Tregu ndërkombëtar mbetet i prekur nga lufta e SHBA-së dhe Izraelit me Iranin... Dimri po afron dhe Bashkimi Evropian po hyn në periudhën më të ftohtë të vitit me një “jastëk” gazi natyror dukshëm më të vogël sesa kishte në vitet e kaluara. Objektet e magazinimit të BE-së janë rreth 70 për qind të mbushura, ndërsa trazirat në tregun global të energjisë dhe rrjedhat e kufizuara të gazit natyror të lëngshëm përmes Ngushticës së Hormuzit kanë rritur çmimet.
Pyetja kryesore sot, është nëse Evropa ka gaz natyror të mjaftueshëm për të kaluar dimrin.
Përgjigjja për momentin është se nuk ka rrezik të menjëhershëm për sigurinë e furnizimit. Megjithatë, rezervat e ulëta lënë shumë më pak hapësirë në rast të një dimri veçanërisht të ftohtë ose të një ndërprerjeje tjetër serioze të furnizimeve ndërkombëtare.
-Pse janë rezervat kaq të ulëta?
Në një letër të kohëve të fundit, Komisioneri i Energjisë, Dan Jorgensen, i quajti nivelet e magazinimit “jashtëzakonisht të ulëta”. Një arsye ishte vera e nxehtë dhe e thatë, e cila rriti përdorimin e gazit natyror për prodhimin e energjisë elektrike. Kjo rezultoi në më pak sasi të disponueshme për të rimbushur objektet e magazinimit nëntokësor.
Në të njëjtën kohë, tregu ndërkombëtar mbetet i prekur nga lufta e SHBA-së dhe Izraelit me Iranin. Rrjedhat e LNG-së përmes Ngushticës së Hormuzit janë reduktuar në 15 për qind deri në 25 për qind të niveleve të para luftës. Katari njoftoi gjithashtu se po zgjat një forcë madhore për dërgesat e LNG-së për klientët në Azi dhe Evropë edhe për një muaj, ndërsa dërgesat në tregun evropian pritet të rifillojnë në dhjetor.
Kështu, shteteve të BE-së u bëhet thirrje të rrisin rezervat e tyre para dimrit, por pa blerë gaz me çdo çmim.
-Çfarë janë impiantet e magazinimit të gazit natyror dhe pse janë të rëndësishme?
Gazi natyror ruhet kur është më i disponueshëm dhe çmimet janë më të favorshme, zakonisht në objekte nëntokësore, siç janë depozitat e shteruara ose shpellat e kripës. Në dimër, kur konsumi rritet, këto sasi kthehen në rrjet për ngrohjen e shtëpive, furnizimin e bizneseve dhe prodhimin e energjisë elektrike.
Pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, BE-ja vendosi një objektiv që objektet e magazinimit të jenë 90% të mbushura deri më 1 nëntor, në rrethana normale. Megjithatë, rritja e ndjeshme e çmimeve për shkak të krizës në Lindjen e Mesme e ka shtyrë Komisionin Evropian të lejojë më shumë fleksibilitet. Vendet mund ta ulin objektivin në 75 për qind -80 për qind për të parandaluar blerjet në panik që do t'i çonin çmimet edhe më lart.
“Ulja e objektivit të mbushjes në 80% mund të ndihmojë në zbutjen e presionit të menjëhershëm mbi çmimet dhe kostot e mbushjes”, thotë Jorgensen.
-A ekziston rreziku që Evropa të mbetet pa gaz?
Komisioneri i Energjisë këmbëngul se nuk ka rrezik të menjëhershëm për sigurinë e furnizimit dhe vëren se situata aktuale është dukshëm e ndryshme nga kriza energjetike e vitit 2022. Edhe atëherë, kur Evropa e uli ndjeshëm varësinë e saj nga gazi rus, nuk pati mungesa reale që do të impononin racionim të detyrueshëm ose do t'i linin familjet pa gaz.
Megjithatë, ekziston një ndryshim i rëndësishëm: rezervat e sotme janë më të ulëta se ato të vitit 2022. Më 13 shtator, shkalla e mbushjes në BE ishte mesatarisht rreth 70 për qind. Ndër vendet me nivelet më të ulëta ishin Letonia me 47.1 për qind, Holanda me 52.1 për qind dhe Gjermania me 55.6 për qind. Nga ana tjetër, në nëntor 2022, magazinat evropiane kishin arritur një mesatare prej 94.9 për qind dhe e mbyllën vitin në 83.4 për qind.
Pavarësisht niveleve të ulëta në Gjermani, Ministria e Financave dhe Energjisë e vendit ka thënë se nuk pret mungesa gjatë dimrit.
-Pse 70 për qindëshi nuk e tregon të gjithë historinë?
Infrastruktura e Gazit në Evropë (GIE), shoqata që përfaqëson operatorët e rrjeteve të transmetimit, impianteve të magazinimit dhe terminaleve të LNG-së, thekson se niveli i magazinimit është vetëm një nga faktorët që përcaktojnë nëse një vend ka mjaftueshëm gaz. Impiantet e magazinimit funksionojnë paralelisht me importet përmes tubacioneve, LNG-në dhe prodhimin vendas.
Siç shpjegoi Sekretarja e Përgjithshme e GIE-së, Lucy Boust, siguria e furnizimit duhet të vlerësohet bazuar në një kombinim të rezervave, furnizimeve të disponueshme, infrastrukturës dhe kërkesës. Nëse shkalla aktuale e mbushjes vazhdon, magazinimi mund të arrijë rreth 77 për qind - 80 për qind deri në nëntor, tha ajo. Megjithatë, niveli përfundimtar do të varet nga disponueshmëria e gazit, kushtet e tregut, kërkesa dhe moti.
Një pamje më e plotë pritet më 8 tetor, kur operatorët evropianë të sistemit të transmetimit, ENTSO-G, do të paraqesin vlerësimin e tyre për furnizimin e Evropës gjatë dimrit.
-Nga 30 euro në 72-74 euro
Problemi nuk qëndron vetëm te sasia e gazit që ekziston, por edhe te kostoja e tij. Përpara përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, çmimi holandez i gazit TTF, një pikë referimi për çmimet e gazit në Evropë, ishte rreth 30-31 euro për megavat-orë.
Tani është në 72-74 euro/MWh, pasi në fillim të shtatorit tejkaloi përkohësisht edhe 80-89 euro/MWh. Sa më të vogla të jenë rezervat, aq më të mëdha janë sasitë që Evropa duhet të sigurojë në tregun ndërkombëtar. Dhe, ndërsa konkurron me vendet aziatike për të njëjtat ngarkesa të LNG-së, procesi bëhet më i kushtueshëm.
-Skenari i pafavorshëm
Analistët nuk parashikojnë aktualisht mungesë gazi. Skenari i pafavorshëm do të kërkonte një kombinim faktorësh negativë: një dimër veçanërisht të ftohtë dhe ndërprerje të vazhdueshme të rrjedhave përmes Ngushticës së Hormuzit. Në një rast të tillë, çmimet globale të LNG-së mund të arrijnë pothuajse dyfishin e niveleve aktuale, duke e detyruar Evropën të ofrojë çmime më të larta se tregjet aziatike për LNG-në amerikane.
Dhe një krizë e gazit natyror nuk do të kufizohej domosdoshmërisht vetëm në atë lëndë djegëse. Shumë termocentrale përdorin gaz natyror, që do të thotë se një mungesë e madhe mund të ndikojë shpejt në çmimet e energjisë elektrike.
-Çfarë mund të bëjë BE-ja nëse situata përkeqësohet?
Një përkeqësim i mëtejshëm do t’i linte qeveritë evropiane në një pozicion të vështirë, pasi shumë prej tyre kanë përdorur tashmë ulje taksash, subvencione dhe masa të tjera për të kufizuar ndikimin e çmimeve të larta te konsumatorët.
Në një skenar më të pafavorshëm, Komisioni Evropian mund t'i rikthehet blerjeve të përbashkëta të gazit, në mënyrë që të arrijë çmime më të ulëta dhe një shpërndarje më të mirë të sasive të disponueshme, siç ndodhi pas krizës energjetike të vitit 2022. Presidenti francez Emmanuel Macron ka bërë tashmë thirrje për rivendosjen e mekanizmit.
Prandaj, për momentin, Evropa nuk po përballet me një mungesë të menjëhershme. Por ajo hyn në dimër me rezerva më të ulëta, gaz natyror më të shtrenjtë dhe varësi më të madhe nga mënyra se si do të lëvizë tregu ndërkombëtar, moti dhe flukset e LNG-së në muajt në vijim./Përshtati "Pamfleti" nga "Kathimerini" europa gazi krizë Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen Rajoni dhe Bota Irani nuk bie, Amerika nuk ndalet/ Lufta që po ndryshon Lindjen e Mesme 29 Shtator 2026, 19:1419:14Rajoni dhe Bota Mesazh i fortë nga Berlini, Merz: Nëse Ukraina bie, paqja në Evropë rrezikohet 29 Shtator 2026, 19:0219:02Rajoni dhe Bota Krizë në Paris, borxhi francez arrin në 119 për qind të PBB-së 29 Shtator 2026, 18:4618:46Rajoni dhe Bota Tension për Kaliningradin, Rusia paralajmëron NATO-n: Do të përdorim të gjithë arsenalin 29 Shtator 2026, 18:3818:38Rajoni dhe Bota Garda Revolucionare thirrje votuesve amerikanë: Refuzoni politikat e Trumpit! 29 Shtator 2026, 18:2318:23Rajoni dhe Bota Klubi i Trumpit për Gazën përtej vanitetit: Pa buxhet, pa strukturë, pa paqe… 29 Shtator 2026, 18:0918:09Rajoni dhe Bota