Foto e krijuar me Inteligjencë Artificiale Në të dyja rastet, argumenti kryesor është garantimi i sigurisë publike, ndërsa shqetësimi që ngrihet lidhet me mundësinë që përgjegjësia për veprimet e dhunshme të disa individëve të shtrihet edhe mbi pjesëmarrës të tjerë në protesta... Nga Parisi në Tiranë, qeveritë po propozojnë masa më të ashpra ndaj protestuesve, duke përdorur argumentin e sigurisë publike dhe parandalimit të dhunës. Megjithëse situata në Francë dhe ajo në Shqipëri janë shumë të ndryshme dhe pothuajse të pakrahasueshme për nga përmasat e protestave, të dyja nismat kanë nxitur debatin mbi rrezikun e kufizimit të së drejtës për të protestuar.
Presidenti francez Emmanuel Macron dhe kryeministri shqiptar Edi Rama po ndjekin qasje të ngjashme në drejtim të forcimit të legjislacionit për protestat, duke e argumentuar nevojën për ndryshime me ruajtjen e rendit publik dhe parandalimin e akteve të dhunshme. Edhe pse Franca dhe Shqipëria përballen me realitete krejtësisht të ndryshme sociale dhe politike, në të dyja vendet po diskutohet vendosja e masave që mund të prekin edhe qytetarët që marrin pjesë në demonstrata paqësore.
Në Francë, qeveria po përshpejton një projektligj që parashikon detyrimin e protestuesve për të paguar dëmet e shkaktuara nga vandalizmi gjatë demonstratave, edhe në rrethana kur ata nuk janë autorët e drejtpërdrejtë të tyre. Ndërkohë, në Shqipëri, kryeministri Edi Rama ka prezantuar ndryshime që parashikojnë gjoba deri në 500 mijë lekë, kufizime të tubimeve pranë institucioneve të caktuara dhe masa ndaj personave që qëndrojnë në turma ku ushtrohet dhunë.
Në të dyja rastet, argumenti kryesor është garantimi i sigurisë publike, ndërsa shqetësimi që ngrihet lidhet me mundësinë që përgjegjësia për veprimet e dhunshme të disa individëve të shtrihet edhe mbi pjesëmarrës të tjerë në protesta.
Megjithatë, situatat që kanë nxitur këto nisma janë shumë larg njëra-tjetrës. Franca është përballur me protesta masive, bllokime shkollash, mobilizime sindikale dhe demonstrata të shoqëruara në disa raste me plaçkitje, zjarrvënie dhe dëmtime të ndërtesave publike. Në Shqipëri, përmasat dhe natyra e protestave janë të ndryshme, çka ngre pikëpyetje mbi nevojën dhe proporcionalitetin e masave të propozuara.
Projektligji francez, i njohur si nisma “vandalët paguajnë”, parashikon që një person që merr pjesë në protestë mund të detyrohet të paguajë deri në 10 mijë euro për dëme të shkaktuara nga persona të tjerë, nëse plotësohen kushtet e përgjegjësisë të parashikuara në propozim. Legjislacioni synon gjithashtu të zgjerojë përdorimin e dronëve për monitorimin e demonstratave.
Kryeministri francez Sébastien Lecornu e ka cilësuar projektligjin si “absolutisht thelbësor”, duke iu referuar incidenteve të dhunshme gjatë protestave të fundit. Nisma ishte përgatitur fillimisht pas përleshjeve të dhunshme të lidhura me festimet e tifozëve të Paris Saint-Germain, por është rikthyer në qendër të debatit pas përshkallëzimit të tensioneve sociale.
Protestat në Francë kanë nisur me pakënaqësitë e nxënësve të shkollave të mesme për mungesën e mësuesve, gjendjen e rënduar të ndërtesave shkollore dhe sistemin e aplikimeve universitare. Më pas, demonstratave u janë bashkuar sindikatat dhe protestuesit e lëvizjes së jelekëve të verdhë, duke zgjeruar kërkesat edhe te kostoja e jetesës dhe cilësia e shërbimeve publike.
Kundërshtimet ndaj projektligjit kanë qenë të forta. Sindikatat dhe organizatat për mbrojtjen e të drejtave të njeriut e akuzojnë qeverinë Macron se po ndërmerr masa që mund të cenojnë një nga të drejtat themelore të qytetarëve francezë, atë të protestës.
Deputeti i së majtës radikale Éric Coquerel ka paralajmëruar se ligji mund të sjellë fundin e demonstratave në rrugë, pasi qytetarët do të druheshin të merrnin pjesë në protesta nga frika se mund të detyroheshin të paguanin për vandalizëm që nuk e kanë kryer. Edhe senatori komunist Fabien Gay ka deklaruar se masa të tilla mund ta bëjnë praktikisht të pamundur zhvillimin e demonstratave.
Në një letër të hapur drejtuar gazetës *Le Monde*, sindikatat e majta dhe Lidhja Franceze për të Drejtat e Njeriut e kanë cilësuar projektligjin një sulm serioz ndaj lirisë së demonstrimit, duke paralajmëruar se miratimi i tij do të përbënte një hap prapa për sundimin e ligjit.
Nga ana tjetër, Marine Le Pen dhe partia e saj, Tubimi Kombëtar, kanë mbështetur parimin që autorët e vandalizmit të paguajnë për dëmet e shkaktuara. Le Pen ka deklaruar se personat përgjegjës duhet të paguajnë edhe nëse shlyerja e dëmeve do t'u kërkonte gjithë jetën.
Paralelisht me projektligjin, autoritetet franceze kanë vendosur kufizime ndaj demonstratave në disa zona, duke ndaluar tubime pranë shkollave dhe në qendra qytetesh, si dhe duke shtuar masat policore për kontrollin e protestave.
Në Shqipëri, ndryshimet e propozuara nga qeveria Rama kanë një përmbajtje tjetër juridike, por debati lidhet me të njëjtin parim: deri ku mund të shkojë shteti në kufizimin e tubimeve publike në emër të rendit dhe sigurisë?
Pikërisht këtu qëndron edhe ngjashmëria mes dy nismave. Pavarësisht dallimeve të mëdha mes situatës franceze dhe asaj shqiptare, të dyja qeveritë po përdorin argumentin e parandalimit të dhunës për të justifikuar masa më kufizuese ndaj demonstratave.
E drejta për tubim paqësor mbrohet nga kushtetutat e të dyja vendeve dhe nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut. Kufizimet mund të vendosen vetëm kur janë të ligjshme, të nevojshme dhe proporcionale me qëllimin që synojnë të arrijnë.
Për këtë arsye, debati nuk lidhet vetëm me ndëshkimin e vandalëve apo mbrojtjen e institucioneve, por edhe me garancitë që qytetarët paqësorë të mos përballen me pasoja për veprime që nuk i kanë kryer.
Ndërsa Parisi dhe Tirana po diskutojnë ndryshime në legjislacionin për tubimet, mbetet e hapur pyetja nëse masat e propozuara do të shërbejnë vetëm për parandalimin e dhunës apo do të krijojnë edhe pengesa të reja për ushtrimin e së drejtës së protestës.rama macron Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Aktualitet “Nuk është krim të protestosh”, Karanxha kundër nismës së Ramës: Ka pasur shumë arrestime të paligjshme 26 Tetor 2026, 15:4115:41Aktualitet Akuzohet se dhunoi 4-vjeçarin, Gjykata e Korçës liron edukatoren 26 Tetor 2026, 14:4714:47Aktualitet "Kur autokratit i merren këmbët, përmbysja vjen", Erl Murati: Rama dhe Vuçiç, aset të njëri-tjetrit 26 Tetor 2026, 14:3814:38Aktualitet Prokuroria nis hetim për rastin e Erion Vishkullit, sekuestrohen kamerat e Bankës së Shqipërisë 26 Tetor 2026, 14:3714:37Aktualitet Dëmtimi i pllakës përkujtimore të viktimave të '21 Janarit', xhaxhai i Aleks Nikës: Një goditje e rëndë morale për ne 26 Tetor 2026, 14:2014:20Aktualitet Nis protesta, bizneset në Rrugën e Durrësit mbyllin qepenat 26 Tetor 2026, 14:1214:12Aktualitet