Populizmi nacionalist s’mundet dot me rregulla xhentëlmenësh!... Zgjedhjet në Izrael / Opozita izraelite nuk mund ta largojë Benjamin Netanyahun nga pushteti pa bashkëpunuar me partitë arabe. Kryeministri e di këtë dhe do të përdorë çdo marifet politik për të qëndruar në detyrë. Rezultati i zgjedhjeve, dëshmon se kundërshtimi i populistëve nacionalistë kërkon jo vetëm alternativa politike, por edhe vendosmërinë për të mos luajtur sipas rregullave që imponojnë ata. Rezultati i zgjedhjeve të fundit në Izrael, ngjan më shumë me një paradoks politik sesa me një fitore apo humbje të qartë: Si mund të përmbajë një fitore edhe humbjen, dhe një humbje të hapë rrugën për një fitore tjetër?
Pikërisht kjo është dilema që prodhoi rezultati i zgjedhjeve të kësaj jave. Pavarësisht paqartësive për formimin e qeverisë së ardhshme, ai ofron mësime të rëndësishme për Izraelin dhe për të gjithë ata që përballen me populizmin nacionalist kudo në botë.
Benjamin Netanyahu ka pësuar një humbje të rëndë, por njëkohësisht ka ende shanse reale për të qëndruar kryeministër dhe për të zgjatur një karrierë që e ka mbajtur në krye të qeverisë izraelite, me ndërprerje, për më shumë se 19 nga 30 vitet e fundit.
Humbja është e pamohueshme. Koalicioni qeverisës, që përpara zgjedhjeve kontrollonte 68 nga 120 mandatet e Knessetit, ka rënë në vetëm 53, shumë larg 61 mandateve të nevojshme për shumicën parlamentare. Ndërkohë, partitë kundërshtare të Netanyahut kanë siguruar së bashku 67 vende.
Megjithatë, kryeministri nuk sillet si një politikan i mundur. Ai e di se kundërshtarët e tij, pavarësisht shumicës numerike, e kanë shumë të vështirë të krijojnë një qeveri të përbashkët. Nëse dështojnë, një ose dy parti mund të shkëputen dhe t’i bashkohen një qeverie të ashtuquajtur të unitetit kombëtar, por nën drejtimin e vetë Netanyahut. Alternativa tjetër janë zgjedhjet e parakohshme, nga të cilat, sipas shumë analistëve, ai mund të dalë edhe më i fortë.
Problemi i opozitës nuk është matematikor, por politik dhe ideologjik. Një pjesë e madhe e mandateve anti-Netanyahu, u fituan nga partitë që përfaqësojnë rreth një të pestën e qytetarëve izraelitë, të cilët janë palestinezë me shtetësi izraelite.
Kjo ishte surpriza më e madhe e zgjedhjeve, pjesëmarrja rekord e qytetarëve arabë. Ndryshe nga zgjedhjet e mëparshme, kur pjesëmarrja e hebrenjve izraelitë ishte dukshëm më e lartë, këtë herë në komunitetet palestineze ajo arriti në 80 për qind.
Partitë arabe siguruan gjithsej 19 mandate, një rekord historik. Pa mbështetjen e tyre, opozita nuk mund të formojë qeverinë. Për herë të parë pas një kohe të gjatë, politikanët palestinezë janë bërë përcaktues të fatit të pushtetit në Izrael.
Në teori, zgjidhja duket e thjeshtë: partitë hebraike që kundërshtojnë Netanyahun duhet të bashkohen me partitë arabe për ta larguar atë nga pushteti. Por një aleancë e tillë, do të thyente një tabu të vjetër në historinë politike të Izraelit.
Partitë e drejtuara nga hebrenjtë, kanë shmangur tradicionalisht bashkëpunimin me partitë arabe, të cilat në një pjesë të madhe identifikohen si kundërshtare ose jokonformiste ndaj sionizmit dhe përkufizimit të Izraelit si shtet hebraik.
Nga ana tjetër, edhe partitë arabe kanë bojkotuar pjesëmarrjen në qeveri, për të mos legjitimuar një sistem që e konsiderojnë diskriminues. Një përjashtim ndodhi në vitin 2021, kur qeveria e ndryshimit përfshiu partinë islamike Raam. Por pas masakrave të Hamasit më 7 tetor 2023, kjo tabu u rikthye edhe më e fortë.
Netanyahu e shndërroi pjesëmarrjen politike të qytetarëve palestinezë në një argument për të delegjitimuar kundërshtarët e tij. Ai i paraqiti politikanët arabë si aleatë të heshtur të Hamasit, duke nxitur një klimë armiqësie që u përforcua nga racizmi i hapur i aleatëve të tij në koalicion, Itamar Ben-Gvir dhe Bezalel Smotrich.
Gjatë fushatës, mesazhi i Netanyahut ishte i qartë: kundërshtarëve të tij nuk mund t’u besohet, sepse në fund do të bashkëpunojnë me “arabët”. Pas zgjedhjeve, ai dhe aleatët e tij e përshkallëzuan retorikën, duke pretenduar se pjesëmarrja e lartë e palestinezëve përbënte “vjedhje të zgjedhjeve”.
Të enjten, Netanyahu shkoi edhe më tej, duke pretenduar se Katari kishte paguar qytetarët palestinezë të Izraelit për të votuar, me synimin për të vënë në dyshim legjitimitetin e të gjithë procesit zgjedhor.
Gabimi i opozitës ishte se, në vend që të kundërshtonte këtë logjikë dhe të mbronte parimin se çdo votë ka të njëjtën vlerë, pavarësisht nëse i përket një qytetari hebre apo arab, shumica e partive iu nënshtruan presionit.
Ato premtuan se nuk do të formonin koalicion me partitë arabe, ose të paktën jo me ato që konsiderohen më radikale se Raam. Tani janë të bllokuara në një kurth politik. Edhe mbështetja e Raam-it mund të mos mjaftojë për të siguruar 61 mandatet e nevojshme, nëse nuk arrijnë të shkëpusin disa deputetë nga kampi i Netanyahut, ndoshta nga partitë ultraortodokse.
Mësimi kryesor për Izraelin, është se opozita hebraike duhet të pranojë një realitet që prej kohësh ka refuzuar ta shohë: ajo nuk përbën më shumicën politike të vendit. Siç më tha Aluf Benn, kryeredaktor i gazetës liberale “Haaretz”, votuesit hebrenj në Izrael kanë qenë kryesisht të orientuar nga e djathta prej dekadash.
Kjo do të thotë se opozita nuk mund ta fitojë pushtetin e vetme. Këto zgjedhje ishin mundësia ideale për të mposhtur Netanyahun. Ai ishte në pikën më të ulët politike pas katastrofës së 7 tetorit, nën drejtimin e të cilit ndodhi dita më tragjike në historinë e Izraelit.
Premtoi shkatërrimin e Hamasit, por Gaza përfi në rrënoja, me dhjetëra mijëra të vrarë, ndërsa Izraeli pësoi një goditje të rëndë në imazhin dhe pozitën e tij ndërkombëtare. Përballë tij qëndronte Gadi Eisenkot, ish-gjeneral i dekoruar, me origjinë nga shtresa punëtore mizrahi, i konsideruar si një njeri i ndershëm dhe i përgjegjshëm.
Ai kishte humbur edhe vetë djalin në luftën e Gazës dhe dukej si kandidati ideal për të tërhequr votuesit që tradicionalisht i kanë qëndruar larg opozitës. Por as kjo nuk mjaftoi. E vetmja rrugë për të fituar është bashkëpunimi me qytetarët palestinezë të Izraelit.
Ashtu si demokratët në SHBA, të cilët nuk kanë fituar shumicën e votës së bardhë që nga viti 1964 dhe nuk mund të fitojnë presidencën pa mbështetjen e afroamerikanëve. Dhe kjo kërkon shumë më tepër se një marrëveshje të përkohshme për ndarjen e pushtetit.
Kërkon ndryshim të thellë kulturor dhe politik, si dhe përballje me diskriminimin dhe pabarazinë sistematike që kanë shoqëruar shtetin izraelit që nga themelimi. Ndërkohë, në territoret e pushtuara pas vitit 1967, miliona palestinezë vazhdojnë të mos kenë as të drejtën e votës në zgjedhjet izraelite.
Por mësimi nuk vlen vetëm për Izraelin. Ai u drejtohet të gjithë atyre që përballen me populistët nacionalistë, nga Donald Trump në SHBA te Marine Le Pen në Francë dhe Nigel Farage në Britani.
Së pari, kundërshtarët e populizmit nuk duhet të pranojnë kushtet dhe kornizat politike që imponon pala tjetër. Ky ishte gabimi themelor i opozitës izraelite.
Së dyti, nuk mjafton të kritikosh qeverinë dhe të kundërshtosh politikat e saj. Populistët nacionalistë dinë të ndërtojnë narrativa bindëse dhe kundërshtarët e tyre duhet të ofrojnë një alternativë po aq të fuqishme.
Së treti, duhet të tregojnë të njëjtën vendosmëri si ata që synojnë të mposhtin. Shumë shpesh, kundërshtarët e tyre vazhdojnë të luajnë sipas rregullave të xhentëlmenëve, ndërkohë që përballë kanë njerëz që nuk njohin asnjë kufi.
Netanyahu nuk ka asnjë skrupull. Ai është i gatshëm të kalojë çdo vijë të kuqe dhe të bëjë çdo pazar politik për të mbajtur pushtetin. Dhe një kundërshtar i tillë, mund të mposhtet vetëm nga ata që kanë të njëjtën vendosmëri për t’ia marrë atë./Pamfleti nga “The Guardian”zgjedhjet në izrael mësimi i hidhur Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Rrezik për një luftë të re mes SHBA-së dhe Iranit, vendet e Gjirit në alarm për përshkallëzim ushtarak 2 Nëntor 2026, 13:3913:39Rajoni dhe Bota Trump dhe Netanyahu përplasen për Iranin, kryeministri izraelit kërkon sulme të menjëhershme 2 Nëntor 2026, 12:1912:19Rajoni dhe Bota Jep dorëheqjen kryeministri i Belgjikës, Bart De Wever 2 Nëntor 2026, 11:5711:57Rajoni dhe Bota Kapet mbi 10 ton kokainë në Spanjë, dyshohet se droga i përket një grupi kriminal shqiptar 2 Nëntor 2026, 11:5611:56Rajoni dhe Bota Sulm kibernetik ndaj supermarketeve në Suedi, temperaturat në frigoriferë arrijnë deri në 50 gradë Celsius 2 Nëntor 2026, 11:4211:42Rajoni dhe Bota Moti i keq godet Italinë, alarm portokalli për përmbytje; mbyllen shkollat në disa qytete 2 Nëntor 2026, 11:0011:00Rajoni dhe Bota