Një vinç mbart një kontejner transporti për t'u ngarkuar në një kamion në Portin Shahid Rajaee, rreth 20 km Irani pretendon se ka eksportuar mbi 5.1 milionë ton produkte nafte nga porti Shahid Rajaee, pavarësisht bllokadës amerikane dhe sanksioneve të reja të administratës Trump. Por shifrat e publikuara nga autoritetet iraniane ngrenë një pyetje më të rëndësishme: sa e ka dëmtuar realisht bllokada ekonominë e Iranit dhe sa është dobësuar aftësia e Teheranit për të financuar shtetin përmes naftës? Irani po përpiqet të tregojë se bllokada amerikane nuk e ka paralizuar eksportin e naftës dhe produkteve të saj. Autoritetet portuale iraniane deklarojnë se gjatë gjysmës së parë të vitit kanë eksportuar 5.14 milionë ton produkte nafte vetëm nga porti Shahid Rajaee, një prej nyjeve kryesore të tregtisë detare të vendit.
Sipas Al Jazeera, e cila i referohet raportimit të agjencisë iraniane Fars, drejtori i Organizatës Portuale dhe Detare në Hormozgan, Hossein Abbasnejad, ka deklaruar se eksportet kanë vazhduar pavarësisht luftës dhe kufizimeve ekonomike.
Kjo shifër ka rëndësi politike dhe ekonomike, por nuk provon se Irani e ka përballuar bllokadën pa humbje. Ajo tregon se nga një port i rëndësishëm iranian ka vijuar eksporti i produkteve të naftës, ndërsa nuk tregon sa të ardhura ka siguruar Teherani, me çfarë çmimesh i ka shitur produktet dhe sa janë rritur kostot e transportit.
Pikërisht këtu qëndron dallimi mes vazhdimit të eksporteve dhe qëndrueshmërisë së ekonomisë iraniane.
Shtetet e Bashkuara synojnë të kufizojnë jo vetëm sasitë e naftës që Irani mund të nxjerrë në tregjet ndërkombëtare, por edhe të ardhurat që siguron prej saj. Edhe kur nafta shitet, uljet e çmimeve për blerësit, kostot e sigurimit të anijeve, ndërmjetësit dhe vështirësitë në realizimin e pagesave mund të zvogëlojnë përfitimin real të shtetit iranian.
Prandaj, fakti që Teherani vazhdon të eksportojë nuk do të thotë se bllokada ka dështuar. Por as vendosja e sanksioneve nuk provon automatikisht se Uashingtoni ka arritur ta dobësojë ekonomikisht Iranin në shkallën që synon.
Por sa është dobësuar realisht Irani?
Të dhënat e tjera të publikuara nga Al Jazeera tregojnë se dëmi ekonomik është më i madh sesa sugjeron deklarata iraniane për eksportet.
Më 12 tetor, kjo mediua raportoi se ndërmjetësit që merren me shitjen e naftës iraniane i detyrohen qeverisë së Teheranit nga 10 deri në 11 miliardë euro. Sipas një zëdhënësi të drejtësisë iraniane, kjo shumë përfaqëson afërsisht gjysmën e të ardhurave nga nafta që qeveria kishte parashikuar në buxhetin e vitit fiskal.
Ky është një tregues më konkret i dobësimit financiar të Iranit. Problemi nuk kufizohet më te mundësia për të eksportuar naftë, por shtrihet edhe te aftësia e shtetit për të arkëtuar paratë nga shitjet.
Një vend mund të vazhdojë të eksportojë miliona ton produkte nafte, por nëse nuk arrin të marrë të ardhurat përkatëse, eksportet nuk përkthehen domosdoshmërisht në financim të buxhetit.
Megjithatë, borxhi i ndërmjetësve nuk mund t'i faturohet i gjithi bllokadës amerikane. Për të përcaktuar dëmin e drejtpërdrejtë duhen të dhëna për pagesat e bllokuara, detyrimet e mëparshme dhe shitjet e realizuara pas vendosjes së bllokadës.
Presioni amerikan është shtuar edhe mbi transportin detar. Më 8 tetor, Departamenti amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj 17 anijeve që, sipas autoriteteve amerikane, kishin transportuar naftë bruto, produkte nafte dhe petrokimikate iraniane drejt tregjeve të Azisë.
Uashingtoni synon të godasë rrjetin e cisternave dhe kompanive që Irani përdor për të vazhduar tregtinë pavarësisht kufizimeve.
Sipas një tjetër raportimi të Al Jazeera, më 11 tetor, Komanda Qendrore amerikane deklaroi se, që nga rivendosja e bllokadës në mesin e korrikut, forcat amerikane kishin kthyer 135 anije, kishin nxjerrë jashtë funksionit katër mjete tregtare dhe kishin shkatërruar dhjetë cisterna të lidhura me Iranin. Këto janë shifra të deklaruara nga ushtria amerikane, jo një bilanc i verifikuar në mënyrë të pavarur.
Këto zhvillime tregojnë se bllokada ka kufizuar rrugët e transportit dhe ka rritur presionin mbi tregtinë iraniane. Por eksportet e raportuara nga Teherani kërkojnë një sqarim tjetër: sa prej tyre janë realizuar përpara bllokadës, sa pas saj dhe nëpërmjet cilave rrugë?
Pa këtë ndarje, shifra prej 5.14 milionë tonësh nuk mund të përdoret për të matur suksesin apo dështimin e operacionit amerikan.
Nafta vazhdon të jetë burim të ardhurash, por ekonomia iraniane po paguan koston
Pasojat nuk kufizohen te industria e naftës. Më 6 tetor presidenti iranian Masoud Pezeshkian diskutoi masa për të përballuar zhvlerësimin e monedhës dhe krizën e kostos së jetesës, në kushtet e luftës dhe sanksioneve amerikane. Kjo lidh presionin mbi eksportet me problemet e brendshme ekonomike. Kufizimi i të ardhurave në valutë mund të vështirësojë financimin e importeve, ndërsa zhvlerësimi i monedhës rëndon koston e mallrave për konsumatorët.
Nga ana tjetër, Irani po kërkon tregje alternative. Taxhikistani ka nisur të marrë naftë dhe produkte nafte nga Irani, ndërsa Teherani ka rënë dakord për bashkëpunim në rafinimin e naftës me Kirgistanin.
Këto marrëveshje tregojnë se Irani po përpiqet të ruajë kanale tregtare jashtë rrugëve që kontrollon ose kufizon Uashingtoni. Megjithatë, mungojnë të dhënat që do të tregonin nëse këto tregje mund të kompensojnë humbjet nga eksportet tradicionale.
Prandaj, nuk ka një bazë të mjaftueshme publike për të përcaktuar me përqindje sa është dobësuar ekonomia iraniane nga bllokada amerikane.
Ajo që dokumentojnë vendimet e Thesarit amerikan është një goditje ndaj tri hallkave të tregtisë së naftës: transportit, ndërmjetësimit dhe arkëtimit të të ardhurave.
Irani nuk e ka ndërprerë plotësisht eksportin e produkteve të naftës, sipas shifrave që publikojnë vetë autoritetet e tij. Por fakti që ndërmjetësit i detyrohen shtetit miliarda euro dhe që Uashingtoni po godet rrjetet e transportit tregon se vazhdimi i eksporteve nuk mjafton për të garantuar të ardhurat e buxhetit.
Për Teheranin, problemi nuk është më vetëm sa naftë arrin të shesë, por sa nga paratë e kësaj nafte arrin të marrë dhe të përdorë për ekonominë e vendit. /Pamfletinafta irani shba bllokada Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Euro “ngrin” në tregun valutor, mësoni çfarë ndodh me dollarin dhe monedhat e tjera 13 Tetor 2026, 07:1907:19Ekonomi Nafta Brent mbi 106 dollarë për fuçi pas sulmeve në Riad 12 Tetor 2026, 22:0522:05Ekonomi Nobeli i Ekonomisë 2026, Robert Hall dhe Michael Woodford, dy amerikanë që revolucionarizuan teoritë kundër krizave ekonomike 12 Tetor 2026, 12:0512:05Ekonomi Leku thyen rekord global në kursin ndaj euros ne 10 vite, monedha më e fortë në listën e 40 vendeve 12 Tetor 2026, 07:3307:33Ekonomi Euro në greminë, mësoni me sa shiten e blihen monedhat e huaja sot 12 Tetor 2026, 07:2007:20Ekonomi Bota e errët e financave që ka vazhdimisht nevojë për luftëra! 11 Tetor 2026, 17:1317:13Ekonomi