tayyip Erdogan iu drejtua komunitetit kurd dhe pranoi hapur se Turqia kishte një problem me kurdët.
Në prapaskenë, gjatë “Procesit të Oslos” (2008-2011), vijuan përpjekjet për dialog, ndërsa në vitin 2013 u arrit një armëpushim. Në fund të shkurtit 2015, qeveria e Partisë së Drejtësisë dhe Zhvillimit (AKP) dhe partia prokurde HDP (Partia Demokratike e Popujve) negociuan Marrëveshjen e Dolmabahçes, një plan paqeje me 10 pika që hapte rrugën drejt një zgjidhjeje politike.
Por, në një mbledhje të partisë muajin pasues, lideri i HDP-së, Selahattin Demirtaş, deklaroi tri herë se partia e tij nuk do ta mbështeste Erdoganin për president. Pas suksesit të HDP-së në zgjedhjet parlamentare, ku fitoi 80 nga 550 vendet dhe AKP-ja humbi shumicën, Erdogan i hodhi poshtë marrëveshjet.
Në korrik të po atij viti, në një lëvizje të befasishme, Erdogan i ofroi presidentit amerikan Barack Obama përdorimin e bazës ajrore të Incirlikut, ndërsa ringjalli luftën kundër kurdëve, duke shkaktuar shkatërrime të mëdha dhe humbje të shumta njerëzore.
Pasi kryebashkiaku i Stambollit, Ekrem İmamoğlu, u pengua të kandidonte në zgjedhjet presidenciale të vitit 2023, Erdogan fitoi sërish në një balotazh, ndërsa kandidati i Partisë Republikane Popullore (CHP), Kemal Kılıçdaroğlu, e ndihmoi në mënyrë të tërthortë. Megjithatë, suksesi i CHP-së në zgjedhjet vendore të vitit 2024, nën udhëheqjen e Özgür Özelit, i tregoi Erdoganit se gjërat kishin ndryshuar. Qeveria ka reaguar duke ndërmarrë masa ndaj 41 bashkive të CHP-së, me arrestime dhe pezullime të kryebashkiakëve të tyre.
Arrestimi i İmamoğlu-së në mars të vitit 2024, nën akuza të shumta, dhe vendimi i gjykatës në maj për të zëvendësuar Özgür Özelin me Kılıçdaroğlu-në, duken si masa parandaluese për t’i siguruar Erdoğanit një mandat tjetër.
Por në korrik, Özel themeloi Partinë e Re (YP), e cila, me 91 mandate nga 600 të parlamentit, u bë forca e dytë më e madhe në vend dhe një kërcënim serioz për Erdoğanin. Për këtë arsye, tani po ndërmerren hapa për t’i hequr Özelit imunitetin parlamentar, si hap i parë drejt një procesi gjyqësor kundër tij.
Në tetor të vitit 2024 ndodhi një lëvizje e papritur drejt pajtimit me kurdët. Devlet Bahçeli, kryetari i Partisë së Lëvizjes Kombëtare (MHP), aleatit të AKP-së në Aleancën e Popullit, kaloi në anën tjetër të sallës së parlamentit dhe i shtrëngoi dorën liderit të Partisë së Barazisë dhe Demokracisë së Popujve (DEM), pasardhëse e HDP-së.
Më pas, delegacionet u takuan me Abdullah Öcalan në ishullin-burg të İmralıt dhe Bahçeli i kërkoi Öcalanit t’i bënte thirrje PKK-së që të hidhte armët. Dhe Öcalan e bëri këtë thirrje. Në korrik të vitit të kaluar, në qytetin Sulejmanije të Kurdistanit irakian, 30 luftëtarë të PKK-së dorëzuan armët në një ceremoni simbolike, të cilën Erdoğan e përshëndeti si agimin e “Turqisë pa terror”.
Në gusht të vitit të kaluar u formua një komision parlamentar për të mbikëqyrur procesin e çarmatimit të PKK-së. Kryetari i grupit parlamentar të AKP-së, Abdullah Güler, njoftoi se ishin zhvilluar 18 takime me pjesëmarrjen e Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MIT) dhe të ministrive të Jashtme, Brendshme, Drejtësisë dhe Mbrojtjes.
Ata punuan ngushtë me MHP-në dhe DEM-in dhe, më 5 gusht, projektligji “Për Forcimin e Solidaritetit Kombëtar dhe Integrimit Social”, i quajtur edhe ligji kornizë, iu paraqit parlamentit. Fillimisht, 367 deputetë firmosën projektligjin, dhe tri ditë më vonë, Komisioni i Drejtësisë e miratoi atë pas një debati 18-orësh.
Më 10 gusht, Asambleja e Përgjithshme e Parlamentit e miratoi ligjin me 467 vota pro, kryesisht nga radhët e AKP-së, MHP-së dhe DEM-it. Në thelb, 12 nenet e këtij ligji parashikojnë një amnisti të kushtëzuar për një pjesë të anëtarëve të PKK-së.
Por, së pari, Këshilli i Sigurisë Kombëtare duhet të konfirmojë se PKK-ja i ka ndërprerë të gjitha aktivitetet dhe ka dorëzuar armët dhe municionet. Përjashtohen ata që kanë kryer vrasje me dashje ose krime të rënda para qershorit 2005 dhe që dënohen me burgim të përjetshëm ose burgim të përjetshëm.
Pra Öcalan dhe udhëheqja e lartë e PKK-së nuk përfitojnë nga amnistia. Pjesa tjetër do të përfitojë një periudhë prove, ndërsa një bord qeveritar dhe komisioni parlamentar do të mbikëqyrin zbatimin e ligjit.
Özgür Özel, lideri i Partisë së Re (YP), e kritikoi ligjin për faktin se nuk prek shkaqet rrënjësore të çështjes kurde. Edhe pse votoi pro “për t’i hapur rrugën të ardhmes së Turqisë”, ai ua la në dorë anëtarëve të partisë të vendosnin vetë.
Pesëdhjetë e katër deputetë të YP votuan kundër. Kryebashkiaku i Ankarasë, Mansur Yavaş, i cili shihet si rival i Erdoğanit, shkroi se paqja e vërtetë nuk arrihet vetëm përmes miratimit të një ligji. Sipas tij, themelet e paqes janë drejtësia, shteti i së drejtës, besimi dhe pajtimi shoqëror.
Problemi më i madh i Turqisë, tha ai, është se qytetarët kanë humbur besimin te shteti dhe te drejtësia. Müsavat Dervişoğlu, kryetari i Partisë së Mirë (İYİ), e cila u nda nga MHP-ja dhe votoi unanimisht kundër ligjit, e artikuloi qartë thelbin e çështjes.
Ai argumentoi se qëllimi kryesor i projektligjit është të sigurojë presidencën e përjetshme të Erdoğanit. Dhe ai nuk është i vetmi që mendon kështu. Al-Monitor ka vënë në dukje se AKP-ja dhe MHP-ja së bashku kanë 323 vende.
Por me mbështetjen e DEM-it, që ka 56 vende, ato mund të kapërcejnë pragun prej 360 votash, gjë që do t’u mundësonte të shpallnin zgjedhje të parakohshme. Nëse ia dalin, Erdogan do të mund të siguronte një mandat të tretë presidencial.
Por fakti që disa kryebashkiakë të DEM-it janë arrestuar dhe zëvendësuar me administratorë të emëruar nga qendra që nga zgjedhjet e vitit 2024 ngre pikëpyetje mbi mbështetjen e DEM-it për Erdoganin.
Nga ana tjetër, kryetari i parlamentit, Numan Kurtulmuş, i cili ka nisur pushimet verore deri më 1 tetor, thotë se tani ekziston baza për të hartuar një kushtetutë të re, “civile”, që do të zëvendësonte atë të vitit 1982, të miratuar pas grushtit të shtetit ushtarak të vitit 1980. Nëse 400 deputetë votojnë pro, ndryshimi do të mund të miratohej. Por këtu qëndron edhe paradoksi. Ndërsa Erdogan pretendon se ligji i ri do të sjellë një Turqi pa terror, që nga viti 2015, 394.090 persona janë dënuar në bazë të ligjeve kundër terrorizmit dhe numri vazhdon të rritet.
Turqia ka goditur sistematikisht avokatët, veçanërisht ata që mbrojnë të drejtat e njeriut. Vitin e kaluar, Erdogan deklaroi se një Turqi pa terror do ta çonte ekonominë në nivele të reja.
Por kjo mund të tingëllojë si një shaka e hidhur për miliona familje turke të rrënuara nga keqmenaxhimi ekonomik dhe inflacioni shkatërrues, të cilat përveç kësaj, po përballen edhe me erozionin e mëtejshëm të demokracisë turke./Përshtati "Pamfleti", nga “National Interest” erdogan kurdet Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Pete Hegseth dhe “engjëlli i tij mbrojtës”, roli i gruas në prapaskenën e vendimeve 21 Gusht 2026, 18:3218:32Rajoni dhe Bota Teherani sinjalizon fundin e luftës: Ka ardhur koha, jemi në pozicion force! 21 Gusht 2026, 18:2518:25Rajoni dhe Bota Panik në Suedi, agresori hyn me hanxhar në një shkollë dhe plagos disa persona! 21 Gusht 2026, 17:5017:50Rajoni dhe Bota Turqia lëshoi urdhër-arrest ndaj tij, Netanyahu sulmon Erdoganin: Diktator antisemit 21 Gusht 2026, 17:1917:19Rajoni dhe Bota Rusia po ndryshon strategji kundër Perëndimit, teksa Evropa nuk është gati 21 Gusht 2026, 15:1015:10Rajoni dhe Bota Turqia lëshon urdhër arresti ndërkombëtar për Benjamin Netanyahun 21 Gusht 2026, 14:4914:49Rajoni dhe Bota