Nga Billy J. Stratton/ Është shqetësuese të mendosh për një të ardhme ku, për shkak të përparimeve të inteligjencës artificiale, mendimi njerëzor mund të shihet si i panevojshëm ose inferior. Por, sado probleme të ketë IA-ja, nuk mund ta injorojmë dhe as të sillemi sikur mund ta zhdukim. Ajo ka ardhur për të qëndruar dhe unë dua që nxënësit e mi ta kuptojnë se çfarë rrezikojnë kur bëhen tepër të varur nga kjo teknologji.Lexo edhe:Horoskopi, 28 gusht/ Zbulo çfarë parashikojnë yjet për secilën shenjë Nuk mund t’i fajësoj kur pyesin veten pse duhet të shpenzojnë kaq shumë kohë dhe përpjekje për të zhvilluar aftësitë e shkrimit dhe të mendimit kritik, nëse modelet e mëdha gjuhësore duket se arrijnë të bëjnë një punë të pranueshme. Megjithatë, kjo situatë ka pasoja të mëdha për kulturën dhe shoqëritë. Është e lehtë të përfytyrosh një të ardhme ku varësia nga IA-ja çon në njëtrajtësimin intelektual dhe në dobësimin e mendimit kritik. Studiuesit po dokumentojnë tashmë këto pasoja, të cilat rrezikojnë ta kthejnë në një art të harruar përpjekjen e vështirë për t’u përballur me idetë dhe për t’i shqyrtuar ato. Prandaj mendoj se është thelbësore që mësuesit dhe pedagogët ta përballojnë drejtpërdrejt sfidën e IA-së. Çelësi, besoj, është t’u mësojmë nxënësve të dallojnë aftësinë e IA-së për të njohur modele nga paaftësia e saj për të ëndërruar me sy hapur, për të përjetuar botën nga këndvështrimi njerëzor dhe për t’u shprehur në mënyrë autentike. Më tregoni çfarë mendoni Në një kurs që zhvillova së fundmi për letërsinë gotike të Jugut të SHBA-së, u dhashë studentëve një ushtrim. Ata duhej t’i kërkonin IA-së të analizonte “atmosferën emocionale” të një skene nga romani i Carson McCullers i vitit 1940, “Zemra është një gjahtar i vetmuar”. Shumë nga personazhet që lexuesit takojnë në veprat gotike të Jugut, si ato të McCullers-it, janë të çuditshëm dhe brutalë. Të paraqitur përmes një këndvështrimi të shtrembëruar dhe të panatyrshëm, ata flasin me dialekte të pazakonta dhe sjellin atë që Flannery O’Connor e quante “groteskja”. Ata jetojnë në vende të izoluara, të mbërthyera në të kaluarën dhe, për të përdorur një tjetër shprehje të O’Connor-it, janë “të përndjekur nga Krishti”. Shumë lexues e kanë të vështirë të përmbledhin dhe të kuptojnë botët e çuditshme të këtyre personazheve. IA-ja e ka edhe më të vështirë të përgjithësojë tensionet komplekse mes besimit dhe mosbesimit, apo mes së mirës dhe së keqes, që i japin jetë këtyre historive. Për të kufizuar gamën e përgjigjeve dhe për të mundësuar krahasime të dobishme, u dhashë studentëve skena ku përfshiheshin personazhet kryesore të romanit. Njëra prej tyre ishte skena prekëse në të cilën Spiros Antonapoulos, një personazh i shurdhër, dërgohet në një spital psikiatrik shtetëror, duke lënë pas mikun e tij të vetëm, JohnSingerin. Skena përcjell një ndjenjë të fortë ankthi dhe trishtimi. Për më tepër, ajo ngjall një zemërim të drejtë ndaj kushëririt të Antonapoulos-it, i cili vendos ta dërgojë larg, një vendim i marrë për lehtësi dhe i bazuar në keqkuptimin se vështirësitë e Spirosit ishin sjellje devijante dhe antisociale. Fakti që është me origjinë emigrante dhe jeton në një qytet të vogël të Xhorxhias ia jep skenës edhe më shumë peshë. Megjithatë, ChatGPT e përshkroi skenën duke përdorur një gjuhë sterile dhe abstrakte. Ja një përgjigje përfaqësuese që ndau një nga studentët e mi: “Atmosfera është thellësisht e vetmuar dhe sikur koha ka ngrirë. Skena duket e qetë, e pafuqishme dhe emocionalisht e njëanshme. Nuk ka një lamtumirë dramatike; përkundrazi, momenti shënohet nga ankthi i heshtur i Singerit. Largimi i trenit simbolizon ndarjen e pakthyeshme.” Vlerësimi është klinik dhe i ftohtë. IA-ja nuk arrin të përcjellë peshën e trishtimit të thellë që buron nga ndarja e dy miqve që kanë vetëm njëri-tjetrin. Për më tepër, përmban edhe një gabim faktik: nuk është tren, por autobus që largohet. Mungon gjithashtu çdo pranim i qartë i frikës së Singerit për tmerret që e presin Antonapoulos-in, si dhe ironia dramatike që krijohet nga fakti se Antonapoulos duket se nuk e kupton se si jeta e tij po përmbyset. IA-ja thjesht nuk ka përvojën e jetuar që do t’i mundësonte të kuptonte kontekstin në mënyrën e nevojshme për të kuptuar vërtet romanin tronditës të McCullers-it. Meqë IA-ja funksionon kryesisht si një motor optimizimi, duke u mbështetur në përpunimin e sasive të mëdha të të dhënave në internet dhe në përmbledhjen e rezultateve, analizat e saj për këtë skenë dhe të tjera ishin vazhdimisht sipërfaqësore. Ato “u mungonte thellësia” dhe ishin të mbushura me “përgjithësime të paqarta”, siç u shprehën dy studentë. Përvoja e drejtpërdrejtë njerëzore Më pas, u kërkova studentëve që IA-ja të krijonte “një skenë të re që përfshinte të paktën tre personazhe” sipas zgjedhjes së tyre. Rezultati krijues ishte edhe më i pajetë. Studentët u zbavitën veçanërisht kur panë se IA-ja e kishte bërë John Singerin, i cili shërben si pikë lidhëse mes të gjithë personazheve të tjerë, të fliste për një sërë temash. Problemi, sigurisht, është se Singeri, ashtu si Antonapoulos-i, është gjithashtu i shurdhër. Fakti që IA-ja nuk mund ta kuptonte përvojën e të qenit i paaftë për të dëgjuar nuk është befasues. Është e rëndësishme të kujtojmë se përdorimi i IA-së do të thotë të përballesh me një inteligjencë sintetike që nuk ka një trup përmes të cilit të përjetojë dhe të ndërveprojë me botën. Pa një prani trupore, ajo nuk mund ta vendosë veten në vendin e përdoruesve dhe të përjetojë diçka që i afrohet empatisë njerëzore. Ndërsa miliarderë të teknologjisë si Elon Musk dhe Marc Andreessen mund ta shohin empatinë dhe introspeksionin si dobësi, pikërisht këto tipare janë zemra që rreh në letërsi dhe art, burimi i krijimtarisë dhe i lidhjes njerëzore. Me fjalë të tjera, emocionet, empatia dhe irracionaliteti mund të shihen si disa nga kundërpeshat më të fuqishme ndaj IA-së. Pranimi i brishtësisë njerëzore Mund të ketë situata ku IA-ja mund të jetë e dobishme për studentët e mi dhe mendoj se përpjekjet për të ndaluar përdorimin e saj janë të parealizueshme dhe kundërproduktive. Aftësia për të hequr dorë plotësisht nga këto mjete është në masë të madhe një luks. Ashtu si shumë njerëz nuk mund të përballojnë të paguajnë dikë tjetër për të pastruar shtëpinë, për t’u kujdesur për oborrin apo për fëmijët, edhe ata që mezi ia dalin ekonomikisht mund të kenë nevojë të mbështeten te ndihma e IA-së. Por shpresoj që studentët e mi, veçanërisht kur bëhet fjalë për punën e tyre intelektuale, të kuptojnë se përdorimi i kësaj teknologjie kërkon të heqësh dorë nga disa aftësi thelbësore për mendimin dhe krijimtarinë njerëzore: imagjinata, intuita dhe vetëreflektimi. Dua që ata të mendojnë dy herë përpara se të përpiqen t’i fshehin pas një chatbot-i dobësitë, brishtësinë, fiksimet dhe devijimet e natyrshme të mendjes njerëzore. Në vend të kësaj, dua që t’i pranojnë këto prirje njerëzore dhe t’i dorëzohen asaj që poeti William Wordsworth e quajti “vërshimi spontan i ndjenjave të fuqishme”. Në fund të fundit, arti më i madh shpesh lind pikërisht nga njerëzit kur janë më të pambrojtur, më të hutuar dhe më të humbur. / AOL – Syri.net
