Rendi në të cilin konsumoni ushqime të ndryshme mund të ketë një efekt të papritur në nivelin e sheqerit në gjak. Hulumtimet te minjtë sugjerojnë se konsumimi i yndyrës përpara karbohidrateve mund të zvogëlojë rritjen e menjëhershme të nivelit të sheqerit në gjak, e cila zakonisht ndodh pas një vakti. Gjetjet zbulojnë gjithashtu se si hormonet dhe sinjalet nervore bashkëveprojnë për të ndikuar në këtë reagim. Parandalimi i rritjes së tepërt të nivelit të sheqerit në gjak pas ngrënies është një pjesë e rëndësishme e menaxhimit të diabetit. Studimet e mëparshme klinike kanë treguar se konsumimi i perimeve, proteinave ose yndyrës përpara karbohidrateve mund të ndihmojë në kufizimin e këtyre rritjeve. Kjo sugjeron se ndryshimi i rendit të konsumimit të ushqimeve gjatë një vakti mund të ofrojë një mënyrë praktike dhe të qëndrueshme për të përmirësuar kontrollin e nivelit të sheqerit në gjak, pa pasur nevojë të eliminohen grupe të tëra ushqimore.Lexo edhe:Vetmia dhe izolimi social mund t’ju kushtojnë deri në 6 vite jetë të shëndetshme Shkencëtarët e kanë shpjeguar përgjithësisht këtë efekt përmes dy mekanizmave kryesorë. I pari është zbrazja më e ngadaltë e stomakut, që do të thotë se ushqimi kalon gradualisht nga stomaku në zorrën e hollë. I dyti lidhet me rritjen e çlirimit të hormoneve të quajtura inkretina, përfshirë GLP-1, të cilat ndihmojnë organizmin të rregullojë nivelin e sheqerit në gjak. Megjithatë, studiuesit nuk e kanë kuptuar ende plotësisht se si hormonet e prodhuara nga zorra dhe pankreasi ndërveprojnë me sistemin nervor për të prodhuar këto efekte. Për ta hetuar këtë çështje, një ekip ndërkombëtar kërkimor shqyrtoi se si konsumimi i yndyrës përpara ose pas glukozës ndikon në nivelin e sheqerit në gjak, aktivitetin hormonal dhe shpejtësinë e zbrazjes së stomakut. “Grupi ynë ka qenë prej kohësh i interesuar për qasje praktike ushqimore që njerëzit mund t’i zbatojnë vazhdimisht në jetën e përditshme”, thotë Daisuke Yabe nga Universiteti i Kiotos, autori përgjegjës për studimin. “Renditja e ushqimeve gjatë vaktit është një qasje tërheqëse, sepse ndryshon vetëm mënyrën se si konsumohet një vakt, në vend që t’u kërkojë njerëzve të shmangin grupe të tëra ushqimore.” Testimi i mënyrës se si vaji i ullirit ndryshon nivelin e sheqerit në gjak Studiuesit kryen një sërë eksperimentesh te minjtë për të përcaktuar nëse koha e konsumimit të yndyrës ndikonte në mënyrën se si organizmi përpunonte glukozën. Pas një periudhe agjërimi gjatë natës, minjtë u ndanë në tri grupe. Një grup mori ujë dhe më pas glukozë. Grupit të dytë iu dha vaj ulliri dhe, 15 minuta më vonë, glukozë. Grupi i tretë mori fillimisht glukozë, ndërsa vaji i ullirit iu dha 15 minuta më pas. Më pas, shkencëtarët matën nivelin e glukozës në gjak dhe disa hormone të përfshira në rregullimin e sheqerit në gjak, përfshirë insulinën, glukagonin, GIP-in dhe GLP-1. Glukagoni zakonisht lidhet me rritjen e nivelit të sheqerit në gjak, ndërsa GIP-i dhe GLP-1 ndihmojnë në rregullimin e nivelit të glukozës pas ngrënies. Për të përcaktuar se sa shpejt largohej përmbajtja nga stomaku, studiuesit administruan gjithashtu paracetamol, një qetësues i zakonshëm kundër dhimbjeve. Duke matur sasinë e barit që shfaqej në qarkullimin e gjakut pas administrimit nga goja, ata mund të vlerësonin shpejtësinë e zbrazjes së stomakut. Ekipi i zgjeroi eksperimentet edhe te grupe të tjera minjsh, përfshirë kafshë me diabet të tipit 2 dhe të tjera që nuk kishin receptorin e nevojshëm për t’iu përgjigjur GLP-1. Ata kryen gjithashtu eksperimente në të cilat bllokuan sinjalizimin e glukagonit ose të GLP-1, ndërprenë në mënyrë kirurgjikale nervat vagus në të dyja anët, poshtë diafragmës, dhe shqyrtuan nëse yndyrnat e ndryshme ushqimore prodhonin rezultate të ngjashme. Nervi vagus është një rrugë e rëndësishme komunikimi midis trurit dhe sistemit tretës, që ndihmon në koordinimin e funksioneve të tilla si tretja dhe çlirimi i hormoneve. Konsumimi i yndyrës në fillim ngadalëson rritjen e sheqerit në gjak Rezultatet treguan një ndryshim të qartë, në varësi të momentit kur minjtë merrnin vajin e ullirit. Kur vaji i ullirit jepej përpara glukozës, rritja fillestare e nivelit të sheqerit në gjak ishte më e vogël sesa kur vaji jepej më pas. Konsumimi i yndyrës më herët ngadalësoi gjithashtu zbrazjen e stomakut, duke vonuar kalimin e glukozës nga stomaku në zorrë. Në të njëjtën kohë, konsumimi i yndyrës përpara glukozës nxiti një rritje të hershme të disa hormoneve, përfshirë glukagonin, GIP-in dhe GLP-1. E rëndësishmja është se këto efekte u vunë re edhe te minjtë me diabet të tipit 2 dhe me mungesë të rëndë të insulinës. Kjo sugjeron se ky reagim mund të funksionojë edhe kur rregullimi normal i insulinës është dëmtuar ndjeshëm. Një rol i papritur i një hormoni që ndikon në nivelin e sheqerit në gjak Një nga gjetjet më të papritura lidhej me glukagonin, një hormon që njihet përgjithësisht për rritjen e nivelit të sheqerit në gjak, duke stimuluar mëlçinë të çlirojë glukozën e depozituar. Studiuesit zbuluan se bllokimi i sinjalizimit të glukagonit, i vetëm, nuk e eliminonte efektin ulës të nivelit të sheqerit në gjak që kishte konsumimi i vajit të ullirit përpara glukozës. Edhe bllokimi i sinjalizimit të GLP-1, i vetëm, nuk e eliminonte këtë përfitim. Megjithatë, kur të dyja rrugët e sinjalizimit bllokoheshin njëkohësisht, efekti i dobishëm zvogëlohej. Kjo gjetje sugjeron se glukagoni dhe GLP-1 veprojnë së bashku si pjesë e një sistemi më kompleks, i cili ndihmon në kufizimin e rritjes së nivelit të sheqerit në gjak pasi yndyra konsumohet përpara karbohidrateve. Ajo tregon gjithashtu se glukagoni, pavarësisht rolit të tij të njohur në rritjen e nivelit të sheqerit në gjak, mund të kontribuojë në një reagim që përfundimisht kufizon rritjen e glukozës pas ngrënies. Eksperimentet me nervin vagus ofruan një tjetër të dhënë të rëndësishme. Kur studiuesit ndërprenë këto rrugë nervore, rezultatet sugjeruan se komunikimi përmes nervit vagus kontribuon gjithashtu në reagimin e organizmit ndaj rendit të konsumimit të lëndëve ushqyese. Së bashku, këto gjetje tregojnë një ndërveprim të koordinuar midis hormoneve të tretjes, sinjaleve të pankreasit dhe sistemit nervor. A mund të ndihmojë ndryshimi i rendit të vakteve në menaxhimin e diabetit? Gjetjet ofrojnë një shpjegim biologjik më të qartë se përse konsumimi i yndyrës përpara karbohidrateve mund të ndihmojë në zvogëlimin e rritjeve të menjëhershme të nivelit të sheqerit në gjak. Në vend që të mbështetet në një hormon të vetëm ose në një proces të vetëm tretës, ky efekt duket se përfshin disa sisteme që punojnë së bashku për të kontrolluar shpejtësinë me të cilën glukoza kalon në zorrë. Kjo mund të ketë rëndësi praktike për menaxhimin e diabetit. Rregullimi i rendit në të cilin konsumohen ushqimet është relativisht i thjeshtë dhe mund të jetë më i lehtë për t’u zbatuar në mënyrë të vazhdueshme sesa dietat që kërkojnë shmangien e grupeve të caktuara ushqimore. Megjithatë, eksperimentet u kryen te minjtë dhe, në kuadër të këtij hulumtimi, të njëjtat efekte nuk janë konfirmuar ende te njerëzit. Do të nevojiten studime të tjera klinike për të përcaktuar nëse mekanizmat e identifikuar gjatë eksperimenteve mund të përdoren për të përmirësuar rregullimin e nivelit të sheqerit në gjak te personat me ose pa diabet. “Gjetjet tona sugjerojnë se rendi në të cilin lëndët ushqyese mbërrijnë në zorrë mund të aktivizojë një reagim të koordinuar hormonal dhe nervor, i cili ndryshon shpejtësinë me të cilën stomaku dërgon glukozën në zorrë”, thotë Yabe./ScienceDaily
