Nëse ju duket sikur të gjithë papritur po teshtijnë dhe po kolliten, nuk po e imagjinoni. Pavarësisht fillimit të butë të vjeshtës, viruset sezonale kanë mbërritur. Shitjet e trajtimeve për kollën dhe të ftohurën janë rritur me 51 për qind gjatë dy javëve të fundit (dhe me 72 për qind gjatë shtatorit), sipas të dhënave nga Boots. “Aktualisht, tre viruset kryesore gripi, Covid-i dhe RSV-ja janë ende në nivele mjaft të ulëta, por ka shenja të hershme të disa rritjeve”, konfirmon Dr. Julie Yates, zëvendësdrejtore për programet e imunizimit në Agjencinë e Sigurisë Shëndetësore të Mbretërisë së Bashkuar (UKHSA).Lexo edhe:Kreatina ndihmon personat mbi 45 vjeç të rrisin masën muskulore dhe forcën Këto viruse së bashku me rinoviruset (shkaku kryesor i të ftohurës së zakonshme) dhe norovirusin (virusi i të vjellave të dimrit) përhapen gjatë gjithë vitit, por rastet rriten në vjeshtë, kur nxënësit kthehen në shkollë, shoqërizimi zhvendoset në ambiente të mbyllura dhe moti më i freskët than rrugët e frymëmarrjes, duke na bërë më të cenueshëm ndaj infeksioneve të rrugëve të frymëmarrjes. Nga 1 tetori, vaksinat për mbrojtjen ndaj Covid-it dhe gripit do të ofrohen nga NHS-ja për personat që janë më të rrezikuar. “Mund të jemi të sigurt se rastet e të gjitha këtyre viruseve do të rriten dhe se personat më të cenueshëm do të shtrohen në spital, siç e shohim çdo dimër”, thotë Dr. Yates. Ja gjithçka që duhet të dini dhe si të mbroheni. Covid-i Rastet po rriten, por infeksionet janë kryesisht të lehta dhe pritet të arrijnë kulmin në tetor. “Ne nuk kemi më ndonjë ide të saktë se sa infeksione po ndodhin në popullatë”, vëren Paul Hunter, profesor i mjekësisë në Universitetin e East Anglia-s dhe ekspert i sëmundjeve infektive. “Shumica e infeksioneve që nga fillimi i Omicron-it [një variant i Covid-it që u shfaq në vitin 2021] kanë qenë asimptomatike.” Kjo do të thotë se shumica e njerëzve që preken nga Covid-i nuk do të kenë shenja sëmundjeje. Kur shfaqen simptomat, ato zakonisht janë të lehta dhe të ngjashme me ato të të ftohurës, megjithëse disa njerëz ende përjetojnë temperaturë, kollë të vazhdueshme, vështirësi në frymëmarrje, lodhje, dhimbje fyti, hundë të bllokuar, humbje të oreksit, të përziera, diarre ose ndryshim të shqisës së shijes apo nuhatjes. Megjithatë, virusi ende bën që disa njerëz të shtrohen herë pas here në spital – zakonisht personat e moshës 75 vjeç e lart dhe ata me sëmundje të tjera shoqëruese. Të dhënat e Agjencisë së Sigurisë Shëndetësore të Mbretërisë së Bashkuar (UKHSA) tregojnë se 1.2 në 100,000 njerëz në Angli u shtruan në spital me Covid gjatë javës deri më 20 shtator, krahasuar me 0.8 në 100,000 një javë më parë. Testimet treguan se XFG, një nënvariant i Omicron-it i zbuluar për herë të parë në janar 2025, ishte lloji përgjegjës për shumicën e infeksioneve. “Infeksionet dhe shtrimet në spital të raportuara janë rritur që nga korriku dhe vazhdojnë të rriten”, vëren Prof. Hunter. “Fakti që infeksionet fillojnë të rriten gjatë pushimeve verore është diçka që e kemi parë vitet e fundit. Ka të ngjarë të shohim edhe më shumë raportime dhe shtrime në spital gjatë javëve të ardhshme.” Gjatë tre viteve të fundit, infeksionet me Covid kanë arritur kulmin në javën e parë të tetorit dhe kanë rënë drejt Krishtlindjeve. “Nipat dhe mbesat e nipërve tanë ndoshta do të preken nga Covid-i, por, me kalimin e çdo viti, infeksioni bëhet më pak i rëndë dhe më pak vdekjeprurës”, thotë ai. Mund të jetë e pamundur të kuptohet nëse simptomat e ngjashme me të ftohurën shkaktohen nga Covid-i apo nga rinoviruset, shkaku kryesor i të ftohurës së zakonshme. “Infeksionet me rinovirus duket se kanë filluar gjithashtu të rriten”, thotë Prof. Hunter. Të dhënat e UKHSA tregojnë se përqindja e njerëzve që rezultuan pozitivë pas marrjes së tamponit nga mjeku i familjes u rrit nga 9.7 në 12.8 për qind gjatë javës së fundit dhe se fëmijët nën pesë vjeç përbënin shumicën e infeksioneve. Gripi Infeksionet po rriten më shpejt nga sa pritej, falë llojit “super K”. “Gripi është virusi për të cilin jam më i shqetësuar”, thotë Prof. Hunter. Të dhënat më të fundit të UKHSA tregojnë se gripi po rritet dhe infeksionet janë më të larta nga sa pritej për këtë periudhë të vitit: rreth 10.7 për qind e pacientëve të testuar për virusin nga mjeku i familjes rezultuan pozitivë, nga 8.3 për qind një javë më parë. Numri i njerëzve në urgjencë me simptoma të ngjashme me gripin po rritet gjithashtu dhe është më i lartë nga sa pritej, vëren agjencia. “Infeksionet e gripit kanë filluar të rriten, por nuk e di se sa lart do të shkojë numri i rasteve”, thotë Prof. Hunter. “Kulmi i gripit ndryshon nga një vit në tjetrin, por zakonisht ndodh diku në dhjetor ose janar.” Në Australi, ku sezoni i gripit nis më herët dhe që zakonisht tregon se çfarë mund të presë Mbretëria e Bashkuar, rastet u rritën me 27 për qind gjatë dy javëve të fundit dhe janë më të larta nga sa pritej. Në të dyja vendet, një lloj “super K” një nëntip i gripit A (H3N2) është përgjegjës për shumicën e infeksioneve. Është i njëjti lloj që dominoi sezonin e gripit në Mbretërinë e Bashkuar vitin e kaluar. Ai përhapet më lehtë se llojet e tjera, por nuk është lidhur me sëmundje më të rënda. Virusi sincicial i frymëmarrjes (RSV) Po përhapet në nivele të ulëta dhe pritet të arrijë kulmin në nëntor. RSV-ja, një shkak i zakonshëm i kollës dhe të ftohurës, po qarkullon në nivele të ulëta, sipas të dhënave të UKHSA. Në javën më të fundit për të cilën ka të dhëna, numri i pacientëve që shkuan në urgjencë me bronkiolit (një infeksion i kraharorit që shpesh shkaktohet nga RSV-ja) u rrit në përputhje me nivelet e pritshme sezonale. “RSV-ja nuk duket se ka filluar ende të rritet, por zakonisht arrin kulmin rreth fundit të nëntorit ose fillimit të dhjetorit”, thotë Prof. Hunter. Simptomat mund të përfshijnë kollë, fishkëllimë gjatë frymëmarrjes, vështirësi në frymëmarrje, lodhje dhe temperaturë. Ndërsa sëmundja zakonisht është e lehtë dhe shumica e rasteve kalojnë brenda tre javësh, foshnjat përballen me një rrezik më të lartë për zhvillimin e bronkiolitit, i cili mund t’ua vështirësojë frymëmarrjen dhe ushqyerjen. Norovirusi Më shumë raste se zakonisht dhe më e keqja ende nuk ka ardhur. Norovirusi, virusi i të vjellave të dimrit, është më i përhapur nga sa pritej. Në Angli u konfirmuan 396 raste gjatë katër javëve deri më 20 shtator, që është 36.9 për qind më shumë se mesatarja pesëvjeçare. Rastet priren të rriten nga shtatori dhe arrijnë kulmin në janar, megjithëse “kulmi i çdo dimri mund të ndryshojë mjaft”, vëren Prof. Hunter. Virusi i stomakut shkakton të vjella, diarre, dhimbje barku dhe ngërçe, të cilat mund të shoqërohen me temperaturë dhe dhimbje muskujsh. Edhe pse është i pakëndshëm, zakonisht zgjat pak, për dy deri në tre ditë. Megjithatë, mund të bëhet më i rëndë te personat e moshuar dhe ata me sistem imunitar të dobësuar. “Norovirusi ndoshta është mjaft i zakonshëm te fëmijët e vegjël, por zakonisht është relativisht i lehtë”, konfirmon Prof. Hunter. “Janë të moshuarit për të cilët shqetësohemi më shumë. Shpesh shkakton shpërthime në pavijonet e spitaleve dhe në shtëpitë e kujdesit për të moshuarit dhe mund të jetë mjaft e vështirë për t’u ndalur. Të vjellat në një rast të rëndë janë vërtet shumë të këqija.” Kush duhet të jetë i kujdesshëm dhe çfarë duhet të dinë njerëzit e shëndetshëm Të rriturit e moshës 65 vjeç e lart, gratë shtatzëna, fëmijët e vegjël dhe njerëzit me probleme shëndetësore ekzistuese, si astma, diabeti ose sëmundjet e zemrës, janë më të cenueshëm ndaj kollës, të ftohurës dhe gripit, thotë Claire Nevinson, farmaciste kryesore në Boots. “Sistemi i tyre imunitar mund të mos funksionojë në mënyrë po aq efektive, gjë që mund të rrisë ashpërsinë e simptomave dhe t’i bëjë infeksionet më të vështira për t’u luftuar.” Të dhënat e UKHSA tregojnë se 13,048 njerëz u shtruan në spital në Angli për shkak të gripit gjatë sezonit të fundit, ndërsa shifra ishte 16,000 për Covid-in, ku shumica dërrmuese e pacientëve i përkisnin këtyre grupeve të rrezikuara. Njerëzit e shëndetshëm nën 65 vjeç dhe pa ndonjë problem shëndetësor ekzistues nuk kanë gjasa të sëmuren rëndë nga këto viruse. Megjithatë, ata ende mund t’i marrin dhe t’ua transmetojnë të tjerëve, përfshirë grupet e cenueshme, si dhe të sëmuren vetë. Çfarë masash parandaluese duhet të merrni? 1. Bëni vaksinën kundër gripit, Covid-it dhe RSV-së nëse jeni të kualifikuar Vaksina e gripit, e cila përditësohet çdo vit, është përshtatur me llojin dominues “super K”, por mbron gjithashtu kundër varianteve të tjera. Vaksinimi ka nisur që më 1 shtator për nxënësit e shkollave dhe gratë shtatzëna, ndërsa personat mbi 65 vjeç dhe ata me disa probleme shëndetësore ekzistuese mund të rezervojnë vaksinën e tyre nga 1 tetori. Fëmijët kanë rreth 75 për qind më pak gjasa të shtrohen në spital me grip nëse janë vaksinuar, ndërsa të rriturit kanë 40 për qind më pak gjasa të shtrohen. Ata që nuk kualifikohen mund të paguajnë për vaksinën e gripit në farmacitë e rrugëve kryesore, për rreth 10 deri në 22 paund. “Bërja e vaksinës së gripit është mënyra më e mirë për të mbrojtur veten dhe njerëzit përreth jush nga gripi”, thotë Claire Nevinson. “Koha më e mirë për të bërë vaksinën e gripit, për të siguruar mbrojtje maksimale, është gjatë muajve të vjeshtës, përpara se virusi të bëhet më i përhapur. Pasi të keni marrë vaksinën, zakonisht duhen rreth 10 deri në 14 ditë për të arritur mbrojtjen optimale, ndaj është më mirë ta rezervoni vaksinimin sa më herët që të mundeni.” Nga 1 tetori, grupet e kualifikuara personat mbi 75 vjeç, banorët e shtëpive të kujdesit dhe ata me sistem imunitar të dobësuar mund të rezervojnë dozën përforcuese të vaksinës së Covid-it për vjeshtën. Ekziston gjithashtu një vaksinë kundër RSV-së për personat e moshës 75 vjeç e lart, personat e moshës 65 deri në 74 vjeç me sistem imunitar të dobësuar dhe gratë shtatzëna, megjithëse kjo vaksinë jepet gjatë gjithë vitit dhe qendrat e mjekëve të familjes kontaktojnë pacientët për ta rezervuar atë. “Vaksinat ndihmojnë në mbrojtjen e personave më të cenueshëm nga zhvillimi i sëmundjeve të rënda dhe shtrimi në spital dhe ne i inkurajojmë fuqimisht të gjithë ata që kualifikohen për vaksinat kundër gripit, Covid-it dhe RSV-së të mbrohen vaksinat mbeten mbrojtja jonë më e mirë”, shton Dr. Yates. 2. Përmirësoni higjienën e duarve “Higjiena e mirë mund të ndihmojë në uljen e transmetimit”, thotë Nevinson. “Larja e rregullt e duarve me sapun dhe ujë të ngrohtë do të ndihmojë në largimin e mikrobeve nga duart dhe në uljen e rrezikut që mikrobet të transferohen në sipërfaqe, te njerëzit e tjerë dhe në objekte.” Mikrobet mund të jetojnë në duar dhe sipërfaqe deri në 24 orë, ndaj ia vlen t’i pastroni rregullisht. “Nëse jeni në lëvizje, xhelet dezinfektuese me alkool mund të jenë të dobishme, por është e rëndësishme t’i lani duart shpesh kur të keni mundësi.” Nëse vuani nga simptoma të ngjashme me të ftohurën, kolliteni ose teshtini në një shami letre, hidheni atë dhe lajini duart me sapun dhe ujë të ngrohtë për të paktën 20 sekonda. Gjithashtu shmangni ndarjen e gotave, takëmeve dhe peshqirëve për të ulur rrezikun e transmetimit, shton ajo. 3. Furnizohuni me trajtime për të ftohurën Nuk ka kurë për të ftohurën, por pushimi, pirja e shumë lëngjeve, ngrënia e shumë frutave dhe perimeve dhe përdorimi i paracetamolit dhe ibuprofenit për lehtësimin e simptomave ndihmojnë, thotë Nevinson. “Për hundën e bllokuar, përdorimi i spërkatësve dekongjestantë mund të ndihmojë, ndërsa një tabletë për thithje mund të ndihmojë në qetësimin e dhimbjes së fytit”, shton ajo. 4. Qëndroni në shtëpi nëse keni simptoma “Nëse keni simptoma të rrugëve të frymëmarrjes, veçanërisht nëse kolliteni ose teshtini, nëse është e mundur, qëndroni në shtëpi”, rekomandon Dr. Yates. “Nëse duhet të dilni, veçanërisht në hapësira publike të mbyllura, si transporti publik ose dyqanet, atëherë merrni parasysh të mbani një maskë. Më e rëndësishmja, shmangni vizitat te të afërmit e rrezikuar, si gratë shtatzëna, gjyshërit ose njerëzit me probleme shëndetësore”, shton ajo./TheTelegraph
