Foto Pamfleti / SHBA kërkon miliona fuçi nga rezervat strategjike të Evropës për të ulur çmimet; Franca kërkon kompromis, ndërsa Brukseli paralajmëron Uashingtonin se ndalimi i eksporteve do të godiste besimin mes aleatëve. Uashingtoni kërkon që evropianët të nxjerrin nga rezervat strategjike miliona fuçi diesel për të frenuar çmimet. Në të kundërt, administrata Trump ka hedhur në tavolinë mundësinë e kufizimit të eksporteve amerikane drejt Evropës. Brukseli e ka refuzuar prerë kërcënimin, ndërsa Franca kërkon një marrëveshje që do të hapte një pjesë të rezervave. Pas kësaj përplasjeje qëndron frika se lufta me Iranin mund të kthehet në një krizë energjetike shumë më të gjatë. Lufta me Iranin po zhvendoset me shpejtësi nga fronti ushtarak te pompat e karburantit. Çmimi i naftës dhe sidomos i diesel-it është rritur shumë, tregjet janë të tensionuara dhe administrata e Donald Trump po kërkon nga aleatët evropianë të nxjerrin në treg një pjesë të rezervave të tyre të emergjencës.
Presioni nga Uashingtoni ka shkuar më tej se një kërkesë mes aleatësh. Sipas Reuters, administrata Trump u ka kërkuar Francës dhe Gjermanisë të hapin rezervat e diesel-it dhe ka paralajmëruar se, nëse Evropa nuk vepron, SHBA-ja mund të kufizojë eksportet e këtij karburanti drejt kontinentit.
Përgjigjja nga Brukseli erdhi e prerë të premten, më 2 tetor.
“Ne e refuzojmë plotësisht këtë”, deklaroi zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anna-Kaisa Itkonen, duke iu referuar mundësisë së një ndalimi amerikan të eksporteve të diesel-it. Sipas saj, një masë e tillë nuk do t’i shërbente askujt dhe do të ngrinte pikëpyetje mbi besueshmërinë e SHBA-së si furnizuese dhe partnere energjetike e Evropës.
Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm. Brukseli nuk ka hedhur poshtë përdorimin e rezervave strategjike. Ajo që ka refuzuar kategorikisht është kërcënimi amerikan për të mbyllur rubinetin e eksporteve. Në fakt, qeveritë evropiane po diskutojnë prej ditësh se sa karburant mund të nxjerrin nga rezervat dhe në çfarë mënyre mund ta bëjnë këtë pa dobësuar sigurinë e tyre energjetike.
Franca ka hedhur në tavolinë një plan për lirimin e rreth 50 milionë fuçive diesel nga rezervat evropiane, të shoqëruar me 50 milionë fuçi naftë bruto nga vendet e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Vetëm pjesa e diesel-it do të përbënte rreth 17 për qind të rezervave emergjente të këtij karburanti në BE dhe afërsisht 3 për qind të konsumit vjetor evropian.
Uashingtoni kërkon më shumë. Sipas burimeve të Reuters, amerikanët kanë kërkuar nga Franca dhe Gjermania të nxjerrin 100 milionë fuçi diesel brenda vetëm 20 ditësh. Një tjetër kërkesë amerikane e diskutuar me evropianët parashikon lirimin e rreth 120 milionë fuçive gjatë gjashtë muajve.
Pikërisht këtu fillon përplasja e vërtetë. Të dyja palët duan të ulin çmimet, por nuk kanë të njëjtën urgjencë dhe as të njëjtën llogari për të bërë.
Për Trumpin, rritja e çmimit të karburanteve është kthyer në problem të brendshëm në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit në nëntor. Diesel-i në SHBA ka arritur nivele rekord dhe Shtëpia e Bardhë kërkon sa më shumë furnizim në treg për të ulur presionin mbi konsumatorët dhe bizneset amerikane.
Evropa, nga ana tjetër, duhet të mendojë edhe për dimrin dhe për mundësinë që lufta të zgjasë. Nëse rezervat hapen sot në shkallë të gjerë dhe furnizimet ndërkombëtare goditen përsëri pas disa javësh apo muajsh, qeveritë evropiane do të kenë më pak hapësirë për të përballuar një krizë më të rëndë.
Për këtë arsye, disa vende të BE-së po shqyrtojnë mundësinë që lirimi i rezervave të lidhet me një garanci amerikane se Uashingtoni nuk do të vendosë në mënyrë të njëanshme ndalim të eksporteve. Me fjalë të tjera, Evropa është e gatshme të ndihmojë në uljen e çmimeve, por nuk dëshiron të zbrazë depot ndërsa furnizuesi i saj kryesor kërcënon t’i mbyllë derën.
Evropa ka karburant, problemi është çmimi
Gjendja, të paktën për momentin, nuk është ajo e një Evrope pa diesel.
Komisioni Evropian njoftoi më 2 tetor se furnizimi në vendet e BE-së mbetet i qëndrueshëm. Problemi janë çmimet e larta dhe një treg botëror ku hapësira për goditje të tjera po ngushtohet. Rafineritë evropiane po punojnë pranë kapacitetit maksimal, ndërsa rezervat emergjente vazhdojnë të jenë në nivele të larta.
Kjo rezervë sigurie është pikërisht ajo që Uashingtoni kërkon të përdoret tani.
Varësia e Evropës nga diesel-i amerikan ia shton peshën kërcënimit të Trumpit. Komisioni Evropian ka pranuar se SHBA-ja është një furnizuese shumë e rëndësishme për tregun evropian; në gusht, rreth gjysma e importeve të diesel-it të BE-së vinin nga Amerika.
Ky raport është krijuar pjesërisht nga ndryshimet e mëdha që pësoi tregu evropian pas pushtimit rus të Ukrainës. Evropa uli varësinë nga energjia ruse dhe kërkoi furnizues të rinj. SHBA-ja fitoi një rol shumë më të madh. Tani, në mesin e një krize tjetër, ajo varësi po shfaq edhe anën e saj të brishtë.
Problemi është bërë edhe më i mprehtë nga një varg goditjesh që kanë ardhur njëra pas tjetrës. Lufta me Iranin ka trazuar furnizimet nga Lindja e Mesme; Rusia ka kufizuar eksportet e diesel-it pas sulmeve ukrainase ndaj infrastrukturës së saj të rafinimit, ndërsa Kina ka pezulluar eksportet e produkteve të naftës jashtë Hong Kongut dhe Makaos. Të gjitha këto zhvillime kanë hequr nga tregu sasi që në kohë normale do të shërbenin si valvul sigurie.
Të enjten, nafta Brent u mbyll në 102.31 dollarë për fuçi, me një rritje prej më shumë se 4 për qind brenda ditës. Të premten çmimi ra përsëri nën 100 dollarë, pikërisht kur tregjet morën vesh se Evropa po shqyrtonte hapjen e rezervave. Vetëm lajmi se miliona fuçi mund të hidheshin në treg mjaftoi për të zbutur disi nervozizmin.
Në këtë lojë, megjithatë, diesel-i është edhe më i ndjeshëm se nafta bruto. Pa të lëvizin me vështirësi kamionët, makineritë bujqësore, industria dhe një pjesë e madhe e transportit. Çdo rritje e fortë e çmimit kalon shpejt nga pompa te faturat e transportit dhe prej andej te çmimet e mallrave.
Kjo është arsyeja pse kriza ka filluar të shqetësojë edhe bankat qendrore dhe tregjet financiare. Një valë e re shtrenjtimi të energjisë mund të ushqejë inflacionin pikërisht në një kohë kur shumë ekonomi po përballen me norma të larta interesi dhe kosto të shtrenjta huamarrjeje.
Pas sherrit për rezervat është frika nga një luftë e gjatë
Në qendër të gjithë kësaj mbetet Irani dhe rreziku që lufta të godasë sërish furnizimet nga Gjiri Persik.
Ngushtica e Hormuzit është një nga arteriet më të rëndësishme energjetike të botës. Çdo përshkallëzim ushtarak atje rrit menjëherë rrezikun për cisternat, sigurimet detare dhe transportin e naftës. Edhe kur anijet vazhdojnë të lundrojnë, vetëm frika se rruga mund të ndërpritet mjafton për të ngritur çmimet.
Në të njëjtën kohë, SHBA-ja po shton praninë ushtarake në Lindjen e Mesme. Ky kombinim — luftë, forca të reja ushtarake, furnizime të pasigurta dhe rezerva që po fillojnë të përdoren — shpjegon nervozizmin që ka pushtuar tregjet e energjisë.
Franca po përpiqet ta zhvendosë përplasjen nga ultimatumi amerikan te një përgjigje e përbashkët e vendeve të mëdha industriale. Presidenti Emmanuel Macron ka thirrur një videokonferencë të udhëheqësve të G7 për të diskutuar tregun e naftës dhe produkteve të rafinuara. Parisi kërkon shtimin e furnizimit, por pa ndalime eksportesh që do ta zhvendosnin mungesën nga një vend te tjetri.
Kjo është edhe pika ku debati për rezervat merr peshë politike. Në kohë normale, hapja e tyre do të ishte një vendim teknik i koordinuar mes qeverive dhe Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Në kushtet e sotme, është kthyer në një provë force mes aleatëve.
Trump kërkon veprim të shpejtë sepse çmimi i karburantit po rëndon mbi ekonominë amerikane. Evropianët duan ta ulin çmimin po aq sa amerikanët, por nuk janë të gatshëm të vënë në rrezik rezervat e dimrit nën kërcënimin se SHBA-ja mund t’ua presë furnizimin.
Nëse lufta me Iranin zgjatet, ky debat mund të bëhet shumë më i ashpër. Rezervat strategjike mund të qetësojnë tregun për një periudhë, por nuk prodhojnë naftë të re dhe nuk mund të hapen pafundësisht. Sa më gjatë të zgjasë kriza, aq më pak fuçi mbeten në depo dhe aq më e vështirë bëhet zgjedhja e qeverive.
Pasojat nuk ndalen në Uashington, Paris apo Berlin. Një shtrenjtim i zgjatur i diesel-it në Evropë prek edhe vende si Shqipëria, që varen nga tregjet ndërkombëtare për furnizimin me karburante. Transporti, bujqësia dhe çmimet e mallrave janë kanalet përmes të cilave një luftë mijëra kilometra larg mund të përfjë në faturën e konsumatorit shqiptar.
Për momentin, Evropa ka rezerva dhe furnizimi është i qëndrueshëm. Ajo që po mbaron më shpejt është qetësia. Nëse fronti iranian vazhdon të zgjerohet dhe rrugët e naftës në Lindjen e Mesme mbeten nën kërcënim, debati i sotëm për 50 apo 120 milionë fuçi mund të duket shumë shpejt si pjesa më e lehtë e krizës./Pamfletidonald trump evropa rubinetat e karburantit irani Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Kroacia kushtëzon rrugën e Malit të Zi drejt BE-së: Na ktheni pasuritë ushtarake të ish-Jugosllavisë me vlerë 2.4 miliardë euro 2 Tetor 2026, 13:4413:44Rajoni dhe Bota Zbulohet plani sekret rus për bombardime në zemër të Europës, dronë me eksplozivë në shënjestër të objektivave strategjike 2 Tetor 2026, 13:3013:30Rajoni dhe Bota Putin mbështet Vuçiç në zgjedhje: Shpresoj të jetë kryeministri i Serbisë, ata janë popull i ndarë nga Evropa 2 Tetor 2026, 11:2211:22Rajoni dhe Bota “Avioni po humbte lartësi”/ Piloti i Flydubai rrëfen momentet e tmerrit: Isha i plagosur, por nuk mund t’i lija 174 njerëz të vdisnin 2 Tetor 2026, 10:2610:26Rajoni dhe Bota Përshkallëzohen protestat në Francë, 400 shkolla të mbyllura nga përplasjet me policinë; mbi 1,700 të arrestuar 2 Tetor 2026, 10:1610:16Rajoni dhe Bota SHBA zbarkon në Gjirin Persik/ 9 mijë trupa dhe aeroplanmbajtësja e tretë drejt Iranit, Hormuzi kthehet në fuçi baruti 2 Tetor 2026, 10:1610:16Rajoni dhe Bota