A keni dëgjuar ndonjëherë për lipoproteinën(a)? Mos u shqetësoni nëse jo. Ky është emri i një faktori rreziku kardiovaskular, për të cilin shumë njerëz nuk janë vërtet të vetëdijshëm. Dy ekspertë shpjegojnë pse ka kuptim që kjo vlerë të matet me një analizë gjaku të paktën një here, dhe çfarë duhet bërë nëse rezultati rezulton shumë i lartë.Lexo edhe:MRI mund të zbulojë shenja të Alzheimerit më herët Çfarë është saktësisht lipoproteina(a)? Lipoproteina(a) është një përbërës i gjakut. "Ajo është e strukturuar si kolesteroli 'i keq' LDL", thotë Anja Vogt, specialiste në mjekësinë e brendshme dhe zëvendëskryetare e një shoqate për çrregullimet e lipideve në Gjermani. Dallimi është se një proteinë shtesë, apolipoproteina(a), është e lidhur me të. Sipas kësaj lidhjeje, lipoproteinat mund të krahasohen me "taksi mallrash" që transportojnë yndyrën dhe substancat e ngjashme me yndyrën përmes gjakut. Sasia e lipoproteinës(a) që qarkullon në gjak përcaktohet gjenetikisht. Dieta dhe ushtrimet nuk mund të ndikojnë në nivel. "Lipoproteina(a) ndoshta dikur ka pasur një rol fiziologjik dhe madje mund të ketë dhënë një avantazh evolucionar, por sot nuk ka asnjë përfitim të njohur", thotë Vogt. Përkundrazi: një nivel i lartë i lipoproteinës(a) nuk është lajm i mirë, pasi është një faktor rreziku për sëmundje të ndryshme. Pse lipoproteina(a) konsiderohet një faktor rreziku për atak në zemër dhe goditje në tru? "Nëse shumë prej tij qarkullon në gjak, ai depozitohet në muret arteriale në të njëjtën mënyrë si kolesteroli LDL. Nëse janë të pranishëm faktorë shtesë rreziku, siç është pirja e duhanit, ky efekt amplifikohet", thotë Vogt. Pasoja e këtyre depozitave në enët e gjakut është një rrezik në rritje i goditjes në tru, atakut në zemër dhe gjithashtu i sëmundjes okluzive arteriale periferike (PAOD) - domethënë, çrregullimeve të qarkullimit të gjakut në këmbë. "Në fund të fundit, çdo arterie mund të preket - për shembull në veshkë ose valvula aortale", thotë Vogt. Lipoproteina(a) gjithashtu nxit inflamacionin. Dhe: "Në nivele më të larta, mpiksjet e gjakut formohen më shpejt dhe treten më ngadalë", thotë specialisti i mjekësisë së brendshme Norbert Smetak. Ecuria e sëmundjes ndryshon ndjeshëm. Disa njerëz me nivele të larta të lipoproteinës(a) vuajnë nga sëmundje kardiovaskulare në një moshë relativisht të re. Të tjerë mbeten pa simptoma për një kohë të gjatë. Nga cili nivel i lipoproteinës(a) bëhet kritike? Së pari, është e rëndësishme të dihet se ekzistojnë dy metoda të ndryshme matjeje që nuk mund të krahasohen drejtpërdrejt ose të konvertohen në njëra-tjetrën. Smetak jep një përmbledhje: E ashtuquajtura vlerë normale është 30 miligramë për decilitër (mg/dl) ose 75 nanomole për litër (nmol/l). Në 30-50 mg/dl ose 75-105 nmol/l, rreziku është i moderuar; mbi këtë nivel, një person tashmë bie në grupin e rrezikuar. Mjekë të tillë si Smetak flasin për një rrezik shumë të lartë nga 180 mg/dl ose 430 nmol/l e lart. "Sa më e lartë vlera, aq më i lartë rreziku", përmbledh Smetak. Megjithatë, edhe vlerat e tjera të gjakut dhe shëndeti i përgjithshëm luajnë një rol. "Sidomos në kombinim me një nivel të lartë të kolesterolit LDL ose presion të lartë të gjakut, gjasat për, për shembull, një atak në zemër rriten", thotë Smetak. Prandaj, një vlerësim i mirë i rrezikut kërkon të shihet e gjithë panorama - jo vetëm niveli i lipoproteinës(a). Sa të zakonshme janë nivelet e larta të lipoproteinës(a)? A ndryshojnë ato? "Rreth 20 deri në 30% e të gjithë njerëzve kanë nivele shumë të larta të lipoproteinës(a) - kështu që ky problem nuk është aspak i rrallë dhe prek shumë njerëz", thotë Smetak. Niveli juaj nuk ka nevojë të matet në intervale të rregullta dhe një test është përgjithësisht i mjaftueshëm. "Meqenëse madhësia e grimcës së lipoproteinës përcaktohet kryesisht gjenetikisht, ajo normalisht duhet të matet vetëm një herë në jetë. Kjo është gjithashtu ajo që rekomandojnë udhëzimet", thotë Vogt, drejtues i një klinike ambulatore lipidike në Mynih. Megjithatë, kostoja e testit mund të mos mbulohet nga siguruesi juaj shëndetësor. Në Australi, për shembull, testet në përgjithësi nuk mbulohen dhe kushtojnë nga 40 deri në 90 dollarë australianë (afërsisht 50-90 dollarë amerikanë), ndërsa në Gjermani testet kushtojnë rreth 25 euro (28 dollarë amerikanë), por mbulohen për pacientët në rrezik. Në SHBA, testet e lipoproteinës(a) variojnë nga 24 deri në afërsisht 70 dollarë kur paguhen nga xhepi juaj. Niveli im është shumë i lartë. Po tani çfarë? Kur nivelet e lipoproteinës(a) gjenden të larta, mjeku juaj ka të ngjarë t'ju tregojë se është koha për disa ndryshime në stilin e jetës. Thënë më qartë: “Një dietë e shëndetshme, heqja dorë nga duhani dhe alkooli, shumë ushtrime dhe stërvitje forcuese, si dhe një peshë e shëndetshme trupore e zvogëlojnë jashtëzakonisht rëndësinë e kësaj vlere”, thotë Vogt. Aktualisht, ka shumë pak mundësi për uljen ndjeshëm të niveleve të lipoproteinës(a), përveç aferezës së lipoproteinës - një lloj procedure "larjeje të gjakut" që përdoret vetëm në raste ekstreme sepse është shumë e vështirë. Nëse nivelet e kolesterolit LDL janë gjithashtu të larta, statinat përdoren për të ulur atë vlerë - dhe bashkë me të edhe rrezikun e përgjithshëm të sëmundjeve kardiovaskulare. Megjithatë, Smetak thotë se ka shpresë edhe për trajtime të reja me bazë ilaçesh. "Ilaçet që mund të ulin në mënyrë specifike lipoproteinën(a) janë në fazën përfundimtare të provave klinike." Deri atëherë, përparësia e qartë është minimizimi sa më i madh i faktorëve të tjerë të rrezikut, siç janë pirja e duhanit, presioni i lartë i gjakut, diabeti dhe mungesa e ushtrimeve fizike, si dhe pyetja e rregullt e mjekut nëse janë bërë të disponueshme mundësi të reja trajtimi. Ata me nivele shumë të larta ose depozita vaskulare ekzistuese duhet të jenë veçanërisht vigjilentë - dhe të shfrytëzojnë rastin për të punuar në mënyrë aktive për shëndetin e tyre./ DPA News.
