Bjarke Ingels gjatë një takimi me Ramen, në sfond projekti fitues te Tajvani Studio daneze BIG (Bjarke Ingels Group) është shpallur fituese për “Tirana Fountain Plaza”, projekti që do të transformojë zonën ku sot ndodhet kompleksi “Tajvani” në Parkun Rinia. Projekti i ri parashikon banesa, hoteleri, zyra dhe funksione kulturore në një strukturë të ngritur mbi park… Studio daneze BIG (Bjarke Ingels Group) ka fituar garën për “Tirana Fountain Plaza”, duke marrë një tjetër projekt të rëndësishëm në Tiranë, këtë herë në një prej pikave më të ekspozuara të kryeqytetit, Parkun Rinia.
Në konkursin e zhvilluar më 1 tetor 2026 morën pjesë pesë studio ndërkombëtare: Barozzi Veiga nga Spanja, BIG dhe COBE nga Danimarka, si dhe l’AUC dhe JDSA – Julien De Smedt Architects nga Franca. Qeveria e përshkroi procesin si një konkurs ndërkombëtar “të kërkuar nga shteti, me nismë të sipërmarrjes private”.
Kjo është një pikë e rëndësishme për të kuptuar natyrën e projektit. Nuk kemi të bëjmë formalisht me ndërtimin e një objekti publik mbi pronë shtetërore. Vetë Edi Rama deklaroi gjatë prezantimit se bëhet fjalë për një projekt të sipërmarrjes private në një pronë private. Por prona ndodhet brenda Parkut Rinia dhe, sipas vetë kryeministrit, ndërtimi do të ketë “një impakt të rëndësishëm në gjithë hapësirën përreth”. Pikërisht për këtë arsye shteti është përfshirë në organizimin e konkursit ndërkombëtar. Projekti fitues Fituesja është një studio që Edi Rama e njeh prej vitesh dhe që tashmë ka krijuar një histori të gjatë projektesh në Shqipëri. BIG është studioja që projektoi Teatrin e ri Kombëtar. Më 12 mars 2018, Bjarke Ingels u shfaq në Tiranë përkrah Edi Ramës për të prezantuar projektin e godinës së re, në kohën kur kishte nisur përplasja për shembjen e Teatrit të vjetër. Projekti parashikonte godinën karakteristike në formën e një papioni, ndërsa Rama deklaronte se teatri i ri do të realizohej në bashkëpunim me sipërmarrjen private.
BIG vetë njoftonte në atë periudhë se ishte përzgjedhur për projektimin e Teatrit Kombëtar të Shqipërisë. Studio vazhdon ta ketë projektin në portofolin e saj zyrtar, me Bjarke Ingels të shënuar si partner përgjegjës. Projekti fitues Historia e atij projekti nuk ishte e zakonshme. Për më shumë se dy vjet, godina e vjetër e Teatrit Kombëtar u bë objekt protestash të artistëve dhe aktivistëve, ndërsa debati kaloi nga arkitektura te prona, mënyra e zhvillimit të zonës dhe procedura që do të përdorte qeveria. Në qershor 2018, vetë Bjarke Ingels deklaronte se studioja kishte rreth një vit që punonte mbi projektin dhe se fillimisht kishte shqyrtuar edhe mundësinë e përdorimit të strukturave ekzistuese.
Teatri i vjetër u shemb më 17 maj 2020. Më pas qeveria ndryshoi formulën e realizimit dhe projekti vazhdoi me financim publik. Më 21 dhjetor 2022, Rama dhe Bjarke Ingels u shfaqën përsëri bashkë në ceremoninë e nisjes së punimeve. Kryeministria e përshkruante ndërtesën si projekt të arkitektit danez dhe njoftonte se objekti do të kishte katër hapësira kryesore performimi me 1 514 ulëse. Projekti fitues Pra marrëdhënia profesionale mes qeverisë së Edi Ramës dhe BIG nuk nisi me “Tirana Fountain Plaza”.
Madje nuk mbaroi as me Teatrin Kombëtar.
Më 12 tetor 2025, BIG fitoi një tjetër konkurs të organizuar në Tiranë, atë për “Parkun e Besimit”. Sipas njoftimit zyrtar të qeverisë, studio e Bjarke Ingels u shpall fituese mes 12 finalistëve ndërkombëtarë. Projekti parashikon krijimin e një parku të konceptuar rreth bashkëjetesës dhe dialogut ndërfetar.
BIG ishte gjithashtu një nga tre studiot finaliste në konkursin ndërkombëtar të vitit 2023 për transformimin e stadiumit “Niko Dovana” në Durrës, së bashku me 51N4E dhe MVRDV.
Në qershor 2026 studioja u shfaq përsëri në një tjetër konkurs të rëndësishëm të promovuar nga qeveria shqiptare, këtë herë për kampusin e ri universitar “Aleksandër Moisiu” në Durrës. BIG ishte pjesë e njërit prej pesë ekipeve finaliste, pas një procesi ku sipas qeverisë kishin marrë pjesë 41 ekipe shqiptare dhe ndërkombëtare. Projekti fitues Kështu, “Tirana Fountain Plaza” nuk është një takim i rastësishëm mes qeverisë shqiptare dhe studios së Bjarke Ingels. Është një kapitull tjetër i një marrëdhënieje profesionale që dokumentohet të paktën që nga projekti i Teatrit Kombëtar dhe që gjatë viteve të fundit është zgjeruar në disa konkurse të rëndësishme.
Kjo vazhdimësi nuk provon në vetvete favorizim. Për të ngritur një pretendim të tillë duhen dokumente mbi procedurat, përbërjen dhe votimin e jurive, kontratat, pagesat dhe kriteret e përzgjedhjes. Por fakti që BIG shfaqet vazhdimisht në konkurse të mëdha të promovuara nga qeveria Rama është i dokumentuar dhe e bën legjitime pyetjen se si zhvillohen këto gara dhe sa transparente janë marrëdhëniet mes shtetit, investitorëve privatë dhe studiove ndërkombëtare.
Vetë Rama e preku këtë debat gjatë prezantimit të “Tirana Fountain Plaza”. Ai iu përgjigj kritikave për atë që një gazetar e kishte cilësuar si mungesë transparence në vendimmarrje. Rama tha se shumicën në juritë e konkurseve e përbëjnë arkitektë, urbanistë, profesorë dhe akademikë, ndërsa pala shqiptare ndodhet në minorancë. Sipas kryeministrit, përfaqësuesit shqiptarë nuk i orientojnë juritë drejt një projekti të caktuar. Projekti fitues Kjo deklaratë merr peshë të veçantë pikërisht në një konkurs ku BIG rikthehet si fituese, pasi studioja ka tashmë një histori të konsiderueshme bashkëpunimi me projekte të mbështetura nga qeveria shqiptare.
Çfarë do të ndërtojë BIG te “Tajvani”?
Projekti fitues ndryshon dukshëm nga objekti aktual.
BIG propozon një strukturë tridimensionale ku një pjesë e konsiderueshme e volumit ngrihet mbi nivelin e tokës. Koncepti arkitektonik mbështetet te ideja e një “reje” të ngritur mbi park. Brenda saj vendosen funksionet e banimit, hotelerisë dhe punës, ndërsa poshtë krijohet një hapësirë e mbuluar që vazhdon marrëdhënien me Parkun Rinia.
Argumenti i studios është që ndërtesa të mos e pushtojë parkun horizontalisht. Në vend që të shpërndajë programin në nivelin e tokës, BIG e ngre një pjesë të tij lart dhe liron zonën poshtë strukturës për kalim, qëndrim dhe aktivitete publike.
Ky është edhe elementi më karakteristik i projektit. Objekti nuk konceptohet thjesht si një kullë tradicionale, por si disa volume të lidhura dhe të ngritura mbi tokë.
Në nivelin e parkut krijohen zona të mbuluara dhe me hije. Studio i trajton këto hapësira si një hyrje të re të Parkut Rinia në raport me pjesën tjetër të qendrës së Tiranës.
Por në fund kemi përsëri një zhvillim të konsiderueshëm ndërtimor brenda një prone që ndodhet në zemër të parkut. Vetë Rama e pranoi këtë raport kur deklaroi më 1 tetor se prona është private, por ndikimi i ndërtesës shkon përtej kufirit të pronës. Projekti fitues Projekti parashikon rezidenca, hoteleri dhe zyra. Rreth 10 për qind e programit është konceptuar për funksione kulturore dhe hapësira të hapura për publikun.
BIG kërkon gjithashtu të ruajë ujin dhe shatërvanin si element identifikues të zonës, por jo në formën që ekziston sot.
Studio propozon që uji të ngrihet në strukturën e ndërtesës dhe më pas të rikthehet drejt parkut nga lart, duke krijuar efektin e një “shiu vere”. Sipas konceptit të prezantuar, uji do të ketë jo vetëm funksion estetik, por edhe rol në mikroklimën e hapësirës publike poshtë objektit gjatë periudhës së nxehtë.
Kështu, shatërvani nuk zhduket nga projekti, por ndryshon pozicion dhe funksion. Ai bëhet pjesë e vetë arkitekturës së ndërtesës.
Studio e ndërton të gjithë projektin mbi tri elemente: gjelbërimin, ujin dhe aktivitetin social. Ambicia është që objekti të krijojë një pikë të re identifikuese të Tiranës jo vetëm përmes lartësisë, por përmes formës së tij dhe raportit me parkun. Projekti fitues Këtu fillon edhe diskutimi tjetër.
Qeveria argumenton se përfshirja e arkitektëve ndërkombëtarë është mënyra për të rritur cilësinë e ndërtimeve në Shqipëri. Rama deklaroi se Shqipëria dhe Tirana po kthehen në një lloj “universiteti” të hapur të arkitekturës, ku profesionistët shqiptarë mund të punojnë me emra ndërkombëtarë. Ai mbrojti gjithashtu politikën e konkurseve dhe tha se Shqipëria ende nuk ka të gjitha kapacitetet profesionale për ndërtime komplekse.
Por historia e BIG në Shqipëri tregon edhe diçka tjetër: një studio ndërkombëtare mund të krijojë një prani afatgjatë në tregun shqiptar përmes një serie projektesh dhe konkursesh që lidhen drejtpërdrejt me institucionet publike.
Teatri Kombëtar ishte projekti që e vendosi BIG në qendër të një prej debateve më të ashpra urbane të qeverisjes Rama. “Parku i Besimit” e riktheu studion si fituese të një konkursi ndërkombëtar në vitin 2025. Stadiumi “Niko Dovana” dhe kampusi i Universitetit “Aleksandër Moisiu” e gjetën BIG mes finalistëve të garave të tjera. Tani studioja merr edhe projektin për transformimin e “Tajvanit”. Projekti fitues Në rastin e fundit ndërthuren edhe më qartë interesi publik dhe ai privat. Shteti organizon dhe mbikëqyr një konkurs për një zhvillim privat, sepse prona private ndodhet brenda Parkut Rinia dhe ndërtesa do të ndryshojë një hapësirë që përdoret çdo ditë nga publiku. Rama e formuloi vetë këtë marrëdhënie më 1 tetor: zhvillimi individual i një prone lidhet me zhvillimin më të gjerë të komunitetit dhe qytetit.
Prandaj historia e “Tirana Fountain Plaza” nuk mbyllet me renderat e BIG dhe me shpjegimin e “resë” që do të qëndrojë mbi park.
Dokumentet që do të përcaktojnë zhvillimin real janë të tjera: sipërfaqja përfundimtare e ndërtimit, lartësia, intensiteti, kufijtë e pronës, leja e zhvillimit, leja e ndërtimit, funksionet që do të miratohen, raporti mes hapësirës private dhe asaj publike, si dhe çdo ndërhyrje që projekti do të kërkojë në Parkun Rinia.
Po aq e rëndësishme është transparenca e vetë konkursit: përbërja e jurisë, pikët e pesë projekteve, kriteret konkrete mbi të cilat BIG u vendos para katër studiove të tjera dhe marrëdhënia kontraktuale që do të krijohet mes studios, pronarit privat dhe institucioneve shqiptare.
Sepse për BIG, Tirana nuk është më një qytet ku studioja daneze vjen për të provuar një projekt të vetëm. Nga Teatri Kombëtar te “Parku i Besimit” dhe tani te “Tirana Fountain Plaza”, Bjarke Ingels Group është kthyer në një prej studiove ndërkombëtare që shfaqet në mënyrë të përsëritur në projektet dhe konkurset e mëdha të promovuara gjatë qeverisjes së Edi Ramës.
“Tajvani” është projekti më i fundit. Dokumentet e procedurës dhe lejet që do të pasojnë do të tregojnë përmasën reale të ndërhyrjes që fituesi i konkursit do të realizojë në zemër të Parkut Rinia. /Pamfleti/ big tajvani edi rama bjarke ingels 1790872073 bjarkamandi 1790871512 bjarka3 1790871512 bjarka2 1790871512 bjarka1 1790871876 bjarka7 1790871876 bjarka6 1790872004 bjarkaok2 1790872073 mandi4 1790872073 bjarkamandi3 1790872073 bjarkamandi2 projekti 333 1 Komente A Adri 1 Tetor 2026, 19:46 Kjo menyre e amplifikimit te te huàjve bie ere e qelbur....sa % mer nga kjo studio... ska shqiptar ta beje.....si shpjegohet qe shkelqejne kur ikin ahqiptaret....à ka nkeri ti coje haber kesaj studioa qe do perballet me pasoja nje dite...
.. Përgjigjjuni Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Aktualitet Zjarr i madh në landfillin e Bulqizës, flakë dhe re të dendura tymi në zonë 1 Tetor 2026, 17:3417:34Aktualitet Flakët avancojnë drejt banesave në Peqin, dy helikopterë dhe dhjetëra zjarrfikës në terren 1 Tetor 2026, 16:5616:56Aktualitet Zjarr i madh në Piraj të Lezhës, flakët i afrohen banesave dhe Kishës 1 Tetor 2026, 16:0716:07Aktualitet “Vjen Von der Leyen dhe na flet për suksese”, Lubonja kritikon zyrtarët e BE-së: Duhet të jemi realistë 1 Tetor 2026, 15:1815:18Aktualitet Skandali që tronditi Tiranën: mekanizmi që solli ekspozimin e videove erotike nga kamera e Adi Hilës 1 Tetor 2026, 15:0615:06Aktualitet Lubonja shpërthen ndaj Ramës: Po sfidon shqiptarët, pi verëra 33 mijë euro me Ergys Agasin 1 Tetor 2026, 14:5514:55Aktualitet