Foto ilustruese Në Turqi po ndiqet me vëmendje të shtuar zgjerimi i pranisë së Izraelit në Ballkan, veçanërisht forcimi i bashkëpunimit të tij ushtarak me Greqinë, Serbinë apo Shqipërinë. Afrimi i Izraelit me disa vende të rajonit dhe investimet në teknologji të avancuara të mbrojtjes po shihen si faktorë që mund të ndryshojnë ekuilibrat e sigurisë në Ballkan. Në një shkrim nga Mevludin Ibish, Turqia paraqitet si një aktor që synon të ruajë një ekuilibër rajonal, duke mbështetur njëkohësisht bashkëpunimin me Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë-Hercegovinën dhe Malin e Zi. Konkurrenca gjeopolitike mes Turqisë dhe Izraelit po shtrihet përtej Lindjes së Mesme dhe Mesdheut Lindor, duke përfshirë gjithnjë e më shumë edhe Ballkanin. Zhvillimet në Gaza dhe ndryshimet në Siri e Liban kanë sjellë transformime në fushat e mbrojtjes, teknologjisë, energjisë dhe ndërlidhjes rajonale.
Përfshirja në rritje e Izraelit dhe lidhjet e tij me Greqinë dhe Qipron, të kombinuara së fundmi me partneritetin strategjik ushtarak me Serbinë, japin sinjale për krijimin e një asimetrie të re ushtarake në rajon.
Ballkani po lidhet gjithnjë e më shumë me një zinxhir strategjik që shtrihet nga Mesdheu Lindor drejt Evropës Juglindore. Kjo nuk nënkupton një përballje të mundshme ushtarake mes Izraelit dhe Turqisë në Ballkan, por tregon se fuqi të ndryshme globale dhe rajonale po investojnë më shumë burime në këtë hapësirë.
Në këtë konfigurim, Serbia spikat për politikën e saj të jashtme dhe të sigurisë, duke ruajtur marrëdhënie me Rusinë dhe Kinën, ndërsa njëkohësisht ka rritur ndjeshëm bashkëpunimin me Shtetet e Bashkuara dhe partnerë të tjerë.
Serbia ka marrëdhënie të gjera ushtarake, politike dhe ekonomike me Rusinë, Izraelin dhe Kinën. Ajo ka ruajtur lidhjet e thella me Moskën, ka zhvilluar bashkëpunimin ushtarako-industrial me Kinën dhe ka zgjeruar bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes me Izraelin.
Modernizimi i ushtrisë serbe është një tjetër element i rëndësishëm. Forcat e Armatosura të Serbisë po pajisen sistematikisht me sisteme të mbrojtjes ajrore, radarë, automjete të blinduara dhe mjete ajrore pa pilot nga Kina dhe Rusia. Serbia ka porositur gjithashtu 12 avionë luftarakë Rafale nga Franca dhe teknologji të avancuar ushtarake e mbikëqyrjeje nga Izraeli.
Në këtë mënyrë, Beogradi ka diversifikuar partneritetet e tij të mbrojtjes dhe ka reduktuar varësinë nga një furnizues i vetëm. Por ky proces hap njëkohësisht çështjen e një asimetrie ushtarake dhe të sigurisë që mund të ndikojë në stabilitetin e Ballkanit Perëndimor.
Izraeli dhe çështja e asimetrisë
Përfshirja e Izraelit në Ballkan po përqendrohet veçanërisht në një trekëndësh mes Greqisë, Serbisë dhe Rumanisë.
Greqia është partneri më i afërt strategjik dhe i mbrojtjes i Izraelit në rajon, në një bashkëpunim që përfshin edhe Qipron. Athina ka nënshkruar një marrëveshje prej rreth 3 miliardë eurosh për blerjen e sistemeve izraelite të mbrojtjes ajrore.
Serbia renditet më pas, me një prani të konsiderueshme të bashkëpunimit izraelit përmes marrëveshjeve në fushën ushtarake dhe të sigurisë, si dhe instalimeve në Serbi dhe potencialisht në Republikën Srpska. Edhe Rumania po zgjeron bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë.
Në vende të tjera, si Bullgaria, Kroacia, Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut, përfshirja dhe bashkëpunimi i mundshëm me Izraelin mbeten më të kufizuara.
Rëndësia e marrëdhënieve të Izraelit me Greqinë dhe Serbinë, dhe potencialisht me Rumaninë, lidhet veçanërisht me transferimin e teknologjive moderne të mbrojtjes ajrore, sistemeve të avancuara të mbikëqyrjes, dronëve dhe teknologjive të tjera ushtarake. Këto pajisje mund t'u japin vendeve që i marrin avantazhe të konsiderueshme ushtarake brenda një kohe relativisht të shkurtër.
Serbia, ndërkohë, po ndjek një strategji edhe më të gjerë, duke ruajtur bashkëpunimin ushtarak me Kinën dhe Rusinë dhe duke shtuar marrëveshjet dhe investimet në mbrojtje me Izraelin. Kjo i jep Beogradit akses në një gamë të gjerë teknologjish ushtarake dhe mbikëqyrjeje.
Modernizimi i forcave të armatosura nuk përbën në vetvete një problem. Vendet kanë të drejtë të forcojnë aftësitë e tyre mbrojtëse për të garantuar sovranitetin dhe integritetin territorial. Megjithatë, në një rajon me kapacitete të pabarabarta ushtarake, ky proces mund të krijojë çekuilibër strategjik.
Kjo merr rëndësi të veçantë në Ballkan, ku vazhdojnë të ekzistojnë tensione gjeopolitike të pazgjidhura, mosmarrëveshje territoriale dhe sisteme politike jofunksionale. Sfida nuk është ndalimi i modernizimit ushtarak, por shmangia e një disproporcioni sigurie që mund të ndryshojë arkitekturën e mbrojtjes në rajon.
Roli i Turqisë
Qasja e Turqisë në Ballkan ndryshon nga ajo e Izraelit dhe është ndërtuar gjatë viteve përmes mbështetjes politike, bashkëpunimit të sigurisë, lidhjeve historike dhe ndikimit kulturor.
Prania turke është e diversifikuar në Maqedoninë e Veriut, ndërsa me Kosovën ekzistojnë marrëdhënie të forta ekonomike dhe sigurie. Me Shqipërinë, Turqia ka një partneritet strategjik, ndërsa me Bosnjë-Hercegovinën ka marrëdhënie të gjera politike, ekonomike dhe kulturore. Marrëdhëniet me Serbinë janë gjithashtu komplekse dhe janë zhvilluar me ritme të shpejta.
Angazhimi turk nuk kufizohet te marrëveshjet e mbrojtjes. Ai kombinon bashkëpunimin ushtarak dhe të sigurisë me infrastrukturën, investimet e huaja, tregtinë, bankat, arsimin, kulturën, diplomacinë publike dhe ndikimin politik.
Turqia luan gjithashtu një rol në sigurinë e Ballkanit përmes NATO-s, KFOR-it dhe mekanizmave të tjerë rajonalë. Marrëdhëniet dypalëshe dhe shumëpalëshe në fushën e mbrojtjes përfshijnë trajnime të përbashkëta, pajisje, stërvitje dhe bashkëpunim në industrinë e mbrojtjes.
Platforma e Paqes për Ballkanin, e nisur në vitin 2025, pasqyron interesin e Ankarasë për stabilitetin, dialogun dhe bashkëpunimin rajonal të sigurisë.
Një qasje më sistematike do të nënkuptonte bashkëpunim më intensiv me Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Bosnjë-Hercegovinën dhe Malin e Zi në kapacitetet e përbashkëta të mbrojtjes, platformat e sigurisë, teknologjinë e dronëve, prodhimin e përbashkët, trajnimin ushtarak dhe transferimin e teknologjisë.
Qëllimi nuk do të ishte kopjimi i kapaciteteve të Serbisë apo krijimi i një blloku që do ta trajtonte Beogradin si kundërshtar, por reduktimi i asimetrisë ekzistuese dhe krijimi i kapaciteteve më të balancuara të sigurisë mes vendeve të Ballkanit.
Rusia, Kina dhe Izraeli po investojnë ndjeshëm në kapacitetet ushtarake të Serbisë, ndërsa angazhimi turk në rajon është më i diversifikuar. Në këtë kontekst, Turqia mund të përdorë platformat ekzistuese dhe kapitalin e saj politik e shoqëror për të kontribuar në një arkitekturë më të ekuilibruar të sigurisë.
Turqia nuk ka nevojë të krijojë një sferë të veçantë sigurie në Ballkan apo të shndërrohet në një tjetër fuqi që konkurron për dominim. Avantazhi i saj qëndron në lidhjen e bashkëpunimit të mbrojtjes dhe sigurisë me zhvillimin ekonomik, infrastrukturën, diplomacinë dhe integrimin rajonal.
Në këtë mënyrë, ajo mund të shërbejë si urë mes ndikimeve gjeopolitike konkurruese dhe të kontribuojë në një rend më të balancuar dhe të qëndrueshëm sigurie në Ballkan. /Përshtatur nga "Yeni Safak"turqi ballkan Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Spanja në protestë për krizën e strehimit, mijëra persona mbushin rrugët e Madridit 3 Tetor 2026, 17:4217:42Rajoni dhe Bota “Goditja katalanase” ndaj Pedro Sánchez 3 Tetor 2026, 16:1516:15Rajoni dhe Bota Moska u bën thirrje diplomatëve dhe shtetasve të huaj: Largohuni nga Kievi 3 Tetor 2026, 15:5815:58Rajoni dhe Bota Industria e automobilave fset në bursat evropiane, sektori më i dobët i vitit 3 Tetor 2026, 15:4515:45Rajoni dhe Bota Nga Kievi te Odesa, plani rus që synon të godasë furnizimin me energji të Ukrainës 3 Tetor 2026, 15:3015:30Rajoni dhe Bota Zgjedhjet e së dielës në Bosnjë: Nga Dodik te BE-ja, çfarë është në lojë? 3 Tetor 2026, 15:0015:00Rajoni dhe Bota