Rastet globale të kancerit parashikohet të rriten me 67% deri në vitin 2050, nga pothuajse 21 milionë diagnoza në vitin 2024 në rreth 34 milionë, ndërsa popullsia e botës rritet dhe plaket. Një analizë e re madhore, e udhëhequr nga American Cancer Society (ACS), paraqet një tablo shqetësuese të kancerit në mbarë botën, ndërsa thekson gjithashtu se sa e madhe e barrës së sëmundjes mund të reduktohet potencialisht përmes parandalimit, diagnostikimit më të hershëm dhe aksesit më të mirë në kujdesin shëndetësor.Lexo edhe:7 përfitimet e mollëve për shëndetin: Nga zemra dhe truri te diabeti dhe humbja e peshës Sipas Global Cancer Statistics, 2026, në vitin 2024 pothuajse 21 milionë njerëz u diagnostikuan me kancer në mbarë botën, ndërsa 9.8 milionë vdiqën nga kjo sëmundje. Vlerësimet sugjerojnë se afërsisht 1 në 5 njerëz në mbarë globin do të zhvillojë kancer në një moment të jetës së tij. Pritet që rreth 1 në 9 burra dhe 1 në 13 gra të vdesin nga kanceri. Deri në vitin 2050, numri vjetor i rasteve të kancerit parashikohet të rritet në 34 milionë. Kjo përfaqëson një rritje prej 67% krahasuar me vitin 2024, e nxitur vetëm nga rritja dhe plakja e popullsisë. Një pamje globale e kancerit Raporti u hartua nga studiues të ACS dhe Agjencisë Ndërkombëtare për Kërkimin e Kancerit (IARC), agjencia e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) për kancerin. Studimi është publikuar në CA: A Cancer Journal for Clinicians, revistën kryesore të ACS, dhe është gjithashtu i disponueshëm në cancer.org. “Kanceri është një nga sfidat më të mëdha të shëndetit publik të shekullit XXI dhe një pengesë madhore për rritjen e jetëgjatësisë në mbarë botën. Të kuptuarit e përmasave dhe shpërndarjes gjeografike të sëmundjes është thelbësor për të udhëhequr përpjekje efektive dhe të barabarta për parandalimin dhe kontrollin e saj”, tha Dr. Hyuna Sung, shkencëtare kryesore e lartë për mbikëqyrjen e kancerit në American Cancer Society dhe autore kryesore e raportit. “Ndërsa përmasat e barrës së kancerit dhe pabarazitë e theksuara gjeografike janë shqetësuese, ato gjithashtu tregojnë një mundësi të jashtëzakonshme. Pothuajse gjysma e të gjitha vdekjeve nga kanceri vlerësohet se mund të shmangen përmes faktorëve të rrezikut potencialisht të modifikueshëm, ndërsa një pjesë tjetër e konsiderueshme e vdekjeve nga kanceri mund të parandalohet përmes zbulimit të hershëm dhe trajtimit në kohë.” Shifrat e reja bazohen në vlerësimet e GLOBOCAN për vitin 2024. GLOBOCAN është një bazë të dhënash e krijuar nga IARC që ndjek incidencën dhe vdekjet nga kanceri në 34 lloje kanceri dhe në 186 vende të botës. Studiuesit shqyrtuan mënyrën se si diagnozat dhe vdekjet nga kanceri ndryshojnë sipas rajonit dhe sipas Indeksit të Zhvillimit Njerëzor, më pas përdorën tendencat demografike për të vlerësuar se si mund të duket barra globale e sëmundjes në vitin 2050. Normat e kancerit ndryshojnë në mënyrë të ndjeshme në mbarë botën Një nga gjetjet më të qarta është se kanceri nuk prek çdo rajon në mënyrë të barabartë. Normat e incidencës së kancerit ndryshonin afërsisht katër deri në pesë herë ndërmjet rajoneve. Australia/Zelanda e Re kishin normat më të larta, ndërsa disa pjesë të Afrikës dhe Azisë Qendrore-Jugore kishin normat më të ulëta. Vdekshmëria nga kanceri shfaqte dallime më të vogla, por ende të konsiderueshme, duke ndryshuar rreth dy herë. Normat më të larta të vdekjeve u gjetën te burrat në Evropën Lindore dhe te gratë në Melanezi. Kanceri i mushkërive mbetet kanceri kryesor në mbarë botën Kanceri i mushkërive vazhdon të renditet i pari në nivel global si për diagnozat e reja, ashtu edhe për vdekjet nga kanceri, ndërsa duhani mbetet shkaktari kryesor i sëmundjes. Në vitin 2024 u regjistruan pothuajse 2.6 milionë raste të reja të kancerit të mushkërive, që përbënin 13% të të gjitha rasteve të kancerit. Kanceri i mushkërive shkaktoi gjithashtu 1.9 milionë vdekje, që përfaqësojnë 19% të të gjitha vdekjeve nga kanceri në mbarë botën. Kanceri i gjirit te gratë ishte kanceri i dytë më i diagnostikuar në botë. U regjistruan rreth 2.4 milionë raste të reja dhe 694,000 vdekje, duke e bërë kancerin e gjirit kancerin kryesor te gratë si për incidencën, ashtu edhe për vdekshmërinë. Të dhënat zbulojnë gjithashtu dallime të mëdha në mbijetesë. Gratë në Afrikën Perëndimore kanë dy herë më shumë gjasa të vdesin nga kanceri i gjirit sesa gratë në Australi/Zelandën e Re, edhe pse incidenca e kancerit të gjirit në Afrikën Perëndimore është vetëm rreth gjysma e asaj të Australisë/Zelandës së Re. Kjo pabarazi pasqyron aksesin e pabarabartë në diagnostikim dhe trajtim. Kanceri kolorektal, i mëlçisë dhe i prostatës i shtohen barrës Kanceri kolorektal u rendit si kanceri i tretë më i diagnostikuar në mbarë botën dhe shkaku i dytë kryesor i vdekjeve nga kanceri. U raportuan më shumë se 2.0 milionë raste të reja, së bashku me 918,000 vdekje. Kanceri i mëlçisë shkaktoi 843,000 raste të reja dhe 732,000 vdekje, duke u bërë shkaku i tretë kryesor i vdekjeve nga kanceri në nivel global. Te burrat, kanceri i prostatës ishte kanceri i dytë më i diagnostikuar dhe shkaku i katërt kryesor i vdekjeve nga kanceri. U regjistruan rreth 1.5 milionë raste të reja dhe 420,000 vdekje. Normat e vdekshmërisë ishin veçanërisht të larta në Karaibe dhe Afrikën Sub-Sahariane, ku kanceri i prostatës është shpesh shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri te burrat. Kanceri i stomakut, i qafës së mitrës dhe i pankreasit mbeten kërcënime madhore Kanceri i stomakut ishte përgjegjës për rreth 980,000 raste të reja dhe 642,000 vdekje në vitin 2024. Ai u rendit i pesti në botë si për incidencën, ashtu edhe për vdekshmërinë, me normat më të larta të regjistruara në Azinë Lindore. Kanceri i qafës së mitrës mbetet një shkak i madh i vdekjeve të parandalueshme, pavarësisht disponueshmërisë së vaksinimit kundër HPV-së dhe depistimit. Ai është shkaku kryesor i vdekjeve nga kanceri te gratë në 26 vende, shumica e tyre në Afrikën Sub-Sahariane, si edhe në disa pjesë të Amerikës së Jugut dhe Qendrore. Kanceri i pankreasit paraqet një model të ndryshëm. Megjithëse u rendit vetëm i 11-ti për nga incidenca, ai shkaktoi pothuajse gjysmë milioni vdekje (491,000), duke u renditur i gjashti ndër kanceret për nga vdekshmëria. Kanceri i tiroides ishte gjithashtu i zakonshëm, me pothuajse një milion raste të reja në mbarë botën (959,000). Kjo e bëri atë kancerin e gjashtë më të diagnostikuar në nivel global. Parandalimi mund të ketë një ndikim të jashtëzakonshëm Pavarësisht rritjes së parashikuar të rasteve të kancerit, studiuesit theksojnë se një pjesë e madhe e vdekjeve nga kanceri mund të parandalohet. “Çdo rajon përballet me sfida të ndryshme sa i përket kancerit, ndaj çdo vendi i nevojitet një plan unik për të zbutur barrën në rritje të kancerit. Megjithatë, parandalimi i kancerit duhet të jetë përparësia kryesore e çdo vendi”, tha Dr. Ahmedin Jemal, nënkryetar i lartë për mbikëqyrjen dhe shkencën e barazisë në shëndetësi në American Cancer Society dhe bashkautor i studimit. “Duhet të intensifikojmë përpjekjet për t’i ndihmuar njerëzit të lënë përdorimin e duhanit, të shmangin infeksionet e lidhura me kancerin, të abstenojnë nga alkooli, të mbajnë një peshë të shëndetshme dhe të bëjnë më shumë aktivitet fizik çdo ditë.”/ScienceDaily
