Shefja e zgjerimit të Bashkimit Europian përcakton katër fusha kryesore për diskutim: reformat e brendshme pa ndryshuar traktatet, masa më të forta mbrojtëse për demokracinë, një metodologji të integrimit gradual dhe masa tranzitore gjithëpërfshirëse. Komisionerja europiane për Zgjerimin, Marta Kos, prezantoi të martën elementet kryesore të propozimit të Komisionit Europian për rishikimin e procesit të zgjerimit të bllokut, duke parashtruar plane për integrim gradual, kontrolle më të rrepta ndaj vendeve kandidate dhe një metodologji të re, ndërsa procesi po hyn në atë që ajo e cilësoi si një “moment të ri të Helsinkit”. LEXO edhe...BE vendosi kufizime, Kosova e varur nga mishi brazilian “Bota ka ndryshuar. Dhe zgjerimi duhet të ndryshojë bashkë me të”, deklaroi të martën Komisionerja Europiane për Zgjerimin, Marta Kos, gjatë Konferencës së Ambasadorëve Kroatë në Zagreb. Në fjalimin e saj, Kos paraqiti elementet kryesore të rishikimit të ardhshëm të politikës para zgjerimit, një nismë e lënë prej kohësh mënjanë, e cila shqyrton se si mund të funksionojë një Bashkim Europian me më shumë se 30 shtete anëtare. Komisioni e ka rikthyer këtë çështje në vëmendje për të rimarrë iniciativën përpara një diskutimi të rëndësishëm mes udhëheqësve të BE-së në tetor. Për komisioneren sllovene, BE-ja po përballet me një “moment të ri të Helsinkit”, duke iu referuar takimit të liderëve europianë në kryeqytetin finlandez që i hapi rrugën zgjerimit të madh pas Luftës së Ftohtë, kur 10 vende të reja iu bashkuan bllokut. Ajo veçoi në mënyrë të posaçme përparimin e shpejtë të Malit të Zi, si vendi që kryeson garën për t’iu bashkuar Unionit, progresin e Shqipërisë në përmbushjen e standardeve kyçe për sundimin e ligjit, përparimin e rëndësishëm teknik të Ukrainës dhe Moldavisë, si dhe votimin në Islandë për rifillimin e procesit të anëtarësimit. “Komisioni do të paraqesë idetë e tij se si Bashkimi Europian duhet të përgatitet ndërsa vendet kandidate i afrohen vijës së finishit të negociatave të anëtarësimit”, tha Kos. “Sipas meje, duhet të trajtojmë katër çështje për të krijuar konsensus në nivelin më të lartë për pranimin e shteteve të reja anëtare.” Reformat e brendshme Sipas komisioneres për Zgjerimin, një Bashkim Europian më i madh do të ketë nevojë për reforma të rëndësishme, në mënyrë që të ruajë aftësinë për të vepruar dhe për t’u përshtatur me shpejtësi në kohë krizash. Një element i rëndësishëm është se, sipas saj, ndryshimet në proceset vendimmarrëse dhe organizimin institucional mund të realizohen pa ndryshuar traktatet e BE-së, pasi një ndryshim i tillë do të kërkonte negociata të gjata dhe një proces të paparashikueshëm ratifikimi nga shtetet anëtare. “Duhet ta përdorim këtë për ta bërë vendimmarrjen më të thjeshtë dhe më fleksibël. Kjo mund të nënkuptojë gjithashtu reduktimin e numrit të fushave ku një shtet i vetëm anëtar mund të bllokojë të gjithë të tjerët. Mund të nënkuptojë gjithashtu institucione më të vogla”, tha Kos. Ajo përmendi gjithashtu mundësinë e një bashkëpunimi të zgjeruar, një mekanizëm ligjor që i lejon një grupi më të vogël vendesh të BE-së të ecë përpara me një nismë, kur shtetet e tjera anëtare nuk janë ende të gatshme ta bëjnë këtë. Ky mekanizëm është përdorur në fusha që përfshijnë marrëveshjen Schengen dhe euron. Garanci më të forta për demokracinë Një tjetër element i evidentuar nga Komisionerja është forcimi i mekanizmave ekzistues për të parandaluar që shtetet e reja anëtare të bëjnë hapa pas në standardet demokratike dhe sundimin e ligjit. Kjo është një ide e hedhur nga pesë vendet themeluese të BE-së, duke marrë si mësim rastin e Hungarisë nën drejtimin e Viktor Orbán. “Duhet të shkojmë një hap më tej. Duhet të sigurohemi që të mos lejojmë të hyjnë kuaj Troje. As sot, as pas 10 apo 20 vjetësh. Përvoja e fundit ka treguar se mund të nevojiten masa më të forta mbrojtëse për të parandaluar dhe, nëse është e nevojshme, korrigjuar shkeljet e parimeve dhe vlerave themelore të Unionit tonë”, tha Kos. Megjithatë, propozimi ka shkaktuar debat, pasi rrezikon të bjerë ndesh me parimin themelor të BE-së se shtetet anëtare duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë, duke krijuar potencialisht vende anëtare të një kategorie të dytë. Ambasadori i Malit të Zi në BE, Petar Marković, tha për Euronews se Podgorica do të ishte në favor të masave të tilla mbrojtëse, me kusht që ato të bazoheshin në kritere objektive dhe të vlerësoheshin rast pas rasti. “Masa të tilla janë domosdoshmëri, jo thjesht diçka e dëshirueshme. Kjo është thelbësore për të krijuar besim dhe unitet brenda Unionit tonë për pranimin e anëtarëve të rinj”, shtoi Kos, duke sugjeruar se garancitë më të forta mund të lehtësojnë edhe procesin e ratifikimit. Metodologjia e zgjerimit Disa vende të BE-së, veçanërisht Franca dhe Gjermania, kanë sugjeruar gjithashtu se blloku duhet të rishikojë metodologjinë e tij të zgjerimit, sidomos përmes “integrimit gradual”, i cili do t’u ofronte vendeve kandidate përfitime konkrete në një fazë më të hershme. “Zgjerimi i BE-së duhet të evoluojë për t’iu përgjigjur realiteteve të sotme”, tha Kos, duke theksuar se ndërsa procesi i anëtarësimit mund të zgjasë me dekada, kundërshtarët e BE-së mund ta shfrytëzojnë këtë pasiguri dhe të ushtrojnë presion politik për ta nxjerrë procesin nga binarët. “Prandaj, duhet të largohemi nga logjika ‘gjithçka ose asgjë’ në zgjerim. Na duhet një qasje më e strukturuar për të kapërcyer kohën që nuk e kemi më. Duhet të kërkojmë mënyra më ambicioze për integrimin gradual”, tha ajo. Urgjenca për të rimenduar metodologjinë e zgjerimit të bllokut buron në një masë të madhe nga nisja e procesit të anëtarësimit të Ukrainës, pasi kryeqytetet europiane janë të ndërgjegjshme se një formë anëtarësimi dhe garancish sigurie mund të duhet të jetë pjesë e një marrëveshjeje të ardhshme paqeje me Rusinë, për ta ankoruar fort Kievin me Europën. Kos vuri në dukje se ekzistojnë tashmë disa përfitime të hershme që vendet aspirante për në BE mund t’i marrin, si anëtarësimi në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) dhe lidhja me rrjetin energjetik të bllokut. “Këto janë hapa pozitivë. Por nuk mjaftojnë”, vijoi ajo. Masat tranzitore Në fund, Komisionerja për Zgjerimin theksoi se Brukseli duhet të kuptojë ndikimin që anëtarët e rinj do të kenë mbi shtetet aktuale anëtare dhe të mbrojë interesat e bllokut nga rreziqet e mundshme. “Ne kemi përvojë me masa të gjera tranzitore për të siguruar që integrimi i anëtarëve të rinj të zhvillohet pa probleme. Dhe duhet të sigurohemi që buxheti i BE-së të vazhdojë të financojë prioritetet tona”, shtoi ajo. Mënyra se si shtetet e reja anëtare duhet të përfshihen në buxhetin e BE-së është një pikë mosmarrëveshjeje mes qeverive europiane, duke i komplikuar më tej negociatat tashmë të tensionuara për Kornizën e ardhshme Financiare Shumëvjeçare./Euronews.com SI.E./ReportTv.al BE integrimi ne be Marta Kos Komento Komente Sondazhi i ditës: Si ju duket plani i qeverisjes i paraqitur në Pogradec nga Rama? Mirë 52% Keq 34.2% Nuk e di 13.8% Vota total: 723 Sondazhi i ditës: Si ju duket plani i qeverisjes i paraqitur në Pogradec nga Rama?
