Erdogan-Putin Moska sinjalizon se mund të lejojë transferimin e sistemeve ruse në një vend të tretë, por kërkon miratimin e saj dhe garanci për destinacionin përfundimtar. Çështja lidhet edhe me përpjekjet e Ankarasë për t'u rikthyer në programin amerikan F-35 Rusia ka sinjalizuar se është e gatshme të shqyrtojë transferimin e sistemeve të mbrojtjes ajrore S-400 që ndodhen në Turqi drejt një vendi të tretë, një zhvillim që mund të ndikojë drejtpërdrejt në një prej mosmarrëveshjeve më të rëndësishme mes Ankarasë dhe Uashingtonit.
Ministri i Jashtëm rus, Sergey Lavrov, deklaroi se një transferim i tillë është i mundur, por vetëm nëse merr miratimin zyrtar të Moskës dhe nëse vendi që do të marrë sistemet konsiderohet i besueshëm dhe ruan marrëdhënie miqësore me Rusinë.
Lavrov foli gjatë një konference për shtyp në Nju Jork, në kuadër të punimeve të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, pasi u pyet për raportimet se sistemet S-400 të Turqisë mund të transferohen në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Kryediplomati rus nuk konfirmoi se Emiratet janë zgjedhur si destinacion dhe sqaroi se Moska nuk po shqyrton aktualisht një propozim konkret.
“Do të shqyrtojmë çdo lloj propozimi”, deklaroi Lavrov, duke shtuar se mundësia për një transferim ekziston, por vetëm me miratimin e qartë të Rusisë.
Një element i rëndësishëm është fakti se, deri tani, Turqia nuk i ka paraqitur Moskës një kërkesë zyrtare për largimin apo transferimin e S-400.
Lavrov kujtoi se kontrata me të cilën Rusia ia shiti sistemet Turqisë përmban një certifikatë të përdoruesit përfundimtar. Kjo do të thotë se Ankaraja nuk mund t'i transferojë sistemet jashtë territorit turk pa marrë më parë pëlqimin zyrtar të Rusisë.
Sipas tij, autoritetet turke janë plotësisht të vetëdijshme për këtë detyrim.
Nëse një kërkesë e tillë paraqitet, Moska do të shqyrtojë konkretisht se çfarë synon të bëjë Ankaraja dhe cili do të jetë destinacioni i sistemeve.
Rusia vendos edhe një kusht tjetër. Vendi që do të marrë S-400 duhet t'i japë Moskës garanci se sistemet nuk do të transferohen më pas në një shtet tjetër.
Lavrov e lidhi këtë kërkesë me luftën në Ukrainë, duke argumentuar se Rusia ka parë raste kur armë të blera nga vende të tjera janë transferuar më vonë drejt Kievit. Për këtë arsye, Moska kërkon të sigurohet se një skenar i tillë nuk mund të ndodhë me S-400.
Kjo do të thotë se Rusia nuk po i jep Turqisë një autorizim të pakushtëzuar për t'i shitur ose transferuar sistemet. Ajo po sinjalizon se është e gatshme të negociojë një zgjidhje, nëse marrësi përfundimtar është i pranueshëm për Moskën dhe garanton se pajisjet nuk do të kalojnë më tej.
Në sfond është rikthimi i Turqisë te F-35
Deklarata e Lavrovit merr rëndësi të veçantë për shkak të marrëdhënieve mes Turqisë dhe Shteteve të Bashkuara.
Ankaraja nënshkroi në vitin 2017 një marrëveshje prej rreth 2.5 miliardë dollarësh për blerjen e sistemeve ruse S-400 dhe mori komponentët e parë në vitin 2019.
Vendimi shkaktoi një përplasje të fortë me Uashingtonin.
Shtetet e Bashkuara kundërshtuan vendosjen e S-400 në një vend anëtar të NATO-s dhe argumentuan se përdorimi i sistemit rus së bashku me avionët amerikanë F-35 mund të krijonte rreziqe për teknologjinë dhe aftësitë e avionit të gjeneratës së pestë.
Si pasojë, Turqia u përjashtua nga programi F-35, pavarësisht se deri atëherë kishte qenë jo vetëm blerëse e avionëve, por edhe partnere industriale në projekt. Kompanitë turke prodhonin qindra komponentë të përdorur në avion.
Në dhjetor të vitit 2020, Uashingtoni vendosi gjithashtu sanksione ndaj Presidencës turke të Industrisë së Mbrojtjes në kuadër të ligjit amerikan CAATSA.
Çështja është rikthyer fuqishëm në diskutimet mes Ankarasë dhe Uashingtonit gjatë vitit 2026.
Shtetet e Bashkuara kanë dhënë sinjale për mundësinë e përmirësimit të bashkëpunimit me Turqinë në sektorin e mbrojtjes, por S-400 vazhdon të përbëjë një pengesë ligjore dhe politike.
Ambasadori amerikan në Turqi, Tom Barrack, deklaroi vetëm pak ditë përpara komenteve të Lavrovit se zgjidhja e çështjeve ligjore dhe rregullatore që lidhen me S-400 do të kërkojë kohë. Ai theksoi se procesi nuk lidhet vetëm me sanksionet CAATSA, por edhe me kërkesat e vendosura nga Kongresi amerikan.
Sipas raportimeve të mediave turke, një nga skenarët që është diskutuar gjatë muajve të fundit është transferimi i S-400 nga Turqia drejt një vendi të tretë, duke i dhënë Ankarasë mundësinë të kapërcejë një nga pengesat kryesore për rikthimin në programin F-35.
Emiratet e Bashkuara Arabe janë përmendur si një destinacion i mundshëm, por deklaratat e Lavrovit tregojnë se të paktën nga pala ruse nuk ekziston ende një marrëveshje konkrete për këtë skenar.
Edhe nëse Turqia arrin një marrëveshje me Rusinë për transferimin e sistemeve, kjo nuk do të nënkuptonte automatikisht rikthimin e saj në programin F-35.
Legjislacioni amerikan vendos kushte që lidhen me zotërimin e S-400 dhe pajisjeve përkatëse nga Turqia. Departamenti amerikan i Shtetit ka bërë të qartë se Ankaraja duhet të plotësojë kërkesat ligjore përpara se të mund të marrë avionët.
Turqia kishte planifikuar fillimisht të blinte deri në 100 avionë F-35 përpara se të përjashtohej nga programi.
Për këtë arsye, deklarata e Lavrovit përbën një sinjal të rëndësishëm diplomatik, por jo ende një marrëveshje.
Për herë të parë në këtë fazë të diskutimeve, Moska po përcakton publikisht kushtet nën të cilat mund të pranonte largimin e S-400 nga Turqia: kërkesë zyrtare nga Ankaraja, miratim nga Rusia, një vend pritës me marrëdhënie miqësore me Moskën dhe garanci se sistemet nuk do të transferohen përsëri.
Nëse Ankaraja vendos të ndjekë këtë rrugë, çështja e S-400 mund të shndërrohet nga një problem dypalësh Turqi-Rusi në një negociatë më të gjerë që përfshin edhe Shtetet e Bashkuara dhe vendin që do të pranonte sistemet.
Për momentin, megjithatë, vetë Lavrov konfirmon se Moska nuk ka marrë një kërkesë të tillë nga Turqia dhe se nuk ekziston ende një plan konkret për transferimin. /Pamfletirusia ankaraja Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Pse Netanyahu shkoi fshehurazi në Abu Dhabi? Konfirmohet takimi sekret me Bin Zayed 29 Shtator 2026, 08:4708:47Rajoni dhe Bota Dy ushtarë të Koresë së Veriut përplasin Seulin me Kievin, çfarë fshihet pas krizës së papritur diplomatike? 29 Shtator 2026, 08:4208:42Rajoni dhe Bota Intervista/ Papa Leoni: Armët vetëm sa ushqejnë tensionet, luftërat nuk kanë më kuptim 29 Shtator 2026, 08:0008:00Rajoni dhe Bota Siguria ndal modelin e ri të OpenAI, kompania heq dorë nga publikimi 29 Shtator 2026, 07:0407:04Rajoni dhe Bota “Unë nuk do t’i liroja”, Trump ndërhyn në çështjen e pesë të arrestuarve në Britani 28 Shtator 2026, 22:4022:40Rajoni dhe Bota Trump ofron lehtësim të sanksioneve ndaj Iranit në këmbim të lëshimeve për programin bërthamor 28 Shtator 2026, 22:3222:32Rajoni dhe Bota