Kafja juaj e mëngjesit mund të jetë duke bërë më shumë sesa thjesht t’ju ndihmojë të zgjoheni. Hulumtimet nga Queen Mary University of London sugjerojnë se kafeina mund të aktivizojë një sistem të lashtë qelizor të energjisë, i përfshirë në rritjen, rezistencën ndaj stresit dhe riparimin e ADN-së. Këto procese janë të lidhura ngushtë me plakjen, gjë që mund të ndihmojë në shpjegimin e arsyes pse kafeina është lidhur me përfitime të mundshme shëndetësore në studimet e mëparshme.Lexo edhe:'Sindroma e lëkurës së thekur' po shtohet te fëmijët, mjekët paralajmërojnë për përdorimin e laptopëve Gjetjet vijnë nga laboratori i Plakjes Qelizore dhe Seneshencës në Qendrën për Biologjinë Molekulare Qelizore të Queen Mary University of London dhe u publikuan në Microbial Cell. Kafeina është përbërësi neuroaktiv më i përdorur në botë, që do të thotë se ndikon në sistemin nervor dhe në aktivitetin e trurit. Shumica e njerëzve e njohin për aftësinë e saj për të rritur vigjilencën, por shkencëtarët janë interesuar gjithashtu për lidhjen e saj të mundshme me një rrezik më të ulët të disa sëmundjeve të lidhura me moshën. Ajo që ka qenë më pak e qartë është mënyra se si kafeina mund t’i prodhojë këto efekte brenda qelizave. Një e dhënë nga majaja “mini-njeri” Për ta hetuar këtë, studiuesit iu drejtuan majasë së ndarjes, një organizëm njëqelizor që ndan shumë veçori të rëndësishme biologjike me qelizat njerëzore. Për shkak të këtyre ngjashmërive, majaja e ndarjes nganjëherë quhet “mini-njeri” dhe përdoret gjerësisht për të studiuar proceset themelore qelizore. Ekipi zbuloi se kafeina duket se ndikon në plakje duke aktivizuar një sistem thellësisht të ruajtur të ndjeshmërisë ndaj energjisë. Në biologji, rrugët biologjike të ruajtura janë mekanizma që kanë mbetur të ngjashëm gjatë evolucionit, sepse kryejnë funksione thelbësore. Disa vite më parë, i njëjti grup kërkimor tregoi se kafeina mund t’i ndihmonte qelizat të jetonin më gjatë duke ndikuar në një rregullator të rritjes të quajtur TOR (Target of Rapamycin). TOR vepron si një çelës i rritjes qelizore. Ai i ndihmon qelizat të vendosin kur të rriten, në varësi të sasisë së ushqimit dhe energjisë në dispozicion. Ky sistem është jashtëzakonisht i lashtë. Forma të tij kanë rregulluar rritjen, përdorimin e energjisë dhe reagimet ndaj stresit te organizmat e gjallë për më shumë se 500 milionë vjet. Kafeina nuk vepron aty ku shkencëtarët prisnin Studimi i fundit zbuloi një kthesë befasuese. Në vend që të veprojë drejtpërdrejt mbi TOR, kafeina duket se vepron përmes një sistemi tjetër të rëndësishëm qelizor të quajtur AMPK. AMPK (kinaza proteinike e aktivizuar nga AMP) është një sensor i energjisë qelizore që luan një rol jetik në ruajtjen e ekuilibrit metabolik. Me fjalë të thjeshta, ajo funksionon si një matës karburanti, duke i ndihmuar qelizat të dallojnë kur energjia po pakësohet dhe të përshtaten në përputhje me këtë. “Kur qelizat tuaja kanë pak energji, AMPK aktivizohet për t’i ndihmuar ato të përballojnë situatën”, shpjegon Dr. Charalampos (Babis) Rallis, profesor i asociuar i Gjenetikës, Gjenomikës dhe Biologjisë Themelore Qelizore në Queen Mary University of London dhe autori kryesor i studimit. “Dhe rezultatet tona tregojnë se kafeina ndihmon në aktivizimin e këtij çelësi.” Ky zbulim është i rëndësishëm sepse AMPK gjendet si te majaja, ashtu edhe te njerëzit, duke e bërë atë një objektiv të rëndësishëm për studiuesit që merren me metabolizmin, plakjen dhe sëmundjet. Lidhja me metforminën AMPK lidhet gjithashtu me metforminën, një ilaç i përdorur gjerësisht për diabetin, i cili ka tërhequr vëmendjen në kërkimet mbi jetëgjatësinë. Metformina njihet kryesisht për ndihmën në kontrollin e nivelit të sheqerit në gjak, por shkencëtarët po studiojnë gjithashtu nëse ajo mund të ndikojë në rrugët biologjike që lidhen me plakjen. Rapamicina, një përbërës tjetër që ndikon në sinjalizimin e lidhur me rritjen, po studiohet gjithashtu për efektet e mundshme në jetëgjatësi. Kjo e bën veçanërisht intriguese lidhjen e kafeinës me AMPK-në. Studiuesit zbuluan se efektet e kafeinës në këtë rrugë mund të ndikojnë në disa procese qelizore të lidhura me plakjen dhe sëmundjet, duke përfshirë rritjen e qelizave, reagimet ndaj stresit dhe riparimin e ADN-së. Riparimi i ADN-së është veçanërisht i rëndësishëm, sepse dëmtimet gjenetike mund të grumbullohen me kalimin e kohës. Nëse qelizat nuk arrijnë ta riparojnë në mënyrë efektive këtë dëmtim, funksionimi normal mund të përkeqësohet dhe rreziku i sëmundjeve mund të rritet. Çfarë do të thotë kjo për plakjen “Këto gjetje ndihmojnë në shpjegimin e arsyes pse kafeina mund të jetë e dobishme për shëndetin dhe jetëgjatësinë”, tha Dr. John-Patrick Alao, shkencëtar kërkimor postdoktoral që drejton këtë studim. “Dhe ato hapin mundësi emocionuese për kërkime të ardhshme mbi mënyrën se si mund t’i nxisim këto efekte në mënyrë më të drejtpërdrejtë përmes dietës, stilit të jetesës ose ilaçeve të reja.” Studimi nuk provon se pirja e kafesë do t’i bëjë njerëzit të jetojnë më gjatë. Eksperimentet u kryen te majaja e ndarjes dhe rezultatet nga organizmat e thjeshtë nuk përkthehen gjithmonë drejtpërdrejt te njerëzit. Megjithatë, fakti që AMPK është e përbashkët te majaja dhe njerëzit u jep studiuesve një të dhënë të dobishme biologjike. Kafeina mund të mos stimulojë thjesht trurin. Ajo gjithashtu duket se është në gjendje të aktivizojë një sistem të lashtë qelizor që ndihmon në rregullimin e energjisë, stresit, rritjes dhe riparimit, të gjitha këto procese luajnë role të rëndësishme në mënyrën se si qelizat plaken./ScienceDaily
