Eisenkot dhe Netanyahu Gadi Eisenkot sfidon kryeministrin izraelit në zgjedhjet e 27 tetorit, por sondazhet nuk garantojnë krijimin e një shumice të re parlamentare. Përplasja politike zhvillohet mes debatit për përgjegjësinë e sulmit të 7 tetorit, marrëdhënieve me Shtetet e Bashkuara dhe luftës kundër Iranit… Izraeli hyn në zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit 2026 me një pyetje që ka rëndësi për të ardhmen e vendit dhe ekuilibrat politikë në Lindjen e Mesme: a do të vazhdojë Benjamin Netanyahu të drejtojë qeverinë, apo një koalicion i ri do t'i japë fund periudhës së tij të gjatë në pushtet?
Në një editorial të titulluar “Is This the End for Benjamin Netanyahu?”, bordi editorial i gazetës amerikane The Wall Street Journal analizon rivalitetin mes Netanyahut dhe ish-shefit të Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, Gadi Eisenkot. Gazeta vëren se dëshira për ndryshim politik bashkëjeton me një zhvendosje të elektoratit izraelit drejt qëndrimeve më të ashpra për sigurinë kombëtare.
Kjo prirje e ndërlikon garën për opozitën. Megjithëse partia Yashar e Eisenkotit kryeson në shumë sondazhe, një rezultat i favorshëm elektoral nuk do t'i siguronte automatikisht mundësinë për të formuar qeverinë.
Një sistem politik që mund ta mbajë Netanyahun në pushtet
Sistemi parlamentar i Izraelit kërkon që një qeveri të mbështetet nga të paktën 61 deputetë në Knesset, i cili ka gjithsej 120 vende.
Sondazhet e fundit tregojnë se blloqet politike të Netanyahut dhe Eisenkotit mund të sigurojnë secili pak më shumë se 50 mandate. Në këto kushte, asnjëra palë nuk ka një shumicë të qartë parlamentare.
Partitë që përfaqësojnë qytetarët arabë të Izraelit mund të fitojnë më shumë se 12 mandate, duke marrë një rol të rëndësishëm në aritmetikën parlamentare. Megjithatë, si Netanyahu, ashtu edhe Eisenkot, kanë deklaruar se nuk synojnë të mbështeten tek këto parti për krijimin e qeverisë.
Sipas një sondazhi të Lazar Research, të zhvilluar në fillim të tetorit, 59% e izraelitëve kundërshtojnë përfshirjen e partive arabe në qeveri. Ky qëndrim pasqyron ndarjet e thella politike dhe shoqërore që janë intensifikuar pas sulmit të Hamasit më 7 tetor 2023.
Nëse zgjedhjet nuk prodhojnë një shumicë qeverisëse, Netanyahu mund të vazhdojë të drejtojë një qeveri kujdestare deri në organizimin e zgjedhjeve të tjera.
Izraeli e ka përjetuar më parë këtë situatë gjatë periudhës 2019–2022, kur zgjedhjet e përsëritura dhe vështirësitë për krijimin e koalicioneve shkaktuan paqëndrueshmëri politike.
Sulmi i 7 tetorit dhe përgjegjësia politike
Një nga çështjet që përcakton fushatën është përgjegjësia për dështimet e sigurisë që i paraprinë sulmit të Hamasit ndaj Izraelit më 7 tetor 2023.
Sulmi shkaktoi vdekjen e rreth 1.200 personave dhe çoi në luftën në Rripin e Gazës, me pasoja të mëdha njerëzore dhe politike.
Opozita argumenton se Netanyahu, si drejtues i qeverisë, mban përgjegjësi politike për paaftësinë e institucioneve për të parandaluar sulmin. Kryeministri, nga ana tjetër, ka theksuar dështimet e ushtrisë dhe shërbimeve të inteligjencës.
Debati është intensifikuar pas raportimeve mbi paralajmërimet që zyrtarë egjiptianë dyshohet se i kishin përcjellë Izraelit për rrezikun e një sulmi nga Gaza. Netanyahu mohon se ka marrë paralajmërimet e përshkruara në këto raportime.
Eisenkot e ka kritikuar kryeministrin për mënyrën se si ka trajtuar përgjegjësinë politike dhe institucionale. Ndërkohë, në shoqërinë izraelite vazhdojnë kërkesat për një hetim të pavarur mbi rrethanat që mundësuan sulmin.
Arritjet ushtarake dhe debati për sigurinë
Ndërsa opozita përqendrohet te dështimet e 7 tetorit, Netanyahu e mbështet një pjesë të fushatës së tij te rezultatet e operacioneve ushtarake të Izraelit gjatë viteve të fundit.
Operacionet kundër Hezbollahut në Liban dhe goditjet ndaj programit bërthamor iranian kanë ndryshuar mjedisin rajonal të sigurisë.
Netanyahu i paraqet këto zhvillime si dëshmi të politikës së tij të sigurisë dhe të bashkëpunimit strategjik me Shtetet e Bashkuara.
Megjithatë, kundërshtarët e tij argumentojnë se rezultatet ushtarake nuk e përjashtojnë përgjegjësinë e qeverisë për dështimet e mëparshme dhe për pasojat politike, ekonomike e diplomatike të konflikteve.
Kjo është një nga kontradiktat që nënvizon edhe editoriali i The Wall Street Journal: një pjesë e votuesve kërkon largimin e Netanyahut, por nuk mbështet domosdoshmërisht ndryshime të mëdha në politikat e sigurisë.
Donald Trump dhe rëndësia e Iranit
Marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara përbëjnë një tjetër element të rëndësishëm të garës.
Presidenti amerikan Donald Trump ka mbështetur publikisht Netanyahun për rizgjedhje, duke vlerësuar bashkëpunimin e tyre, veçanërisht në politikën ndaj Iranit.
Netanyahu e ka përdorur këtë mbështetje në fushatën e tij, duke e paraqitur marrëdhënien personale dhe politike me Trumpin si një avantazh për interesat e sigurisë së Izraelit.
Megjithatë, mbështetja e administratës amerikane nuk është shprehur në mënyrë të njëtrajtshme. Zëvendëspresidenti JD Vance ka shmangur një mbështetje të drejtpërdrejtë për kryeministrin izraelit, duke deklaruar se nuk dëshiron të përfshihet në zgjedhjet e Izraelit.
Editoriali i The Wall Street Journal e lidh mundësinë e një ngërçi paszgjedhor me zhvillimet në Iran. Nëse Netanyahu mbetet kryeministër kujdestar për disa muaj, ai do të vazhdojë të drejtojë qeverinë gjatë një periudhe që mund të ketë rëndësi për operacionet ushtarake dhe diplomacinë rajonale.
Gadi Eisenkot dhe sfida e krijimit të një alternative
Gadi Eisenkot hyn në këtë garë me përvojën e tij si ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite.
Ai synon të tërheqë votues që kërkojnë ndryshim në drejtimin politik, por që vazhdojnë t'i konsiderojnë sigurinë kombëtare dhe kërcënimet rajonale si përparësi.
Sfida e tij nuk kufizohet te sigurimi i më shumë votave se partia Likud e Netanyahut. Eisenkot duhet të bashkojë parti me qëndrime të ndryshme politike dhe të krijojë një koalicion që arrin shumicën parlamentare.
Pikërisht këtu shfaqet një nga vështirësitë kryesore. Përjashtimi i bashkëpunimit me partitë arabe kufizon mundësitë e opozitës për të siguruar 61 mandatet e nevojshme.
Në të njëjtën kohë, partitë e djathta dhe ato fetare, të cilat kanë luajtur rol të rëndësishëm në qeveritë e Netanyahut, mund të ndikojnë në negociatat për formimin e qeverisë së ardhshme.
Çfarë mund të ndryshojë pas zgjedhjeve?
Një ndryshim i qeverisë mund të ndikojë në marrëdhëniet ndërmjet institucioneve izraelite, në politikat e brendshme dhe në mënyrën e bashkëpunimit me partnerët ndërkombëtarë.
Ndër çështjet që kanë shkaktuar përplasje gjatë qeverisjes së Netanyahut përfshihen ndryshimet në sistemin gjyqësor, mbikëqyrja e medias dhe përjashtimet nga shërbimi ushtarak për disa kategori të komunitetit ultraortodoks.
Megjithatë, ndryshimi i qeverisë nuk nënkupton domosdoshmërisht një ndryshim rrënjësor të politikës izraelite ndaj Iranit, Hezbollahut apo kërcënimeve të tjera rajonale.
Edhe politikanët që kundërshtojnë Netanyahun mbështesin masa të forta për sigurinë kombëtare. Për këtë arsye, dallimet mes alternativave politike mund të jenë më të dukshme në qeverisjen e brendshme dhe në marrëdhëniet diplomatike sesa në objektivat themelore të mbrojtjes.
Një votim me pasoja përtej Izraelit
Zgjedhjet e 27 tetorit zhvillohen në një periudhë kur Izraeli përballet me pasoja të vazhdueshme të konflikteve rajonale, tensione të brendshme dhe debate mbi përgjegjësinë politike.
Rezultati do të përcaktojë përbërjen e parlamentit, por jo domosdoshmërisht menjëherë drejtimin e qeverisë.
Për Netanyahun, një parlament pa shumicë të qartë mund të nënkuptojë vazhdimin e mandatit si kryeministër kujdestar. Për Eisenkotin, sfida është ta kthejë mbështetjen elektorale në një koalicion funksional.
Në thelb, votimi do të tregojë nëse partitë izraelite mund të krijojnë një qeveri të qëndrueshme dhe si do të trajtojnë çështjet që kanë dominuar politikën e vendit pas 7 tetorit 2023. /Përshtati Pamfleti nga WSJ/ Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Serbia në udhëkryq/ Vuçiç përballë studentëve në betejën vendimtare për pushtetin 25 Tetor 2026, 09:0609:06Rajoni dhe Bota Të shtëna me armë pranë universitetit në Florida, 12 të plagosur, mes tyre 6 fëmijë 25 Tetor 2026, 08:5908:59Rajoni dhe Bota Obama rikthehet për t'i hapur luftë Trumpit; beteja e 3 nëntorit për kontrollin e Amerikës 25 Tetor 2026, 08:4608:46Rajoni dhe Bota Serbia në zgjedhje, studentët sfidojnë Vuçiçin; a po ndryshon loja politike në Beograd? 25 Tetor 2026, 07:2307:23Rajoni dhe Bota Protestat në Itali arrijnë deri te Koloseu, tensione në Romë, Milano e Torino 24 Tetor 2026, 22:5722:57Rajoni dhe Bota Protestat, Franca gati të bllokojë rrjetet sociale; Lecornu u kërkon operatorëve të përgatiten 24 Tetor 2026, 22:4322:43Rajoni dhe Bota