Foto Pamfleti / Banka Qendrore Europiane konfirmon rënien e kërkesës për kredi dhe shtrëngimin e financimit të bizneseve. Shqipëria shet 68,7% të mallrave të eksportuara në BE, ndërsa eksportet drejt Italisë kanë nisur të bien. Banka Qendrore Europiane ka dhënë dje një sinjal që ekonomia shqiptare nuk duhet ta shpërfillë. Bankat e eurozonës po shtrëngojnë kushtet e kreditimit, ndërsa bizneset dhe familjet europiane po tregojnë më pak interes për të marrë hua. Raporti që institucioni publikoi më 27 tetor pasqyron zhvillimet e tremujorit të tretë të vitit 2026 dhe pritshmëritë për tre muajt e fundit të vitit.
Për një ekonomi si Shqipëria, e cila mbështetet te tregjet europiane për pjesën më të madhe të eksporteve të mallrave, kjo prirje meriton vëmendje. Ngadalësimi i investimeve dhe konsumit në vendet partnere mund të pakësojë porositë për ndërmarrjet shqiptare dhe të rrisë presionin mbi prodhimin vendas.
Sipas anketës së Bankës Qendrore Europiane, e cila përfshiu 159 institucione bankare, gjatë tremujorit të tretë bankat shtrënguan standardet e dhënies së kredive për bizneset. Balanca neto e përgjigjeve që tregojnë shtrëngim arriti në 9%, kundrejt 7% në tremujorin e mëparshëm.
Bankat raportuan gjithashtu shtrëngim të standardeve për kreditë konsumatore, me një balancë neto prej 14%. Për kreditë e banesave, standardet e miratimit mbetën përgjithësisht të pandryshuara, megjithëse bankat aplikuan kushte kontraktuale më të shtrënguara, kryesisht për shkak të interesave më të larta.
Ndryshimi më domethënës lidhet me kërkesën për financim.
Në tremujorin e dytë, bankat kishin raportuar një rritje të lehtë të kërkesës së bizneseve për kredi. Në tremujorin e tretë, ato regjistruan një balancë neto negative prej 6%. Bankierët kishin pritur rritje të kërkesës, por zhvillimet ekonomike sollën një rezultat tjetër.
Kërkesa për kredi banesash shënoi një dobësim edhe më të madh, me balancë neto negative prej 27%. Bankat presin që ky tregues të përkeqësohet gjatë tremujorit të katërt.
Këto shifra tregojnë ndryshimin e sjelljes së bankave dhe huamarrësve. Ato nuk provojnë një tkurrje me të njëjtat përqindje të vëllimit të kredive.
Banka Qendrore Europiane identifikon nivelin e interesave, pasigurinë gjeopolitike, zhvillimet në tregjet energjetike dhe perceptimin e rrezikut si faktorë që kanë ndikuar vendimet e bankave dhe të klientëve.
Disa ndërmarrje kanë kufizuar kërkesën për kredi të reja investimi. Bankat kanë shtuar kujdesin ndaj aftësisë së bizneseve për të shlyer detyrimet. Familjet, ndërkohë, po i rishikojnë vendimet për blerje banesash dhe mallrash të kushtueshme.
Raporti evidenton edhe një përjashtim interesant. Bankat presin rritje graduale të kërkesës për financimin e infrastrukturës së inteligjencës artificiale, sidomos të qendrave të të dhënave. Megjithatë, ky zhvillim nuk ka arritur të ndryshojë prirjen e përgjithshme të dobësimit të kërkesës për kredi.
Për Shqipërinë, pyetja kryesore është se si mund të ndikojë kjo gjendje te eksportet, investimet dhe punësimi.
INSTAT publikoi më 19 tetor bilancin e tregtisë së jashtme për muajin shtator. Sipas të dhënave zyrtare, eksportet shqiptare arritën në 31,2 miliardë lekë, duke u rritur me 14,8% krahasuar me shtatorin e vitit të kaluar.
Megjithatë, rritja nuk ka qenë e njëtrajtshme.
Grupi i mineraleve, lëndëve djegëse dhe energjisë elektrike dha kontributin kryesor pozitiv në rritjen e eksporteve. Në të kundërt, tekstilet dhe këpucët ndikuan negativisht me 5,5 pikë përqind në ndryshimin vjetor.
Edhe shpërndarja gjeografike paraqet dallime.
Eksportet drejt Kosovës u rritën me 22,5%, ndërsa ato drejt Greqisë me 13,9%. Eksportet drejt Italisë ranë me 4% krahasuar me shtatorin e vitit 2025.
Kjo rënie merr rëndësi të veçantë për shkak të marrëdhënieve të ngushta tregtare dhe prodhuese që Shqipëria ka ndërtuar me Italinë.
Ndërmarrjet shqiptare të tekstileve, këpucëve dhe industrive të tjera përpunuese punojnë shpesh me porosi nga kompani europiane. Kur këto kompani përballen me financim më të kushtueshëm ose me kërkesë më të dobët, ato mund të rishikojnë prodhimin dhe porositë që u japin furnitorëve të huaj.
Këtu qëndron një nga rreziqet për Shqipërinë.
Sipas INSTAT, gjatë shtatorit 2026, vendet e Bashkimit Europian thithën 68,7% të eksporteve shqiptare të mallrave. Kjo përqindje tregon sa shumë varet prodhimi vendas nga kërkesa e partnerëve europianë.
Duhet bërë një dallim. Anketa e BQE-së mbulon eurozonën, ndërsa treguesi 68,7% i INSTAT përfshin të gjithë Bashkimin Europian. Dy hapësirat nuk përputhen plotësisht, por Italia dhe Greqia, dy partnerë të rëndësishëm tregtarë të Shqipërisë, bëjnë pjesë në eurozonë.
Raporti i BQE-së nuk provon se shtrëngimi i kreditimit ka shkaktuar rënien e eksporteve shqiptare drejt Italisë. Të dhënat i përkasin periudhave që mbivendosen dhe nuk lejojnë një përfundim të tillë shkakësor. Ato tregojnë, megjithatë, se ndërmarrjet shqiptare po përballen me një mjedis europian ku financimi dhe kërkesa për investime po shfaqin shenja dobësimi. Instat
Kjo gjendje krijon interesa të ndryshme ekonomike.
Bankat europiane kërkojnë të kufizojnë rrezikun e kredive të pakthyera dhe të ruajnë bilancet e tyre. Bizneset kërkojnë financim me kosto të përballueshme, por një pjesë e tyre po shtyn investimet për shkak të pasigurisë.
Për eksportuesit shqiptarë, interesi kryesor është ruajtja e porosive dhe e tregjeve. Një rënie e kërkesës europiane mund t'i detyrojë ndërmarrjet të ulin prodhimin, të pranojnë çmime më pak të favorshme ose të kërkojnë klientë të rinj.
Rreziku është më i madh për bizneset që varen nga një numër i kufizuar blerësish të huaj.
Nga ana tjetër, forcimi i standardeve të kreditimit në eurozonë nuk nënkupton automatikisht se bankat shqiptare do të ndjekin të njëjtën politikë. Tregu vendas ka kushtet e veta monetare, likuiditetin dhe strukturën e kreditimit. Për të vlerësuar një ndikim të drejtpërdrejtë duhen krahasuar të dhënat e Bankës së Shqipërisë për normat e interesit, kreditë e reja dhe standardet e financimit.
Megjithatë, një ekonomi e vogël nuk mund t'i shmangë pasojat e dobësimit të tregjeve ku shet prodhimet e saj.
Nëse kërkesa e konsumatorëve italianë apo e ndërmarrjeve europiane ulet, një fabrikë shqiptare nuk mund ta kompensojë menjëherë humbjen e porosive vetëm duke marrë më shumë kredi në Shqipëri.
Për këtë arsye, politika ekonomike duhet të përqendrohet edhe te konkurrueshmëria e prodhimit vendas.
Kostoja e energjisë, produktiviteti, aftësia për të prodhuar mallra me vlerë më të lartë dhe mundësia për të hyrë në tregje të reja ndikojnë drejtpërdrejt aftësinë e eksportuesve për të përballuar periudhat e dobësimit të kërkesës.
Një rëndësi të veçantë merr edhe kursi i këmbimit. Për ndërmarrjet që arkëtojnë të ardhura në euro dhe paguajnë një pjesë të madhe të kostove në lekë, një monedhë vendase e fortë mund të ulë të ardhurat e konvertuara në lekë. Megjithatë, ajo mund të ulë edhe koston e lëndëve të para të importuara. Ndikimi ndryshon sipas strukturës së çdo biznesi.
Qeveria shqiptare dhe institucionet ekonomike duhet të ndjekin jo vetëm treguesit e brendshëm të rritjes, por edhe kushtet e financimit dhe të konsumit në vendet ku shkojnë eksportet tona.
Rritja prej 14,8% e eksporteve gjatë shtatorit është një rezultat pozitiv. Rënia e eksporteve drejt Italisë dhe kontributi negativ i industrisë së tekstileve tregojnë se disa sektorë vazhdojnë të përballen me vështirësi.
Raporti i sotëm i Bankës Qendrore Europiane nuk paralajmëron një krizë të pashmangshme. Ai dokumenton shtrëngimin e kreditimit dhe dobësimin e kërkesës për hua në një nga tregjet më të rëndësishme për ekonominë shqiptare.
Për Shqipërinë, shqetësimi kryesor nuk është nëse bankat europiane do të japin më pak kredi. Është nëse bizneset dhe konsumatorët europianë do të blejnë më pak nga prodhuesit shqiptarë./Pamfletievropa kreditë shqipëria tregjet e eksportit Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Ekonomi Gazetari: Skema që po planifikon Rama me paketën e re fiskale 28 Tetor 2026, 07:5507:55Ekonomi Zbulohen prapaskenat pse u rritën papritmas taksat, biznesi paralajmëron eksod në rajon 28 Tetor 2026, 07:2607:26Ekonomi Kursi i këmbimit 28 tetor, me sa shiten dhe blihen euro dhe dollari 28 Tetor 2026, 07:2207:22Ekonomi Qeveria u fut dorën në xhep shqiptarëve, 150 mln euro taksa shtesë në 2027; bizneset ngrihen kundër paketës fiskale 27 Tetor 2026, 18:5118:51Ekonomi Banka Botërore: Ekonomia shqiptare pritet të rritet me 3,4%, papunësia në nivelin më të ulët! 27 Tetor 2026, 09:4809:48Ekonomi Paketa fiskale/ TVSH 6% për ushqimet, 10% për turizmin; norma e përgjithshme rritet në 21% 27 Tetor 2026, 07:3107:31Ekonomi