Foto ilustruese Edhe pse Izraeli dhe Ballkani Perëndimor nuk kanë lidhje gjeografike, historia e marrëdhënieve mes shtetit hebre dhe vendeve të këtij rajoni është e gjatë. Sot, në një kontekst ndërkombëtar gjithnjë e më të tensionuar, lidhjet e Izraelit me disa nga këto vende jo vetëm që janë forcuar, por kanë marrë edhe tipare të reja, tipike për një partneritet strategjik. Shqipëria zë një vend të veçantë në “diplomacinë ballkanike” të Izraelit, një vend me shumicë myslimane, marrëdhënia e të cilit me shtetin hebre u ndërtua gjatë viteve më të errëta të shekullit XX.
Siç dihet, në fillim të Luftës së Dytë Botërore, në Shqipëri jetonin rreth 200 hebrenj. Në vitet në vijim, vendi strehoi midis 2000-3000 refugjatë hebrenj nga Gjermania, Austria, Serbia dhe Greqia.
Për më tepër, shqiptarët, si myslimanë ashtu edhe të krishterë, refuzuan gjerësisht t'u dorëzonin hebrenjtë nazistëve. I fshehën në shtëpitë e tyre, u dhanë emra shqiptarë dhe u siguruan dokumente të falsifikuara.
Në thelbin e kësaj sjelljeje qëndronte Besa, kodi tradicional i nderit që detyron një njeri të mbrojë çdo mik, qoftë edhe me koston e jetës së tij. Populli hebre nuk e ka harruar këtë: Memoriali Yad Vashem ka njohur zyrtarisht dhjetëra shqiptarë si “Të Drejtë midis Kombeve”.
Gjatë Luftës së Ftohtë, marrëdhëniet shqiptaro-izraelite u ndërprenë kryesisht për shkak të faktorëve gjeopolitikë. Pas rënies së Murit të Berlinit, marrëdhëniet diplomatike u vendosën zyrtarisht më 19 gusht 1991.
Marrëdhëniet bashkëkohore shqiptaro-izraelite janë plotësisht në frymën e Marrëveshjeve të Abrahamit dhe përfshijnë një gamë të gjerë fushash. Pas sulmeve
të mëdha kibernetike ndaj sistemeve qeveritare shqiptare, Izraeli i ofroi Tiranës teknologjitë e tij të avancuara për të mbrojtur infrastrukturën kritike të IT-së, dhe në vitin 2023 palët nënshkruan një marrëveshje për sigurinë kibernetike.
Po atë vit, Shqipëria dhe Izraeli nënshkruan një memorandum historik mbrojtës, i cili çoi në një kontratë të madhe me kompaninë izraelite Elbit Systems për furnizimin me dronë dhe artileri, si dhe për ndërtimin e një fabrike për prodhimin e dronëve në Shqipëri.
Politikisht, Shqipëria ka mbështetur vazhdimisht Izraelin në forumet ndërkombëtare. Një shembull i dukshëm është vizita e kryeministrit Edi Rama në Izrael në janar të këtij viti dhe fjala e tij para Knesset-it.
Lidhjet e Izraelit me një tjetër vend të madh të Ballkanit Perëndimor, Serbinë u ndërtuan fillimisht mbi përvojat e përbashkëta të luftës së popujve hebre dhe serb gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Më pas, marrëdhëniet bilaterale kaluan një periudhë ftohjeje, të shkaktuar gjithashtu nga trazirat politike, por pas një faze afrimi, ato fituan një status të ri. Në fund të prillitm, Jeruzalemi priti Dialogun e parë Strategjik ndërshtetëror.
Ministri i Punëve të Jashtme serb, Marko Gjuriç, dhe kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, njoftuan zyrtarisht ngritjen e marrëdhënieve bilaterale në nivel partneriteti strategjik. Palët po negociojnë një Marrëveshje të Tregtisë së Lirë dhe kanë njoftuar krijimin e Dhomës Tregtare Serbo-Izraelite.
Në fillim të muaj Beogradi priti gjithashtu samitin në shkallë të gjerë “Partnerë në një Botë në Ndryshim”, duke nënvizuar kuadrin gjeopolitik trepalësh të bashkëpunimit midis Serbisë, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara.
Sa i përket bashkëpunimit ushtarako-teknik, ai me të drejtë mund të përshkruhet si i paprecedentë. Sipas Zyrës së Statistikave të Serbisë, eksportet e armëve në Izrael u rritën nga 3 milionë euro në vitin 2023 në 114 milionë euro në vitin 2025.
Vetëm gjatë muajve të parë të vitit 2026, nga Serbia në Izrael u kryen 17 fluturime transporti ushtarak, që transportonin kryesisht predha artilerie të prodhuara nga ndërmarrjet serbe të mbrojtjes.
Për më tepër, në gusht 2025, Beogradi nënshkroi një kontratë të madhe 1.63 miliardë dollarësh me kompaninë izraelite të mbrojtjes Elbit Systems. Forcat e Armatosura Serbe po blejnë sisteme raketash të drejtuara me saktësi, municione, sisteme të luftës elektronike dhe dronë të rëndë Hermes 900.
Po ashtu, të dy vendet kanë një marrëveshje për mbrojtjen e ndërsjellë dhe shkëmbimin e informacionit të klasifikuar të mbrojtjes, e cila ka ndihmuar në përshpejtimin e dërgesave të armëve.
Përveç kësaj, prodhimi i përbashkët i dronëve të armatosur nën licencën izraelite është vendosur në kompaninë shtetërore serbe të mbrojtjes Yugoimport SDPR.
Marrëdhëniet e Izraelit me vende të tjera të Ballkanit Perëndimor si Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut bazohen kryesisht në bashkëpunimin në sektorët civilë, përfshirë turizmin, teknologjitë bujqësore dhe investimet izraelite në pasuri të paluajtshme, pa një komponent të rëndësishëm ushtarak.
Megjithatë, Shkupi tashmë po blen pajisje izraelite IT civile dhe ushtarake për të mbrojtur bazat e të dhënave qeveritare dhe rrjetet e komunikimit nga ndërhyrjet e jashtme, ndërsa Podgorica po blen armë të vogla dhe sisteme komunikimi izraelite. Kjo formë bashkëpunimi sugjeron një potencial të konsiderueshëm të papërdorur për zhvillim të mëtejshëm. Marrëdhëniet midis Bosnjë-Hercegovinës dhe Izraelit e errësojnë disi peizazhin e Ballkanit Perëndimor, edhe pse përparimi në zgjidhjen e disa dallimeve gjeopolitike mund të hapë rrugën për marrëdhënie më të ngrohta edhe në këtë front.
Në përgjithësi, Ballkani Perëndimor shihet nga udhëheqja izraelite si një “rrjet sigurie” pragmatik që i mundëson vendit të ruajë qasjen në armatime, bashkëpunim teknologjik dhe mbështetje politike, duke anashkaluar procedurat më të rrepta të vendimmarrjes me konsensus të Bashkimit Evropian.
Nga ana tjetër, bashkëpunimi i ngushtë me Izraelin u siguron vendeve të Ballkanit Perëndimor një levë të fuqishme alternative sovraniteti. Serbia fiton qasje në teknologji të avancuara mbrojtëse që forcojnë ushtrinë e saj pa kushtet politike që shpesh shoqërojnë Bashkimin Evropian.
Shqipëria po ndërton një mburojë të besueshme kundër sulmeve kibernetike, ndërkohë që zhvillon industrinë e saj të mbrojtjes; ndërsa Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut po diversifikojnë ekonomitë e tyre përmes investimeve të mëdha.
Si rezultat, rajoni po e shndërron partneritetin me Izraelin në pavarësi më të madhe teknologjike, po forcon pozicionin e tij brenda NATO-s dhe po fiton një kanal me ndikim komunikimi me Uashingtonin.
Si përfundim, mund të argumentohet se marrëdhëniet midis Izraelit dhe vendeve të Ballkanit Perëndimor do të vazhdojnë të zhvillohen në një trajektore ngjitëse. Në të njëjtën kohë, këto lidhje do të mbeten të rrënjosura në shembuj historikë të humanizmit të vërtetë, për të cilët nuk ka rëndësi as përkatësia kombëtare, as ajo fetare - një parim që merr një rëndësi të veçantë në botën aktuale pragmatike dhe të polarizuar./ Përshtati "Pamfleti", nga “Caliber.az” izraeli shqipëria Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Aktualitet Protestuesit nisin marshimin në rrugët e Tiranës: Të shtunën protestë kombëtare! 30 Korrik 2026, 21:2321:23Aktualitet Debati për hartën territoriale, aktivisti: Poliçani i tregoi Ramës se nuk i ka 800 mijë votues 30 Korrik 2026, 21:2421:24Aktualitet Njoftohet protestë kombëtare më 1 gusht, diaspora në shesh për largimin e Ramës! 30 Korrik 2026, 21:0621:06Aktualitet Aktivisti Arben Kola thirrje protestueve: Vrisni frikën, Rama i ka ditët e numëruara! 30 Korrik 2026, 20:5120:51Aktualitet Rama shkrin kantierin shtetëror të Pashalimanit, i hap rrugën projektit me italianët 30 Korrik 2026, 20:4620:46Aktualitet Aktivisti paralajmëron Ramën: Ka nisur numërimi mbrapsh, nëse nuk ikën do të kujdesemi me çdo formë të japësh dorëheqjen! 30 Korrik 2026, 20:3820:38Aktualitet