Marianne Faithfull / Dokumentari “Broken English”, me paraqitjen e fundit filmike të këngëtares britanike, hap sot edicionin e 24-t të festivalit In-Edit në Barcelonë. Programi përfshin 70 dokumentarë për figura dhe grupe që kanë ndryshuar historinë e muzikës, nga David Bowie dhe Pulp te Earth, Wind & Fire. In-Edit Barcelona 2026 hap sot, më 29 tetor, edicionin e 24-t në kinematë Mooby Aribau të Barcelonës. Festivali do të zgjasë deri më 8 nëntor dhe do të paraqesë 70 dokumentarë, të ndarë në tetë seksione. Organizatorët kanë përfshirë 64 premiera botërore, europiane, spanjolle ose katalanase, sipas të dhënave të publikuara nga gazeta La Vanguardia.
Festivali hapet me “Broken English”, dokumentarin e regjisorit Iain Forsyth dhe regjisores Jane Pollard për këngëtaren britanike Marianne Faithfull, e cila vdiq më 30 janar 2025, në moshën 78-vjeçare.
Filmi zgjat 98 minuta dhe ndërthur dokumentarin me skena të inskenuara. Ai ndjek jetën e Faithfull përmes kujtimeve të saj, materialeve arkivore dhe bisedave mbi karrierën, varësinë, famën dhe mënyrën si industria e argëtimit e trajtoi për dekada si shoqëruese të yjeve të rock-ut, në vend që ta vlerësonte si artiste më vete. Një jetë që muzika nuk e përmblodhi dot
Dokumentari ndërton një institucion imagjinar, Ministrinë e Kujtesës, që shqyrton trashëgiminë kulturore të Faithfull. Aktorja Tilda Swinton luan një zyrtare që drejton hetimin, ndërsa aktori George MacKay interpreton regjistruesin e kujtimeve. Filmi përfshin edhe muzikantin Nick Cave, i cili shfaqet në pjesën e fundit të dokumentarit.
Forsyth dhe Pollard përdorin gjithashtu interpretime të këngëve të Faithfull nga Courtney Love, Suki Waterhouse dhe Beth Orton. Filmi përfn me një performancë të këngëtares, të regjistruar pak para vdekjes së saj. Kjo paraqitje merr një peshë të veçantë, sepse dokumentari ruan interpretimin e saj të fundit të regjistruar.
Faithfull u bë e njohur në vitet 1960 me këngën “As Tears Go By”. Më vonë, ajo ndërtoi një karrierë që përfshiu folk, rock, muzikë eksperimentale dhe interpretim poetik. Albumi Broken English, i publikuar më 1979, shënoi një kthesë të rëndësishme në karrierën e saj dhe e ndihmoi të krijonte një identitet artistik përtej imazhit të dikurshëm të muzës së Rolling Stones.
Çfarë sjell festivali këtë vit
Programi i In-Edit përfshin dokumentarë për artistë, grupe muzikore, skena lokale dhe lëvizje kulturore. Mes emrave kryesorë janë:
· David Bowie, me dokumentarin Bowie: The Final Act, që shqyrton trashëgiminë e tij muzikore.
· Pulp, me një film për rikthimin e grupit britanik.
· Earth, Wind & Fire, me dokumentarin e regjisorit dhe muzikantit Ahmir “Questlove” Thompson.
· NOFX, me një rrëfim për grupin amerikan të punk-ut.
· Sun Ra, muzikanti dhe kompozitori që ndikoi në zhvillimin e jazz-it avangardë.
· Amadou & Mariam, dyshja nga Mali që ndërthur muzikën tradicionale të Afrikës Perëndimore me pop-in dhe muzikën elektrike.
Festivali përfshin gjithashtu dokumentarë për flamengon, muzikën katalanase, muzikën latine dhe kulturën elektronike të viteve 1990. Organizatorët kanë programuar shfaqje me praninë e kineastëve, biseda dhe koncerte që e lidhin ekranin me performancën e drejtpërdrejtë.
Sipas La Vanguardia, edicioni i kaluar tërhoqi mbi 36 mijë spektatorë. Shifra tregon se In-Edit ka krijuar një publik të qëndrueshëm për dokumentarin muzikor, një zhanër që zakonisht merr më pak hapësirë në rrjetet e zakonshme të kinemave.
***
Fakt: In-Edit është një festival i specializuar ndërkombëtar që bashkon kinemanë dokumentare me historinë e muzikës. Edicioni i sivjetshëm zgjat 11 ditë dhe përfshin 70 filma. Hapja me “Broken English” i jep programit një pikë të fortë artistike, sepse filmi ruan dëshminë e fundit të një këngëtareje që pati ndikim në disa periudha të muzikës britanike.
Vlerësim: Zgjedhja e Faithfull si personazh i filmit të hapjes shkon përtej homazhit ndaj një figure të njohur. Dokumentari trajton edhe mënyrën si industria muzikore dhe media krijojnë imazhe publike, i mbajnë gjallë ato për dekada dhe shpesh e lënë në hije punën artistike të vetë personit.
In-Edit e vendos këtë histori në një program ku publiku mund të krahasojë mënyra të ndryshme të dokumentimit të muzikës. Filmat nuk tregojnë vetëm biografi. Ata shqyrtojnë edhe marrëdhënien mes artistit, industrisë, publikut dhe kujtesës kolektive.
Çfarë thotë kritika
Xan Brooks i The Guardian e vlerësoi dokumentarin si një portret të përkushtuar të Faithfull, por kritikoi mënyrën si skenat e inskenuara dhe institucioni imagjinar ndonjëherë e largojnë filmin nga vetë këngëtarja. Sipas tij, intervistat dhe materialet arkivore japin pjesët më bindëse të rrëfimit
Matthew Turner i NME e përshkroi filmin si një homazh të fuqishëm për këngëtaren. Ai vlerësoi interpretimet muzikore dhe mënyrën si dokumentari ndjek ndryshimet e saj artistike, nga pop-i i viteve 1960 te albumet më eksperimentale.
Këto vlerësime tregojnë se filmi ka një ide të qartë artistike, por edhe një pikë të debatueshme. Inskenimi mund ta zgjerojë dokumentarin përtej biografisë tradicionale, por mund të ndërhyjë edhe në drejtpërdrejtësinë e dëshmisë.
Dy ngjarje të tjera që meritojnë vëmendje
1. Opera fituese e Pulitzer-it rikthehet në Londër.
Opera Kombëtare Angleze paraqet sonte në London Coliseum veprën Angel’s Bone, të kompozitores Du Yun dhe libretistit Royce Vavrek. Opera trajton trafikimin e qenieve njerëzore përmes historisë së dy engjëjve që një çift i merr fillimisht në kujdes, por më pas i shfrytëzon. Vepra ndërthur muzikën klasike, elektronikën, kabarenë dhe punk-un. Ajo fitoi çmimin Pulitzer për muzikën në vitin 2017. Regjisori Kip Williams drejton produksionin, ndërsa Baldur Brönnimann dirigjon orkestrën.
2. Katedralja e Shën Palit hap dyert për muzikën bashkëkohore.
Në Londër, The Cinematic Orchestra performon sonte në Katedralen e Shën Palit. Koncerti nis një partneritet katërvjeçar mes katedrales dhe klubit londinez fabric, i cili do të zgjasë deri në vitin 2030. Projekti synon të sjellë muzikën bashkëkohore në një monument historik dhe të krijojë mënyra të reja për publikun që të përjetojë arkitekturën dhe akustikën e tij. /Pamfletimarianne faithfull Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Kulture Premiera botërore e veprës së Vasil S. Toles, pianoja e Amir Xhakoviqit dhe Orkestra Simfonike në një mbrëmje të veçantë 29 Tetor 2026, 12:4112:41Kulture “East of Eden” në Netflix: 5 dallimet që ndryshojnë mënyrën si e kuptojmë romanin e John Steinbeck 28 Tetor 2026, 15:2215:22Kulture “Të hash imazhet”, 435 vepra tregojnë si njerëzit e konsumojnë artin prej 6 mijë vjetësh 28 Tetor 2026, 12:5712:57Kulture Holanda refuzon sërish Eurovizionin për shkak të Izraelit, përmbys vendimin për rikthimin në festival 28 Tetor 2026, 12:5512:55Kulture Zbulohet data që frymëzoi Van Gogh-un për “Natën me yje”? Çfarë pa piktori në qiellin e 22 korrikut 1889 27 Tetor 2026, 14:0914:09Kulture Kujtesa e botës rrezikon të zhduket! UNESCO i kushton një ditë mbrojtjes së filmave, regjistrimeve dhe arkivave historike 27 Tetor 2026, 13:3613:36Kulture