Kulmi i këtij regresi në jetën publike sot shfaqet simbolikisht në rikthimin më të bujshëm të dënimit me vdekje... Çfarë duhet të mendojmë dhe si duhet ta kuptojmë këtë rritje dhe legjitimim të urrejtjes shoqërore, hakmarrjes shtetërore, përdorimit brutal dhe të pakufizuar të gjuhës, këtë normalizim të denigrimit të kundërshtarit?
Kulmi i këtij regresi në jetën publike sot shfaqet simbolikisht në rikthimin më të bujshëm të dënimit me vdekje. Presidenti Trump autorizoi dhe përshëndeti ekzekutimin e ish-majorit Nidal Malik Hasan, përgjegjës për masakrën e vitit 2009 në bazën ushtarake Fort Hood, në Teksas. Ekzekutimi është planifikuar për më 3 dhjetor.
Megjithatë, jo shumë vite më parë, më saktësisht në vitin 2007, OKB-ja miratoi me një shumicë dërrmuese një rezolutë që bënte thirrje për vendosjen e një moratoriumi mbarëbotëror ndaj dënimit me vdekje. Por shumë shtete, përfshirë Shtetet e Bashkuara, nuk e kanë zbatuar atë. Në Amerikë, në fakt, 23 nga 50 shtetet ende e lejojnë ligjërisht dënimin me vdekje. Në këtë rast, megjithatë, ajo që të bën përshtypje nuk është vetëm përdorimi i kësaj forme primitive ndëshkimi, por edhe ekspozimi i tij në internet. Ekzekutimet publike nënkuptojnë gjithashtu përfshirjen e ushtrisë, çka do të thotë që një institucion shtetëror, i cili nuk ka kompetenca për të ushtruar funksione ndëshkuese, merr përsipër një përgjegjësi të tillë.
Ne patëm fatin të kishim një mendimtar të madh të Iluminizmit, i cili, në vitin 1764, shkroi një vepër themelore kundër dënimit me vdekje, “Mbi krimet dhe dënimet”.
Cesare Beccaria reflekton mbi këtë çështje dhe përpiqet ta kuptojë, duke mos e trajtuar si një çështje sentimentale apo fetare, por si një problem racional. Si mundet, pyet ai, që një shtet, i cili dënon krimin e vrasjes, të përdorë të njëjtin akt për të ndëshkuar qytetarët e vet? Ai tregon gjithashtu, përmes shembujve historikë, se praktikat mizore nuk e kanë ndaluar kurrë vrasjen. Nuk është e vërtetë, vëren ai, se varja dhe prerja e kokës shërbejnë si mjete parandaluese, sepse nevoja instinktive për t'u hakmarrë ndaj fajtorit është më e fortë se çdo përpjekje për të vendosur drejtësi.
Dhe këtu duhet të shqyrtojmë shkurtimisht rëndësinë e kalimit nga hakmarrja te drejtësia. Hakmarrja është personale, lidhet me instinktin e çastit dhe përfn gjithmonë me triumfin e më të fortit mbi më të dobëtin. Drejtësia, përkundrazi, mbështetet në një ligj që i trajton të gjithë qytetarët si të barabartë, i jep të akuzuarit mundësinë të mbrohet dhe ua beson vendimin për dënimin gjyqtarëve të paanshëm, të cilët zbatojnë një ligj të frymëzuar nga vlerat njerëzore dhe jo nga interesat egoiste e personale. Vrau 13 ushtarë amerikanë në vitin 2009, Pentagoni do të transmetojë ‘Live’ pushkatimin e 56-vjeçarit; OKB kundërshton vendimin 9 Tetor, 16:29 Edhe feja ka kaluar nga përfytyrimi i një Zoti hakmarrës te figura e një Krishti të dashur, që predikon faljen dhe mirëkuptimin. Dhe ne e quajmë veten të krishterë, por deri në ç'masë?
E gjithë kjo, natyrisht, vlen për popujt që pretendojnë se jetojnë në demokraci. Një demokraci e fituar me shumë përpjekje, pas mijëvjeçarësh abuzimesh dhe padrejtësish shoqërore. Fuqia novatore e demokracisë qëndron në autonominë dhe lirinë për të kritikuar të gjitha institucionet publike, duke filluar nga gjyqësori, te mediat, shkollat, institucionet kërkimore dhe policia; institucione që duhet të jenë të gjitha të pavarura dhe të afta të gjykojnë në mënyrë autonome, pa iu nënshtruar një interesi të vetëm të diktuar nga lart. Kjo është demokracia që kujdeset për mbrojtjen e më të dobëtve dhe më të pambrojturve, duke u larguar nga koncepti arkaik i hakmarrjes.
Por në këtë moment historik, duket se demokracia e ka humbur prestigjin e saj. Madje dëgjojmë edhe politologë të shquar që vënë në dyshim efektivitetin e saj si sistem politik. Sigurisht, demokracia e ka të vështirë të funksionojë për shkak të kompleksitetit të saj dhe nevojës për t'iu përgjigjur një numri të madh nevojash dhe kërkesash të ndryshme. Demokracia heziton, nuk vepron gjithmonë me vendosmëri dhe, për shumë njerëz, kjo perceptohet si dobësi.
Por cila është alternativa? Këtu qëndron i gjithë problemi. Nëse dikush njeh ndonjë alternativë të drejtë dhe njerëzore ndaj demokracisë, le ta bëjë të ditur dhe të gjithë do ta dëgjojmë me vëmendje.
Fatkeqësisht, e vetmja alternativë që propozohet sot është një teknokraci e drejtuar nga një grusht miliarderësh, të cilët kontrollojnë pjesën dërrmuese të mjeteve të komunikimit masiv. Pushteti i tyre po rritet vazhdimisht dhe aftësia për të ndikuar në opinionin publik përmes mediave po zgjerohet dita-ditës. Problemi qëndron në faktin se ata nuk përfaqësojnë interesat e përbashkëta, por vetëm interesat e një rrethi të ngushtë njerëzish, duke synuar mbi të gjitha forcimin e pushtetit të tyre personal, i cili po bëhet gjithnjë e më i shtrirë, arbitrar dhe brutal./Përshtati "Pamfleti" nga "Corriere della Sera" shba dËnimi me vdekje Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Pas marrëveshjes Trump-Putin për naftën, Irani kërcënon anijet në Ngushticën e Hormuzit 9 Tetor 2026, 22:4422:44Rajoni dhe Bota Nuk i dhanë Çmimin Nobel për të dytin vit radhazi, Trump kritikon Komitetin Norvegjez: Turpëruan veten! 9 Tetor 2026, 22:0622:06Rajoni dhe Bota Netanyahu dhe strategjia e një Gaze pa palestinezë 9 Tetor 2026, 22:0522:05Rajoni dhe Bota “Dhuratat për Putinin nuk sjellin paqe”, Zelensky kundër marrëveshjes së Trumpit: Rusia do të shtojë terrorin 9 Tetor 2026, 22:0222:02Rajoni dhe Bota Rubio kërcënoi se do ta shkrinte, Gjykata e Hagës dënon sanksionet e SHBA-së dhe kërkon mbrojtje nga BE-ja 9 Tetor 2026, 22:0122:01Rajoni dhe Bota Epstein kthehet në armë elektorale në SHBA, 35 milionë dollarë për të goditur rivalët politikë 9 Tetor 2026, 21:3821:38Rajoni dhe Bota