Gaza Një vit pas marrëveshjes së armëpushimit të ndërmjetësuar nga administrata Trump, Rripi i Gazës vazhdon të përballet me krizë humanitare, operacione ushtarake dhe mungesë rindërtimi. Në një analizë të revistës Foreign Affairs, paralajmërohet se zvarritja e procesit politik mund të çojë në zhvendosjen e popullsisë palestineze dhe në një përshkallëzim të ri të konfliktit… Një vit pas marrëveshjes së tetorit 2025, e cila synonte t'i jepte fund luftës në Gaza, perspektiva e stabilizimit të territorit mbetet e pasigurt. Megjithëse marrëveshja mundësoi lirimin e pengjeve të fundit izraelite, sulmet ushtarake vazhdojnë, ndërsa më shumë se dy milionë palestinezë jetojnë në kushte të rënda humanitare.
Sipas një analize të botuar në revistën amerikane Foreign Affairs, pengesat në zbatimin e marrëveshjes nuk lidhen vetëm me mosmarrëveshjet për çarmatimin e Hamasit, por edhe me strategjinë e qeverisë izraelite të kryeministrit Benjamin Netanyahu.
Autori argumenton se vazhdimi i gjendjes aktuale mund ta bëjë Gazën gjithnjë e më pak të banueshme dhe të krijojë kushtet për largimin e popullsisë palestineze. Marrëveshja e ndërmjetësuar nga administrata e presidentit amerikan Donald Trump parashikonte ndërprerjen e sulmeve, shtimin e ndihmave humanitare, rikthimin e shërbimeve bazë dhe nisjen e një procesi politik që do të mundësonte rindërtimin e Gazës.
Në janar 2026, Jared Kushner, dhëndri i presidentit Trump dhe një prej figurave kryesore të angazhuara në procesin e paqes në Lindjen e Mesme, premtoi se rikthimi i infrastrukturës jetike do të fillonte brenda 100 ditëve.
Megjithatë, 9 muaj më vonë, sipas analizës, Gaza nuk ka shënuar përparim domethënës në rindërtim. Shumica dërrmuese e banorëve vazhdojnë të jetojnë në kampe të mbipopulluara përgjatë bregdetit, ku mungesa e ujit të pijshëm, ushqimit, barnave dhe kanalizimeve rëndon situatën shëndetësore.
Analiza citon shifra sipas të cilave lufta ka shkaktuar vdekjen e më shumë se 74 mijë palestinezëve dhe ka shkatërruar pjesën më të madhe të infrastrukturës civile të territorit. Sipas të njëjtave të dhëna, shkatërrimet kanë prekur rreth 92 për qind të ndërtesave të banimit, 95 për qind të tokës bujqësore, të 12 universitetet dhe pothuajse gjysmën e 36 spitaleve të Gazës. Edhe pas shpalljes së armëpushimit, sulmet izraelite kanë shkaktuar, sipas artikullit, më shumë se 1.400 viktima palestineze.
Mosmarrëveshjet për çarmatimin e Hamasit
Një nga pengesat kryesore të procesit mbetet rendi i zbatimit të detyrimeve që kanë marrë përsipër Izraeli dhe Hamasi.
Faza e dytë e planit amerikan parashikon çarmatimin gradual të Hamasit, tërheqjen e forcave izraelite, vendosjen e një force ndërkombëtare sigurie dhe krijimin e një administrate teknokrate palestineze.
Në fund të korrikut, pas disa muajsh negociatash, Hamasi dhe Bordi i Paqes arritën një marrëveshje që parashikonte çarmatimin e organizatës paralelisht me tërheqjen e ushtrisë izraelite.
Por Netanyahu e kundërshtoi këtë rend veprimesh, duke kërkuar çarmatimin e plotë të Hamasit përpara çdo tërheqjeje izraelite. Sipas Foreign Affairs, ky qëndrim e ka bllokuar procesin, pasi Izraeli kërkon përmbushjen e detyrimeve të fazës së dytë nga Hamasi, ndërkohë që vetë nuk ka zbatuar plotësisht angazhimet e fazës së parë.
Analiza thekson se edhe Hamasi mban përgjegjësi për vonesat, pasi udhëheqja e tij kundërshtoi për muaj të tërë kërkesat për çarmatim, përpara se të pranonte negociatat nën presionin e Egjiptit dhe ndërmjetësve të tjerë.
Nikolay Mladenov, diplomati bullgar që shërben si përfaqësues i lartë i Bordit të Paqes, ka paralajmëruar për pasojat afatgjata të bllokimit politik. Në një intervistë të dhënë në shtator, ai deklaroi se mungesa e përparimit rrezikon jo vetëm të ardhmen e Gazës, por edhe mundësinë e një zgjidhjeje me dy shtete për konfliktin izraelito-palestinez.
“Nëse lejojmë që Gaza të vazhdojë në gjendjen ku ndodhet sot, ajo do të humbasë. Do të humbasë përgjithmonë”, paralajmëroi Mladenov.
Ai theksoi se vazhdimi i kushteve aktuale mund të krijojë premisat për një krizë të re ushtarake dhe të sigurisë në rajon. Sipas analizës, ndërkohë që procesi diplomatik mbetet i bllokuar, ushtria izraelite ka zgjeruar kontrollin territorial nga pak më shumë se gjysma e Gazës në rreth 65 për qind të saj.
Politikat izraelite dhe perspektiva e zhvendosjes së palestinezëve
Një pjesë qendrore e analizës përqendrohet te deklaratat dhe veprimet e anëtarëve të qeverisë izraelite lidhur me të ardhmen demografike të Gazës.
Ministri izraelit i Sigurisë Kombëtare, Itamar Ben-Gvir, ka paraqitur një plan shtatëvjeçar për atë që e quan emigrim vullnetar të palestinezëve, duke parashikuar largimin e 250 mijë personave vetëm gjatë vitit të parë. Edhe ministri i Mbrojtjes, Israel Katz, ka mbështetur nxitjen e emigrimit të banorëve të Gazës.
Artikulli citon gjithashtu deklarata të Netanyahut gjatë vitit 2025, sipas të cilave shkatërrimi i vazhdueshëm i banesave do t'i linte palestinezët pa mundësi kthimi dhe do t'i shtynte drejt largimit nga territori.
Autori i Foreign Affairs i interpreton këto qëndrime si tregues të një strategjie më të gjerë që synon ta bëjë Gazën të pabanueshme për popullsinë palestineze. Ky është një vlerësim analitik i autorit dhe jo një përfundim i konfirmuar nga një mekanizëm i pavarur hetimor.
Analiza kritikon edhe qasjen e administratës amerikane, duke argumentuar se Uashingtoni nuk ka ushtruar presion të mjaftueshëm ndaj qeverisë izraelite për zbatimin e marrëveshjes.
Sipas autorit, tolerimi i shkeljeve të armëpushimit dhe mungesa e pasojave konkrete për mosrespektimin e angazhimeve kanë favorizuar vazhdimin e situatës aktuale. Artikulli rikujton gjithashtu propozimin e Trumpit në janar 2025 për marrjen e kontrollit amerikan mbi Gazën dhe zhvendosjen e popullsisë së saj, si pjesë e një projekti për transformimin ekonomik të territorit.
Presidenti amerikan u tërhoq nga kjo ide pas kundërshtimeve ndërkombëtare, por analiza vlerëson se politika aktuale amerikane nuk po arrin të parandalojë përkeqësimin e kushteve të jetesës në Gaza.
Për Uashingtonin, dështimi i procesit do të përbënte edhe një goditje diplomatike, pasi marrëveshja e armëpushimit konsiderohet një nga arritjet konkrete të politikës së jashtme të Trumpit.
Tri masa për të shmangur dështimin e procesit
Pavarësisht kritikave ndaj planit amerikan, Foreign Affairs argumenton se mekanizmi ekzistues mbetet një mundësi për stabilizimin e Gazës, në mungesë të një alternative më të besueshme.
Analiza propozon tri drejtime kryesore veprimi.
Së pari, administrata amerikane duhet të pranojë se objektivat e qeverisë izraelite në Gaza nuk përputhen domosdoshmërisht me synimet e Uashingtonit dhe të bashkësisë ndërkombëtare për stabilizimin dhe rindërtimin e territorit.
Së dyti, përmirësimi i kushteve humanitare duhet të ecë përpara pavarësisht mosmarrëveshjeve politike. Furnizimi me ushqim, ujë, barna dhe shërbime bazë nuk duhet të kushtëzohet nga negociatat për çarmatimin ose tërheqjen ushtarake.
Së treti, Shtetet e Bashkuara dhe ndërmjetësit ndërkombëtarë duhet të kërkojnë zbatimin e detyrimeve nga të dyja palët dhe të vendosin pasoja për shkeljet e marrëveshjes.
Në këtë kuadër, autori kërkon që çarmatimi i Hamasit, tërheqja e forcave izraelite, vendosja e administratës së re palestineze dhe rindërtimi të zhvillohen paralelisht, sipas planit fillestar.
Zgjedhjet izraelite të tetorit përbëjnë një faktor tjetër që ndikon në procesin diplomatik.
Disa vëzhgues presin që një fitore e Netanyahut t'i japë atij më shumë hapësirë politike për të zbatuar marrëveshjen amerikane.
Megjithatë, analiza shpreh skepticizëm ndaj kësaj mundësie, duke iu referuar qëndrimeve të qeverisë izraelite gjatë tri viteve të fundit dhe ndikimit të partnerëve të saj të ekstremit të djathtë.
Vazhdimi i bllokimit politik mund të prodhojë dy pasoja kryesore: largimin gradual të një numri gjithnjë e më të madh palestinezësh nga Gaza dhe rikthimin e një konflikti ushtarak në shkallë të gjerë.
Një zhvillim i tillë do të rëndonte më tej gjendjen e palestinezëve, do të ndikonte në sigurinë rajonale dhe do të dëmtonte perspektivën e normalizimit të marrëdhënieve ndërmjet Izraelit dhe vendeve arabe.
Foreign Affairs vlerëson se e ardhmja e Gazës do të varet në masë të madhe nga gatishmëria e administratës amerikane për të ushtruar ndikimin e saj mbi Izraelin dhe për të garantuar zbatimin e marrëveshjes së armëpushimit. /Përshtati Pamfleti nga Foreign Affairs/netanyahu gaza palestineze Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota “Dhuratat për Putinin nuk sjellin paqe”, Zelensky kundër marrëveshjes së Trumpit: Rusia do të shtojë terrorin 9 Tetor 2026, 22:0222:02Rajoni dhe Bota Rubio kërcënoi se do ta shkrinte, Gjykata e Hagës dënon sanksionet e SHBA-së dhe kërkon mbrojtje nga BE-ja 9 Tetor 2026, 22:0122:01Rajoni dhe Bota Epstein kthehet në armë elektorale në SHBA, 35 milionë dollarë për të goditur rivalët politikë 9 Tetor 2026, 21:3821:38Rajoni dhe Bota SHBA i hap Rusisë derën e tregut perëndimor të naftës, Trump arrin marrëveshje me Putin 9 Tetor 2026, 21:2221:22Rajoni dhe Bota Shtëpia e Bardhë “flirton” me Katie Zacharia, a do ta pranojë ajo ofertën e Trump? 9 Tetor 2026, 21:1921:19Rajoni dhe Bota Nga Berlusconi te Trump e Meloni/ Italia ndezi fitilin, e djathta radikale tronditi Perëndimin 9 Tetor 2026, 20:5420:54Rajoni dhe Bota