Kanceri i pankreasit është një nga format më vdekjeprurëse të kancerit, megjithatë mbetet një sëmundje për të cilën flitet rrallë. Përpara muajit të ndërgjegjësimit për kancerin e pankreasit në nëntor, ne biseduam me Profesor Giuseppe Kito Fusai, kirurg konsulent hepato-pankreato-biliar në Spitalin Wellington të HCA Healthcare UK, i cili theksoi shenjat kryesore paralajmëruese për të cilat duhet të kemi kujdes dhe faktorët e rrezikut që mund dhe nuk mund t'i kontrollojmë.Lexo edhe:Antioksidantët që mbrojnë qelizat, 5 ushqime që ndihmojnë në plakjen e shëndetshme Çfarë është kanceri i pankreasit? Kanceri i pankreasit është kur qelizat anormale në pankreas fillojnë të rriten dhe të ndahen në një mënyrë të pakontrolluar, sipas faqes së internetit të Cancer Research UK. “Pankreasi është një nga gjëndrat që ndodhet në pjesën e prapme të stomakut tonë dhe kanceri i pankreasit është një proces malinj”, thotë Fusai. Rreth 95% e të gjitha kancereve të pankreasit janë kancere ekzokrine, dhe shumica e këtyre janë adenokarcinoma duktale pankreatike, sipas Pancreatic Cancer UK. “Adenokarcinoma duktale pankreatike është lloji më i zakonshëm i kancerit pankreatik që prek shumicën dërrmuese të pacientëve”, thotë kirurgu. "Megjithatë, në një numër më të vogël pacientësh, ka disa variante më të rralla siç janë karcinoma e qelizave acinare dhe karcinoma adenoskuamoze." Sa i zakonshëm është? Kanceri i pankreasit është kanceri i 12-të më i zakonshëm në nivel global, por është i 6-ti më vdekjeprurës. “Edhe pse kanceri i pankreasit është shumë më pak i zakonshëm se llojet e tjera të kancerit, siç është kanceri i gjirit, ai mbetet një nga llojet më vdekjeprurëse të kancerit”, thotë Fusai. Kjo ndodh sepse shumica e rasteve diagnostikohen në një fazë të avancuar, shpjegon kirurgu. Kanceri i pankreasit shkakton gati 470,000 vdekje në të gjithë botën çdo vit, duke përbërë rreth 5% të të gjitha vdekjeve të lidhura me kancerin, sipas të dhënave nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC) e Organizatës Botërore të Shëndetësisë. “Një problem i madh me kancerin e pankreasit është se është mjaft i heshtur dhe shpesh zbulohet e diagnostikohet shumë vonë, kur është përhapur tashmë në organe të tjera”, thotë Fusai. “Kjo ndodh në rreth 50% të pacientëve të diagnostikuar rishtazi.” Cilat janë faktorët e rrezikut? Mosha Kanceri i pankreasit është më i zakonshëm tek të moshuarit. Në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, pothuajse gjysma e njerëzve të diagnostikuar me pankreas janë 75 vjeç e lart. “Tradicionalisht, kanceri i pankreasit është përshkruar si një sëmundje që prek të moshuarit, por po e shohim gjithnjë e më shumë këtë sëmundje që prek të rinjtë në të 40-at ose 50-at e tyre dhe, ndonjëherë, edhe njerëzit në të 30-at e tyre”, thotë Fusai. Seksi «Kanceri i pankreasit është pak më i zakonshëm tek burrat sesa tek gratë», thotë Fusai. Historia familjare Rreziku i kancerit të pankreasit rritet gjithashtu tek njerëzit që kanë një histori familjare (të afërm të shkallës së parë) të kancerit të pankreasit, ose kanë ndryshime të caktuara të trashëguara të gjeneve, siç është gjeni BRCA2, sipas Cancer Research UK. Përdorimi i duhanit “Pirja e duhanit mbetet një nga faktorët më të mëdhenj dhe më të rëndësishëm të rrezikut për kancerin e pankreasit”, thotë Fusai. Organi i OBSH-së, IARC, e klasifikon pirjen e duhanit si një faktor shkaktar të përcaktuar për kancerin e pankreasit, duke vlerësuar se duhanpirësit përballen me afërsisht dyfishin e rrezikut krahasuar me jo-duhanpirësit. Në Shtetet e Bashkuara, pirja e duhanit konsiderohet si një nga shkaqet kryesore të parandalueshme të kancerit të pankreasit, duke përbërë rreth 25% të rasteve, sipas Shoqatës Amerikane të Kancerit. Prandaj, ndërprerja e pirjes së duhanit mund të zvogëlojë rrezikun. Konsumi i alkoolit Kanceri i pankreasit është më i zakonshëm tek njerëzit me pankreatit kronik dhe rreth 70% e njerëzve me pankreatit kronik e zhvillojnë atë për shkak të pirjes së sasive të mëdha të alkoolit gjatë një periudhe të gjatë kohore, sipas Cancer Research UK. «Konsumi i tepërt i alkoolit mund të ndikojë në pankreas, të shkaktojë inflamacion dhe të çojë në pankreatit kronik», shpjegon kirurgu. Pesha e trupit dhe obeziteti “Obeziteti dhe mbipesha janë një tjetër faktor rreziku për kancerin e pankreasit”, thotë Fusai. Organizata për Kërkime mbi Kancerin në Mbretërinë e Bashkuar (Cancer Research UK) deklaron se më shumë se 10% e rasteve të kancerit të pankreasit në Mbretërinë e Bashkuar shkaktohen nga mbipesha ose obeziteti. Diabeti «Diabeti konsiderohet gjithashtu një faktor potencial rreziku», thotë Fusai. A ka ndonjë simptomë të zakonshme për të cilën duhet të keni kujdes? Kirurgu këshillon njerëzit të mos i nënvlerësojnë ose injorojnë simptomat jospecifike. “Disa nga simptomat e hershme që paraqiten tek njerëzit me kancer të pankreasit shpesh janë jo specifike, siç janë dhimbja e paqartë e barkut, dhimbja e shpinës dhe humbja e peshës – të cilat janë të gjitha simptoma që mund të lidhen me një numër gjërash të tjera”, thotë Fusai. "Pra, është me të vërtetë e rëndësishme të hetohen çdo simptomë që nuk zgjidhet shpejt." Ai shton se diabeti i ri mund të jetë gjithashtu një shenjë paralajmëruese e hershme e kancerit të pankreasit. «Diabeti i diagnostikuar rishtazi duhet të kërkojë gjithmonë hetime urgjente dhe një skanim», thotë Fusai. Zhvillimi i verdhëzës është gjithashtu një sinjal alarmi që kërkon kujdes mjekësor. “Ngjyrosja e verdhë e lëkurës dhe e sklerës (e bardha e syve) dhe urina e errët sugjerojnë që ka një bllokim të kanalit biliar. Ky është kanali që kullon tëmthin nga mëlçia në zorrë, dhe një rritje nga pankreasi mund ta bllokojë këtë dhe të shkaktojë verdhëz”, shpjegon Fusai. Si diagnostikohet? “Testi standard i artë për kancerin e pankreasit është një skanim CT me kontrast, i cili do të tregojë qartë një masë në pankreas. Por nëse nevojitet konfirmim i mëtejshëm, mund të kryhet një biopsi”, thotë Fusai. "Testet e tjera që mund të kryhen për të diagnostikuar kancerin e pankreasit janë një MRI e mëlçisë ose një skanim PET me FDG." Si trajtohet? Trajtimi varet nga madhësia dhe lloji i kancerit të pankreasit, vendi ku ndodhet, nëse është përhapur dhe shëndeti i përgjithshëm i pacientit. Nëse kanceri i pankreasit zbulohet herët dhe nuk është përhapur, kirurgjia mund të jetë një mundësi për ta hequr atë. “Kur kanceri është ende i operueshëm, gjë që ndodh në afërsisht 15% të pacientëve të diagnostikuar rishtazi, shpesh rekomandimi është të vazhdohet me ndërhyrjen kirurgjikale dhe të bëhet një rezeksion radikal”, thotë Fusai. Lloji specifik i kirurgjisë varet nga vendi ku ndodhet tumori brenda pankreasit. «Nëse tumori është në kokën e pankreasit, ne do të bëjmë një procedurë Whipple, e cila është një operacion mjaft i gjerë dhe kompleks», thotë Fusai. Trajtime të tilla si kimioterapia ose radioterapia mund të ofrohen për të kontrolluar kancerin, dhe për të ndihmuar pacientët të jetojnë më gjatë nëse kirurgjia nuk është një opsion./ DPA News,
