Rachel Fordyce dikur kursente para duke parkuar në East Hill Plaza të Ithaca-s dhe duke kaluar në këmbë përmes East Lawn Cemetery, gjatë rrugës për në punë në një laborator të entomologjisë në Universitetin Cornell. Gjatë një shëtitjeje në pranverën e vitit 2022, ajo vuri re diçka të pazakontë. Bletët ishin kudo. Ajo mblodhi disa prej tyre në një kavanoz dhe ia çoi mbikëqyrësit të saj, Bryan Danforth, profesor i entomologjisë në Kolegjin e Bujqësisë dhe Shkencave të Jetës të Universitetit Cornell.Lexo edhe:A po i afrohemi të vërtetës? Trump publikon dosjet e reja të UFO-ve, këto janë rastet më të çuditshme “Janë kudo nëpër varreza,” i tha ajo. Insektet u identifikuan si Andrena regularis, e njohur zakonisht si “bleta e rregullt minerare”, një specie blete e egër e vetmuar që ndërton foletë nën tokë dhe ndihmon në pjalmimin e kulturave bujqësore dhe bimëve të egra. Ky vëzhgim i thjeshtë çoi në një zbulim të jashtëzakonshëm. Studiuesit zbuluan se varreza përmban një nga grumbullimet më të mëdha dhe më të vjetra të njohura të bletëve që ndërtojnë foletë në tokë, të dokumentuara ndonjëherë. Shkencëtarët vlerësojnë se vendi është shtëpi e rreth 5.5 milionë bletëve individuale, të përqendruara në një sipërfaqe prej 1.5 akrash. Sipas studiuesve, kjo është e krahasueshme me më shumë se 200 koshere bletësh mjalti dhe e tejkalon popullsinë njerëzore të Manhatanit me më shumë se trefish. “Jam i sigurt se nëpër botë ekzistojnë grumbullime të tjera të mëdha bletësh që thjesht nuk i kemi identifikuar ende, por për sa i përket asaj që gjendet në literaturën shkencore, ky është një nga më të mëdhenjtë,” tha Steve Hoge ’24, autori kryesor i studimit të botuar më 13 prill në revistën Apidologie. Hoge e kreu këtë punë si studiues universitar në laboratorin e Danforth-it. Pse varreza u bë një strehë për bletët Studimi shqyrtoi biologjinë e këtyre bletëve të egra, ende të keqkuptuara, ndërsa theksoi gjithashtu rëndësinë e tyre si pjalmues për kultura bujqësore me vlerë, si mollët, një prej produkteve karakteristike të Nju Jorkut. “Kërkimi rrit vlerën e bletëve të vetmuara që ndërtojnë foletë në tokë dhe tregon se sa të shumta janë këto bletë, sa të rëndësishme janë si pjalmues të kulturave bujqësore dhe se duhet të jemi të vetëdijshëm për këto vende folezimi dhe t’i ruajmë ato,” tha Danforth. Të dhënat historike treguan se A. regularis ka qenë e pranishme në East Lawn Cemetery që të paktën nga fillimi i viteve 1900. Vetë varreza daton që nga viti 1878. Shkencëtarët thonë se zbulimi forcon idenë se varrezat mund të shërbejnë si strehë të rëndësishme për biodiversitetin. Varrezat e vjetra, veçanërisht në qytete, dihet tashmë se strehojnë bimë, insekte, zogj dhe gjitarë të rrallë. Keven Morse, mbikëqyrësi i East Lawn Cemetery, tha se gjatë 46 viteve që familja e tij ka ndihmuar në administrimin e kësaj varreze jofitimprurëse, ai ka parë drerë, pata, skifterë, dhelpra, kojotë dhe bletë të panumërta. “Dhe, sigurisht, bletë, të cilat, siç tha ai, nuk e kanë pickuar kurrë.” “Thjesht më vinte keq që duhej të kositja në zona të caktuara,” tha Morse. “Ndoshta ka tre ose katër seksione ku ato lëvizin me të vërtetë në numër të madh, ka shumë prej tyre.” Studiuesit shpjeguan se varrezat ofrojnë një habitat veçanërisht të mirë sepse toka është e qetë, rrallë shqetësohet dhe është kryesisht e lirë nga pesticidet. Shumica e bletëve në të vërtetë ndërtojnë foletë nën tokë Megjithëse bletët e mjaltit marrin pjesën më të madhe të vëmendjes së publikut, rreth 75% e llojeve të bletëve janë ndërtuese të vetmuara të foleve në tokë. “Ky është stili më i zakonshëm i jetesës për bletët,” tha Danforth. Kur Hoge filloi të studionte këtë specie, ai gjeti çuditërisht pak informacion shkencor në dispozicion. Një nga referencat më të hollësishme datonte që nga viti 1978, duke i dhënë ekipit një mundësi për të dokumentuar më mirë biologjinë e kësaj blete. Femrat e A. regularis krijojnë fole nën tokë dhe vendosin vezët në dhoma të mbushura me polen dhe nektar. Larvat zhvillohen nën sipërfaqe përpara se të dalin si të rritura. “Ky lloj e kalon dimrin si i rritur, gjë që është relativisht e rrallë, dhe kjo është një pjesë e arsyes pse ato dalin nga toka kaq herët në pranverë, në përputhje me lulëzimin e mollëve,” shpjegoi Hoge. Bletët vizitojnë gjithashtu pemët frutore dhe lulet e egra që çelin herët gjatë sezonit. Në Nju Jork, ato zakonisht dalin në prill, kur temperaturat gjatë ditës fillojnë të arrijnë rregullisht rreth 70 gradë. Cornell Orchards, e vendosur rreth një të tretën e një miljeje nga varreza, mund të ndihmojë në mbështetjen e popullatës së madhe të bletëve duke siguruar një bollëk lulesh në pranverë. Danforth vuri gjithashtu në dukje se bletët preferojnë tokë ranore, e cila gjendet në sasi të mëdha në varreza. Si i numëruan shkencëtarët miliona bletët Për të vlerësuar popullatën e bletëve dhe për të studiuar modelet e daljes së tyre nga toka, studiuesit përdorën një metodë të re monitorimi që përfshinte kurthe për daljen nga toka. Këto tenda të vogla prej rrjete mbulojnë më pak se një metër katror tokë dhe i drejtojnë insektet që dalin drejt kavanozëve prej qelqi. “Me këtë qasje, ju kapni një komunitet të tërë kafshësh që dalin nga toka,” tha Danforth. Midis 30 marsit dhe 16 majit 2023, ekipi kërkimor vendosi 10 kurthe në të gjithë varrezën. Ata mblodhën 3,251 insekte që përfaqësonin 16 lloje bletësh, brumbujsh dhe mizash. A. regularis mbizotëronte dukshëm në mostrat e mbledhura. Studiuesit përdorën numrin e bletëve të kapura në secilin kurth për të llogaritur dendësinë mesatare të bletëve në të gjithë varrezën, e cila ka një sipërfaqe prej afërsisht 6,000 metrash katrorë. Bazuar në këto përllogaritje, popullata totale e vlerësuar varionte nga rreth 3 milionë deri në 8 milionë bletë, me një vlerësim mesatar prej 5.5 milionë. Kurthet zbuluan gjithashtu ndryshime në kohën e daljes nga toka midis meshkujve dhe femrave. Bletët meshkuj u shfaqën të parat gjatë periudhave të ngrohta në prill, ndërsa femrat dolën disa ditë më vonë. “Meshkujt dalin të parët dhe presin femrat, në mënyrë që të kenë mundësitë më të mira për t’u çiftuar dhe për të përcjellë gjenet e tyre,” tha Hoge. Parazitët e bletëve dhe shqetësimet për ruajtjen e tyre Studimi dokumentoi gjithashtu parazitizmin e pjellës nga bletët nomade (ose bletët “qyqe”) (Nomada imbricata). Këto bletë presin derisa femrat e A. regularis të kenë përgatitur qelizat e pjellës nën tokë, përpara se të vendosin vezët e tyre brenda tyre. Pasi çelin larvat nomade, ato vrasin larvat e bletës pritëse dhe konsumojnë polenin dhe nektarin e ruajtur, të destinuar për bletët minerare. Për të ndihmuar në gjetjen dhe mbrojtjen e vendeve të ngjashme të folezimit, Danforth dhe kolegët e tij kanë nisur një nismë globale të shkencës qytetare, duke inkurajuar njerëzit të raportojnë grumbullimet e bletëve që ndërtojnë foletë në tokë, me të cilat përballen. “Këto popullata janë të stërmëdha dhe kanë nevojë për mbrojtje,” tha Danforth. “Nëse nuk i ruajmë vendet e folezimit dhe dikush i shtron me asfalt, mund të humbasim në një çast 5.5 milionë bletë që janë pjalmues të rëndësishëm.” Bashkëautorët e studimit përfshinin studiuesit postdoktoralë Jordan Kueneman dhe Katherine Odanaka, studentët universitarë Steve Hoge ’24 dhe Cassidy Dobler ’26, si dhe teknikun e laboratorit Rachel Fordyce. Financimi për kërkimin erdhi nga Cornell Atkinson Center for Sustainability, National Science Foundation dhe programi Federal Capacity Funds./ScienceDaily
