Është e vetmja mënyrë për të financuar mbrojtjen e një kontinenti me armiq të përbetuar... Javën e kaluar, në Njësinë e Paraburgimit të OKB-së në Hagë, vdiq Ratko Mladiç. Ish-gjenerali serb i Bosnjës ishte 84 vjeç. Kjo ngjarje sjell në mendje dy mendime kontradiktore. Së pari, Evropa e turpëroi veten në vitet 1990. Duke besuar se kishte ardhur “ora” e saj, sipas shprehjes së një ministri të Jashtëm të Luksemburgut, kontinenti mendonte se do ta menaxhonte shpërbërjen e Jugosllavisë pa Amerikën. Kaosi që pasoi, përfshirë krimet e luftës për të cilat u dënua Mladiç, e rrëzoi këtë pretendim.
Së dyti, ato ishin ditët e vjetra të seriozitetit ushtarak evropian. Në vitin 1990, Britania shpenzonte 4 për qind të prodhimit kombëtar për mbrojtjen. Franca shpenzonte 2,8 për qind dhe Gjermania 2,5 për qind. Në prag të luftës në Ukrainë, këto shifra kishin rënë përkatësisht në 2,1 për qind, 1,9 për qind dhe 1,3 për qind. Gjatë kësaj periudhe, në të tre vendet ra edhe numri i personelit ushtarak.
Pra, vetëm për t'u rikthyer në një pozicion të pafavorshëm, në të cilin Evropa ishte e pafuqishme për të ndalur mizoritë në territorin e saj, vendet kryesore të kontinentit duhet të rrisin shpenzimet për mbrojtjen. Si mund ta bëjnë këtë? Përveç Gjermanisë, asnjë prej tyre nuk mund të marrë shumë më tepër hua. Borxhi neto i sektorit publik të Britanisë ishte rreth 30 për qind në vitet 1990. Tani është trefishuar. Asnjë prej këtyre vendeve nuk mund t'i rrisë shumë më tepër taksat, të paktën jo pa dobësuar stimujt ekonomikë në ekonomitë e tyre tashmë të rënduara. Nëse marrin para nga ndihma sociale, votuesit do të revoltohen. E vetmja përgjigje është rritja e PBB-së. Në fakt, çdo politikan evropian i përgjegjshëm duhet të ketë si sfond në telefonin e tij një diagram të thjeshtë: rritja → të ardhurat nga taksat → shpenzimet për mbrojtjen.
Deri më tani, argumenti në favor të rritjes ekonomike ishte se, pa të, Evropa do të bëhej pak më e varfër me kalimin e kohës. Kjo nuk ishte kurrë e mjaftueshme që votuesit të pranonin dhimbjen e menjëhershme, për shembull, të shkurtimeve të ndihmës sociale dhe të dobësimit të mbrojtjes së vendeve të punës. Perspektiva e rënies ekonomike kombëtare dukej shumë e largët dhe pika e nisjes ishte shumë e lartë. Për këtë arsye, paketat e reformave pothuajse gjithmonë dështuan: përpara se propozimet e Mario Draghit të ngecnin në vitin 2024, kishte ngecur Axhenda e Lisbonës në vitin 2000. Reformat që u miratuan shpesh rezultuan të pambrojtshme përballë reagimit të elektoratit. Gerhard Schröder e di mirë këtë.
Tani, argumenti në favor të rritjes është se, pa të, Evropa nuk mund t'i frenojë armiqtë e saj të betuar. Çështja ekonomike është bërë ekzistenciale. Politika mund të jetë duke krijuar kushtet për reforma në favor të rritjes, në një mënyrë që nuk ka ndodhur prej pothuajse gjysmë shekulli.
Siç e dinë lexuesit e rregullt, dyshoj se demokracitë e pasura dhe të konsoliduara mund të ndërmarrin reforma të dhimbshme, përveçse në kohë krize. Gjithmonë kam menduar se kjo krizë duhet të jetë ekonomike. Precedentët historikë e sugjerojnë këtë: huaja poshtëruese që Britania mori nga FMN-ja në vitin 1976, stagflacioni që i hapi rrugën Reaganizmit, revolta e tregjeve kundër qeverisë së François Mitterrand-it në Francë dhe kriza e Eurozonës që nxiti ndryshime në Greqi dhe Spanjë. Nuk ka asgjë si një shitje masive e obligacioneve për të zgjuar edhe një qeveri të zhytur në iluzione. Sistemi funksionon.
Por, çfarë ndodh nëse kriza është gjeopolitike? Po sikur shtysa për ndryshim të jetë mbijetesa si komb dhe jo thjesht rikthimi i mirëqenies së humbur? Në këtë rast, paralelja e duhur historike është Restaurimi Meiji, kur Japonia u modernizua me shpejtësi të jashtëzakonshme për të shpëtuar veten nga pushtimi ose vasaliteti. Reforma që më parë dukeshin të paimagjinueshme, si industrializimi, morën karakterin e një domosdoshmërie patriotike.
Ai ishte një regjim imperialist. Pyetja është nëse evropianët, të cilët gëzojnë të drejtën e votës së lirë, do të bëjnë të njëjtën lidhje ndërmjet rritjes ekonomike dhe mbijetesës. Ndoshta, për t'i bindur që të ecin përpara, qeveritë do të zhvillojnë “Bisedën”. Me fjalë të tjera, serioziteti i kërcënimit rus dhe mangësitë e mbrojtjes ekzistuese përballë tij do të shpjegohen më qartë se kurrë më parë. Në pjesën më të madhe të lindjes dhe veriut të kontinentit, votuesit nuk kanë nevojë për shpjegime të tilla.
Rreziku këtu është i madh. Së pari, pranimi i hapur i mungesës së përgatitjes mund të përbëjë në vetvete një dobësi për sigurinë. Gjithashtu, partitë e ekstremit të djathtë do të pretendojnë se kërcënimi nuk ekziston, duke akuzuar elitën se po e ekzagjeron një problem të largët për t'u imponuar njerëzve ndryshime. Alternativa për Gjermaninë është ndoshta lëvizja populiste perëndimore më e prirur për t'i parë çështjet nga këndvështrimi i Kremlinit. Ajo mund të fitojë në landin e Saksoni-Anhaltit këtë fundjavë. Në një atmosferë të tillë, do të ishte i nxituar ai liberal që do t'i përballte votuesit me zgjedhjen: “rrituni ose shkatërrohuni”.
Nga ana tjetër, politikanëve mund t'u duhet të thonë shumë pak. Ngjarjet do ta bëjnë pjesën tjetër. Sipas qeverisë gjermane, Rusia qëndronte pas një sulmi me dron në aeroportin e Leipzigut muajin e kaluar. Në një moment, një incident i “zonës gri”, ndoshta në Britani, do të bëhet shumë më i qartë dhe më serioz. Nëse kërcënimi është realisht serioz, atëherë, pothuajse sipas përkufizimit, publiku do ta vërejë. Do të ndodhë diçka e ngjashme me mbërritjen e komodorit Matthew Perry në Gjirin e Tokios. Në atë pikë, nevoja për rritje ekonomike nuk do t'u shpëtojë as më të pavëmendshmëve. Vladimir Putin do të ketë bërë atë që Draghi nuk mundi ta bënte.
Sidoqoftë, mënyra se si Evropa do të arrijë në momentin e saj Meiji ka më pak rëndësi sesa vetë fakti që duhet të arrijë atje, dhe sa më shpejt. Duhet të bëhet aksiomë se të gjitha përparësitë e tjera duhet t'i nënshtrohen rritjes ekonomike, sepse të gjitha përparësitë varen nga siguria.
Duke parë pas, dividendi i paqes që Evropa filloi të përfitonte në vitet 1990 ka fituar një reputacion më të keq nga sa meriton. Shpenzimi i një pjese më të vogël të PBB-së për mbrojtjen nuk është domosdoshmërisht marrëzi, nëse vetë PBB-ja po rritet me ritme të shpejta. Rëndësia e emëruesit humbet mes obsesionit me objektivat e NATO-s.
Ajo që e ka lënë Evropën kaq të ekspozuar ndaj një rreziku vdekjeprurës është performanca e saj ekonomike, veçanërisht që nga kriza dhe sidomos në vendet që janë mjaftueshëm të mëdha për të bërë një ndryshim në aspektin ushtarak. Rruga për të dalë nga kjo situatë është, ose të paktën duhet të jetë, e qartë. Evropianët që prej kohësh kërkojnë më shumë rritje ekonomike mund të zbulojnë se më në fund kanë në dispozicion një argument vendimtar, edhe nëse koha nuk është në anën e tyre./Përshtati “Pamfleti” nga “FinancialTimes”europa dilema Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Vuçiç i frikësuar nga zgjedhjet? Beogradi huazon programin ‘Pegasus’ nga Izraeli për të hakeruar telefonat e studentëve 3 Shtator 2026, 15:2815:28Rajoni dhe Bota Izraeli paralajmëron ashpër Iranin: Do ta zhysim në “Epokën e Gurit” dhe errësirë 3 Shtator 2026, 14:3314:33Rajoni dhe Bota Alarm nga Virusi i Nilit Perëndimor në Greqi/ 24 viktima, 58 raste të reja vetëm në një javë 3 Shtator 2026, 14:0014:00Rajoni dhe Bota Pengesa e Malit të Zi drejt BE quhet Kroaci, çfarë kërkon Zagrebi në këmbim 3 Shtator 2026, 13:4513:45Rajoni dhe Bota Marshi në mbështetje të ish-krerëve të UÇK-së, Vuçiç: Jam i shqetësuar, Serbia do të reagojë pas 16 shtatorit 3 Shtator 2026, 13:3913:39Rajoni dhe Bota Nga Tim Cook te Elon Musk; sa paguhen dhe fitojnë CEO-t më të famshëm në botë 3 Shtator 2026, 13:2613:26Rajoni dhe Bota