Nga Christina Bachmann, dpaLexo edhe:Qumështi apo pijet bimore? Shkencëtarët rrëzojnë mitet dhe tregojnë cila është më e mirë A mund të ushtrojnë gratë në mënyrë të sigurt gjatë shtatzënisë? Mjekët thonë se aktiviteti fizik gjatë shtatzënisë ul rrezikun që të lindni një bebe me peshë të madhe dhe gjithashtu zvogëlon mundësinë që fëmija juaj të bëhet mbipeshë më vonë. Por shmangni disa aktivitete për të parandaluar sforcimin e tepërt të organizmit. Aktiviteti fizik i rregullt është i dobishëm si për nënat e ardhshme, ashtu edhe për foshnjat e tyre. Gratë që janë fizikisht aktive dhe mbeten shtatzëna nuk kanë nevojë të ndalojnë së marrë me sport. Shtatzënia dhe aktivitetet fizike nuk përjashtojnë njëra-tjetrën. Megjithatë, është më mirë të ndërpriten përkohësisht disa lloje sporti. Si gjithmonë, bëhet fjalë për gjetjen e ekuilibrit të duhur dhe për të dëgjuar trupin tuaj. Ne biseduam me dy specialistë për përfitimet e aktivitetit fizik për nënat e ardhshme, si dhe për mundësitë, kufizimet dhe rreziqet. Çfarë efektesh pozitive ka aktiviteti fizik gjatë shtatzënisë për nënën dhe fëmijën e saj? Studimet tregojnë se ka mjaft të tilla." Së pari, aktiviteti fizik është i mirë për nënën", thotë Klaus Doubek, specialist i gjinekologjisë dhe obstetrikës. “Aktiviteti fizik përmirëson qëndrueshmërinë, forcon muskujt dhe sistemin e qarkullimit të gjakut dhe mund të lehtësojë shqetësime tipike, si dhimbjet e shpinës ose mbajtjen e ujit në organizëm.” Aktiviteti fizik gjithashtu ul rrezikun e diabetit gestacional ose të tensionit të lartë të gjakut. Gjithashtu krijon kushtet e duhura që barku i shtatzënisë të rikthehet në përmasat normale pas lindjes, thotë ai. Sporti sjell gjithashtu përfitime psikologjike. “Gratë shtatzëna që merren me aktivitet fizik përjetojnë më pak luhatje humori,” thotë psikologia Marion Sulprizio nga Universiteti Gjerman i Sportit në Këln. Jo më pak e rëndësishme është se ato përballojnë më mirë ndryshimet fizike, si kufizimi i lëvizshmërisë ose mbajtja e ujit në organizëm. Aktiviteti fizik gjithashtu rrit besimin e një gruaje në aftësinë e saj për të bërë ndryshime përmes veprimeve të veta. Edhe foshnja në mitër përfiton nga aktiviteti fizik i nënës. “Studimet tregojnë se aktiviteti fizik gjatë shtatzënisë mund të çojë në përmirësimin e qarkullimit të gjakut në placentë dhe në përmirësime të matshme të funksionit të zemrës dhe të qarkullimit të gjakut te fëmija i palindur,” thotë Klaus Doubek, President i Shoqatës Profesionale të Gjinekologëve. Sulprizio thotë se aktiviteti fizik gjatë shtatzënisë ul si rrezikun për të lindur një bebe me peshë shumë të madhe, ashtu edhe rrezikun që fëmija të bëhet mbipeshë më vonë gjatë jetës. Cilat lloje sporti janë të përshtatshme gjatë shtatzënisë? Dhe cilat nuk janë aspak të përshtatshme? Nëse gratë fillojnë të merren me aktivitet fizik vetëm gjatë shtatzënisë, rekomandohen sporte të lehta, kryesisht noti, joga ose gjimnastika. Për këto ose sporte të ngjashme shpesh ofrohen kurse të posaçme për gratë shtatzëna dhe, në disa vende, kompanitë e sigurimeve shëndetësore mund të kontribuojnë në mbulimin e kostove nëse plotësohen disa kritere. Qoftë vrapimi, stërvitja e lehtë e forcës apo çiklizmi, nëse një grua merrej me aktivitet fizik edhe para shtatzënisë, zakonisht mund të vazhdojë stërvitjen e saj. “Është e rëndësishme që intensiteti të përshtatet me mirëqenien individuale ndërsa shtatzënia përparon,” thotë specialisti Dr. Doubek. Megjithatë, disa sporte nuk janë veçanërisht të përshtatshme gjatë shtatzënisë. “Duhet të shmangni të gjitha aktivitetet që kanë rrezik të shtuar për rënie ose dëmtim, si kalërimi, skijimi, snowboarding-u dhe squash-i,” thotë ai. Sportet që përfshijnë kontakt fizik ose goditje të mundshme në bark, si futbolli ose artet marciale, janë gjithashtu të rrezikshme. “Duhet të shmanget gjithashtu stërvitja intensive e forcës që përfshin frymëmarrje të sforcuar, për të parandaluar ngarkesën mbi sistemin e qarkullimit të gjakut dhe rritjen e presionit në zgavrën e barkut,” thotë Doubek. Gratë shtatzëna duhet të shmangin ushtrimet e izoluara që synojnë muskujt e drejtë të barkut, por sigurisht që mund t’i ushtrojnë ato në mënyrë të butë. “Në vend që të bëni ushtrime crunch ose ngritje të trungut, për shembull, mund të vendoseni në pozicionin me të katër gjymtyrët në tokë dhe ta tërhiqni kërthizën nga brenda,” thotë Sulprizio. Nëse një grua shtatzënë shkon në lartësi të mëdha ndërsa merret me aktivitet fizik, duhet të shmangë lartësitë mbi 2 500 metra. “Mungesa e oksigjenit bëhet shumë e madhe mbi një lartësi të caktuar,” thotë ajo. E njëjta gjë vlen edhe për thellësinë, për shembull, gjatë zhytjes. “Nga ana tjetër, snorkeling-u është në rregull.” Sa intensiv mund të jetë aktiviteti fizik? Nuk ka një përgjigje të njëjtë për të gjitha gratë; kjo varet nga faktorë të ndryshëm: sa vjeç është gruaja, sa e stërvitur është dhe nëse merrej me aktivitet fizik para shtatzënisë apo jo? “Sipas rekomandimeve aktuale, gratë shtatzëna më të reja mund të arrijnë sigurisht një rrahje zemre deri në 155 rrahje në minutë gjatë aktivitetit fizik,” thotë Marion Sulprizio si shembull. “Gratë mbi 40 vjeç duhet të qëndrojnë idealisht nën 140.” Udhëzimet ndërkombëtare rekomandojnë që gratë shtatzëna të synojnë të paktën 150 minuta aktivitet fizik të moderuar në javë, thotë Doubek. Është më mirë që kjo kohë të ndahet në seanca të përditshme prej 20 deri në 30 minutash. “‘I moderuar’ do të thotë se gjatë aktivitetit fizik duhet të jeni ende në gjendje të zhvilloni një bisedë pa mbetur pa frymë,” thotë ai. “Ky i ashtuquajtur ‘testi i të folurit’ është një tregues i mirë.” Çfarë është ende e sigurt të bëhet deri në momentin e lindjes? Në përgjithësi, aktiviteti fizik rekomandohet deri në momentin e lindjes në rastin e një shtatzënie pa komplikime. Megjithatë, me kalimin e kohës, barku në rritje sjell në mënyrë të pashmangshme kufizime gjithnjë e më të mëdha fizike. Nga muaji i katërt e tutje, gratë shtatzëna duhet, nëse është e mundur, të shmangin ushtrimet të shtrira në shpinë. Kjo sepse, në këtë pozicion, pesha e mitrës mund të shtypë lehtësisht enët e rëndësishme të gjakut. “Kjo do të thotë se më pak gjak kthehet në zemër, gjë që mund të çojë në probleme të qarkullimit të gjakut dhe të kufizojë përkohësisht qarkullimin e gjakut drejt mitrës,” thotë Doubek. Megjithatë, shumë ushtrime mund të përshtaten duke u ngritur pak në pozicion ulur, duke u shtrirë anash, duke qëndruar ulur ose në këmbë. Në tremujorin e fundit, aktiviteti fizik duhet të jetë gjithashtu dukshëm më pak intensiv. “Ndërgjegjësimi për trupin tuaj është një udhërrëfyes i rëndësishëm gjatë shtatzënisë,” thotë ai. Në fund të fundit, gjithçka varet nga mënyra se si ndihet gruaja shtatzënë gjatë aktivitetit fizik. Nëse bëhet shumë i lodhshëm, ajo duhet ta ulë intensitetin. Në javët e fundit të shtatzënisë, ushtrimet që përqendrohen te teknikat e frymëmarrjes, qëndrimi i trupit, lëvizshmëria dhe dyshemeja pelvike si joga, mund të jenë veçanërisht të dobishme. “Noti ose gjimnastika në ujë janë ideale deri në fund,” thotë ai. “Lëvizjet simetrike janë të mira dhe shtytja e ujit ju bën ta ndieni më pak peshën e trupit.” Cilat janë shenjat paralajmëruese që tregojnë se duhet të ndaloni aktivitetin fizik? Mjeku përmend dhimbjet e forta, vështirësinë në frymëmarrje, marramendjen, problemet me qarkullimin e gjakut ose lodhjen e madhe si shenja paralajmëruese të sforcimit të tepërt. “Nëse shfaqet ndonjë nga këto simptoma, duhet të ndaloni menjëherë aktivitetin fizik dhe të kërkoni një vlerësim gjinekologjik,” thotë ai. Gjinekologët do t’ju këshillojnë gjithashtu të ndaloni aktivitetin fizik nëse, për shembull, keni qafën e mitrës të shkurtuar. Çdo grua dhe çdo shtatzëni është e ndryshme. Prandaj, nëse një grua shtatzënë nuk është e sigurt se çfarë është dhe çfarë nuk është e sigurt, duhet të kërkojë këshillën e gjinekologut të saj. “Ne gjithmonë u këshillojmë grave shtatzëna që merren me aktivitet fizik të sigurohen se i ndjekin të gjitha kontrollet e tyre te gjinekologu,” thotë Sulprizio. “Dhe të mos i shpërfillin këshillat e tij.”
