Gjithnjë e më shumë të rinj po u drejtohen chatbotëve të inteligjencës artificiale për ndihmë me problemet e shëndetit mendor. Por ekspertët paralajmërojnë se një chatbot nuk është terapist dhe përdorimi i tij në vend të një profesionisti mund të sjellë rreziqe.
Kur një person ndihet i trishtuar, i zemëruar ose i stresuar, mund të jetë joshëse t'i kërkojë një chatbot-i këshilla.
Një studim i ri me të rinj nga mosha 12 deri në 21 vjeç ka zbuluar se pothuajse një në pesë prej tyre i është drejtuar inteligjencës artificiale për mbështetje lidhur me shëndetin mendor. Kjo shifër është rritur nga rreth një në tetë vetëm disa vite më parë.
Rritja vjen në një kohë kur nevoja për mbështetje psikologjike te të rinjtë është e madhe.
Por fakti që chatbotët mund të flasin në mënyrë shumë të ngjashme me njerëzit nuk do të thotë se ata mund të zëvendësojnë një terapist.
Chatbotët mund të jenë të dobishëm në disa rastePsikologia Vaile Wright thotë se chatbotët mund të kenë disa përdorime pozitive kur bëhet fjalë për shëndetin mendor.
Për shembull, një person mund të përdorë inteligjencën artificiale për të mësuar më shumë rreth një problemi psikologjik ose për të gjetur burime informacioni dhe ndihme.
AI mund të jetë gjithashtu e dobishme për dikë që po përjeton një moment të vështirë dhe nuk di se ku të drejtohet.
Megjithatë, ekspertët këshillojnë që informacioni i dhënë nga chatbotët të kontrollohet, pasi sistemet e inteligjencës artificiale mund të japin edhe përgjigje të pasakta ose të sajojnë informacione.
Problemi fillon kur chatbot-i përdoret si zëvendësim për një marrëdhënie terapeutike.
Pse një chatbot nuk është terapist?Një terapist njerëzor ka si qëllim të ndihmojë pacientin dhe të kuptojë situatën e tij në kontekstin e jetës reale.
Chatbotët funksionojnë ndryshe.
Sipas psikologes Vaile Wright, sistemet e inteligjencës artificiale janë të projektuara pjesërisht për t'i mbajtur përdoruesit në platformë dhe mund të jenë tepër miratuese, duke i thënë përdoruesit atë që ai dëshiron të dëgjojë.
Kjo mund të duket qetësuese, por nuk është domosdoshmërisht ajo që i duhet një personi.
Një terapist mund t'i pranojë dhe t'i kuptojë ndjenjat e pacientit, por njëkohësisht duhet edhe të vërejë kur mënyra se si personi mendon, sillet ose reagon po i shkakton probleme.
Një chatbot nuk e ka këtë lloj marrëdhënieje profesionale me përdoruesin.
AI nuk e njeh jetën tuaj si një terapistPsikiatrja Darja Djordjevic thekson një tjetër problem të rëndësishëm.
Inteligjenca artificiale mund të ketë një sasi shumë të madhe informacioni, por nuk e kupton plotësisht kontekstin e jetës së një personi.
Një terapist, nga ana tjetër, mund të njohë historinë e pacientit, marrëdhëniet e tij, rrethanat familjare, problemet e mëparshme dhe mënyrën se si ai reagon në situata të ndryshme.
Ky kontekst është i rëndësishëm për të kuptuar problemet e shëndetit mendor.
Një chatbot mund të përgjigjet bazuar në atë që shkruani në bisedë, por nuk e përjeton jetën tuaj dhe nuk e njeh situatën tuaj në të njëjtën mënyrë si një profesionist që punon me ju.
Rreziku bëhet më i madh në situata krizashNjë prej shqetësimeve më serioze lidhet me rastet kur një person përjeton një krizë të shëndetit mendor.
Ekspertët thonë se chatbotët nuk i trajtojnë mirë situatat e rënda ose emergjencat psikologjike.
Studimet kanë shqyrtuar mënyrën se si sistemet e AI reagojnë ndaj përdoruesve që përballen me probleme si vetëdëmtimi, ankthi dhe çrregullimet e të ushqyerit.
Një problem i rëndësishëm është se modelet e inteligjencës artificiale mund të mos e kuptojnë gjithmonë se kur një situatë kërkon ndërhyrjen e menjëhershme të një njeriu.
Për këtë arsye, ekspertët paralajmërojnë se nuk duhet të mbështetemi te një chatbot kur përballemi me një krizë serioze psikologjike.
Një tjetër problem: varësia emocionaleRreziku nuk lidhet vetëm me informacionin e pasaktë.
Ekspertët janë gjithashtu të shqetësuar se përdorimi i gjatë i chatbotëve mund t'i bëjë disa njerëz të mbështeten emocionalisht te teknologjia në vend që të krijojnë lidhje me njerëz të vërtetë.
Sipas studiuesve, kemi ende shumë pak kërkime për efektet afatgjata të përdorimit të AI për shëndetin mendor.
Në të kundërt, ekziston një sasi e madhe kërkimesh që tregon rëndësinë e marrëdhënieve shoqërore dhe kontaktit njerëzor për shëndetin dhe mirëqenien.
Kjo do të thotë se përdorimi i tepërt i AI si burim kryesor i mbështetjes emocionale mund të pengojë krijimin ose ruajtjen e marrëdhënieve të rëndësishme me njerëzit.
Edhe privatësia është shqetësimKur një person i tregon një chatbot-i për problemet e tij personale, ai mund të ndajë informacione shumë të ndjeshme.
Ekspertët paralajmërojnë se përdoruesit duhet të jenë të kujdesshëm me atë që shkruajnë në këto aplikacione.
Bisedat me një chatbot nuk duhet të konsiderohen automatikisht si ekuivalente me një bisedë konfidenciale me një profesionist të shëndetit mendor.
Ekziston gjithashtu rreziku që informacionet e ruajtura në një sistem të komprometohen në rast të një sulmi kibernetik.
Si mund të përdoret AI në mënyrë më të dobishme?Ekspertët nuk thonë se duhet të shmanget plotësisht inteligjenca artificiale.
Përkundrazi, ajo mund të përdoret si një mjet ndihmës.
Një person mund t'i kërkojë chatbot-it, për shembull, ide se si t'i tregojë një prindi, mësuesi ose personi tjetër të besuar se po përballet me një problem emocional.
Në këtë mënyrë, AI nuk zëvendëson marrëdhënien njerëzore, por mund të ndihmojë personin të bëjë hapin e parë drejt saj.
Kjo mund të jetë veçanërisht e rëndësishme për të rinjtë që ndihen në siklet ose kanë frikë të flasin drejtpërdrejt me dikë për problemet e tyre. Lajme ekskluzive nga CNA
Doni te informoheni te paret per lajme ekskluzive? Bashkohuni me grupin tone ne Facebook duke klikuar ketu.